Sayfa 57

Artık yapmanız gerekenleri bir liste olarak yazıyorum:

- Uçağınızla Oakland Pistinden kalkın ve alçak bir irtifada düz uçuşa geçin.

- Position seçeneğini aktif hale getirin. 21900,6025 koordinatlarını ve 3000 feet yükseklik bilgisini menüye girin. Kule koordinatı vermek isterseniz 21738,6368 koordinatlarını girebilirsiniz.

- Evet, "ışınlandık" (!). Şu anda büyük ihtimalle 270 başa uçar halde hafif bir alçalma halinde olacağız. Uçağı sağa 000 başa doğru döndürmeye başlayın.

- VOR 1'e 112.2 frekansını bağlayın. Artık TATOOSH VORTAC istasyonunun uzaklığı DME cihazında görünmüş olmalı. Yaklaşık 14 mil uzaklıkta bulunuyorsunuz.

- VOR 1'in radyal seçme düğmesiyle oynayarak 000 TO bağlayın. Seçtiğimiz radyal oldukça sağımızda kaldığı için uçağı 045 başa doğru döndürün ve dönüşten çıkın.

- Bundan sonra düz uçun ve VOR'ın göstergesinin sağ kenardan hareketlenmesini bekleyin. Gösterge ortaya iyice yaklaştığında, 000 başa dönün ve ufak düzeltmelerle radyali ortalayın. İsterseniz "AUTOKOORDINATION" seçeneğini kapatıp ufak Rudder dönüşleri yapın.

- Şu anda yaklaşık 5 DME gibi bir mesafede olmalısınız. Radyali ortaladıktan sonra ADF'ye 260'ı yani ELWHA NDB'nin frekansını bağlayın ve ADF'yi ekrana getirin.

- ELWHA NDB'nin sağ kanat altında (yani kadran üzerinde 09'a) gelmesini bekleyin ve 090 başa dönün. Bu sırada 10 DME gibi bir mesafede olmalısınız.

- Artık önünüzde uzun bir yol ve yaklaşık yarım saatlik bir süre var. Bu süre içinde ilkin ELWHA NDB'ye tam 090 başta giderken karşılamayı deneyin. Büyük ihtimalle zamanınız artacak. Bu süre içinde ikinci bir çalışma olsun diye 080 gibi farklı bir başta istasyona yaklaşmayı da deneyebilirsiniz.

- ELWHA NDB'nin üzerinden geçerken 085 başa dönün. Artık ilerde William FAIRCHILD pistini görüyor olmalısınız. 3000' yükseklikten yavaşça alçalarak meydana yaklaşın.

- 09 pistini gördüğümüze ve 27'ye inmek istediğimize göre sağ tarafa sapıp pistin rüzgaraltı bacağına kuralına göre girmemiz lazım. Ama nasıl? Programımızın 3 boyut hissi olmadığına göre, rüzgaraltı bacağının pistten uzaklığını nasıl ayarlayalım? Bunu birazdan açıklayacağım. Siz ilk inişinizi yapmak için 1100' yükseklikte (yer yüksekliği+800') pist üzerine gelin 180 başa ve 30 saniye bekleyip 090 başa geri dönün. - Pistin ucu "V" tuşu ile ulaştığınız arka çapraz görüntüde görüntü ekranındaki "T" ile çakıştığında sola dönün. İniş takımını açın, "I" ile karbüratör ısıtıcısını açıp yüksek motor devrini 1500 RPM'ye düşürün. Hızınızı 70 knot'a düşürüp süzülmeye başlayın ve gazla oynayarak son yaklaşmaya dönün ve inin.

Programımızda, görsel nirengi olarak alınacak noktalar pek çok pist için belirgin olmadığından, üç boyut hissi de yetersiz kaldığından ve bazen aldatıcı olabildiğinden bir meydan turu atarken kendi uçağımızın performansına göre bir meydan turunu standart kabul edip bunu uygulamaya alışmak en iyi inişleri bize sağlayacak. Performansla ilgili kısım gerçek hayatta da böyle. Aşağıda herhangi bir meydan turunda yapmanız gerekenleri, Cessna 182 için bir liste halinde açıklıyorum. Verilen zamanlama ve motor devirlerine uyarsanız, oldukça düzgün inişler gerçekleştirebilirsiniz. Verilen yükseklikler yer seviyesinden yani AGL olarak verilmiştir. Çalıştığınız meydanın yüksekliğini haritadan okuyarak meydan turunun MSL yüksekliklerini hesaplayın.

- Kalkış bacağında ilkin sabit 70 knot'lık bir tırmanma sağlayın. Ardından "U" ile iniş takımlarını içeri alın. 500' AGL'e tırmanana kadar bekleyin ve sonra rüzgar yan bacağına dönün.

- Rüzgar yan bacağına döndükten sonra, bir 30 saniye bekleyin. Bunu radyo cihazlarının panelindeki saatin saniye bölümüne bakarak yapabilirsiniz. Bu arada 800' AGL'de düz uçuşa geçin. 30 saniye esas bacakta size gerekli tüm süreyi verip uygun bir şekilde son yaklaşmaya dönmenizi sağlar. Daha sonra rüzgaraltı bacağına dönebilirsiniz.

- Rüzgaraltı bacağında ineceğiniz pistin uç noktası 45 derece gerinize düşene kadar bekleyin. Bunu görmek için "V" veya "N" tuşları ile arka çapraz görüntü pencerelerini seçip pist ucunun bu görüntülerde görüntü "T"'si ile çakışmasını bekleyin. Sonra esas bacağa dönün.

- Esas bacağa dönüş bittikten sonra "I" ile karbüratör ısıtıcısını açın. "U" ile iniş takımlarını indirirken bir yandan da mouse ile burnunuzu ufka göre aynı yerde tutup hızınızın 70 knot'a düşmesini bekleyin. 70 knot hız gelirken motor devrini 1500'e getirin, 70 knot'ta ve bu gaz ayarında bırakın uçak dengelensin. "F" veya "H" tuşları ile sağ veya sol yana bakarak pist başının yerini tespit edin ve deneme yanılma ile yumuşak bir dönüşe ne zaman girerseniz son yaklaşmaya tam oturursunuz bulun ve ilerde de kullanın. Dönüşlerde ufku ve "T"'yi kullanarak burnun düşmesini engelleyin, sert yatışlardan kaçının.

- Son yaklaşmada, ilkin varyometre ile 500 fpm. civarında alçalma yaptığınızdan emin olun. Pisti ortalayın, bu konumda tutun ve piste yüksek mi, alçak mı geldiğinizi kestirmeye çalışın. Mümkün olduğunca düzgün patern yapıp gaz ayarı ile oynamadan piste gelin. İlk turlarda özellikle gazla oynamayın ki, süzülme sonunda nereye kadar uçabiliyorsunuz tam öğrenebilin. Aksi takdirde boşuna gaz verip yukarıda kalabilir veya gaz kesip alçaktan yaklaşma durumuna düşebilirsiniz. Başka bir tavsiye de elevator ayarıyla sakın burnu yukarı kaldırmaya çalışmayın, düşük hızda olduğunuz için uçağınızın ataleti ancak piste değmeden önceki toplama anına yetecek enerjiye sahiptir. Siz bu enerjiyi yolda harcarsanız, pist üzerinde STALL olup kafanızı kırabilirsiniz (!).

- Pist başı gelirken yavaşça gaz kesin, ufka ve pistin sonuna bakıp burnu yavaşça düz uçuş durumuna yakın toplayın ve yere dokunun. En önemli olay bu. Uçağı zıplatmadan bir seferde indirin!

- Tamamen indikten sonra "I" ile karbüratör ısıtıcısını kapatın, pistin bir kenarına indiyseniz tam ortalayın (buna zaman yetmeyecek kısa pistler dışında tabii...) ve tekrar sonuna kadar gazı açıp havalanın.

Ayrıca meydan turu atarken karbüratör ısıtıcısının kullanımı ile ilgili ufak bir hatırlatma: "I" tuşuyla karbüratör ısıtıcısını açıp kapatmaya çalışırken sakın aynı anda gazı ellemeyin. Bu durumda programın bir garipliği olarak karbüratör ısıtıcısı bir devreye girip bir devreden çıkmaya başlıyor. Kazara bu duruma düşerseniz, ilkin tüm tuşları bırakın, ilk önce "I", sonra gaz ayar tuşları 9 ve 3'e basarak yeni gaz miktarını belirleyin. Meydan turuna giriş çıkış çalışmaları yapmak için demin öğrettiğim metotla meydan turunun yaklaşık uzaklığını bulup, görüntülerden bazı nirengiler sağlayıp bundan sonraki giriş çıkışlarınızda bu nirengilerden faydalanın. Bir piste 45 derece açıyla rüzgaraltına yaklaşırken pistin R veya Y (Alman klavyelerde Z) tuşlarıyla elde edilen ön çapraz görüntülerinden faydalanabilirsiniz.

RÜZGAR! Evet pilotlar! Gelin biraz işinizi bozalım, uçuşunuza fitne fücur tozu ekip rüzgar çıkaralım, ADF yaklaşmalarınızı bozup son yaklaşmalarda sizi biraz terletelim.

Uçuşunuza rüzgar vermek için, önce UMFELD/WIND seçeneğini aktif hale getirin. Karşınıza çıkan menü, size 4 ayrı tabaka halinde rüzgar hazırlama imkanı veriyor.

Her rüzgar tabakasının sınırlarını, bu bölgedeki rüzgarların yönünü, hızını ve istiyorsanız türbülans şiddetini de girip baş belanıza kavuşmuş oluyorsunuz. Girmeniz gereken argümanları liste halinde veriyorum.

OB. : Rüzgar tabakasının üst sınır yüksekliği. Foot olarak.

UNT.: Aynı tabakanın alt sınırı. RCHT.: Rüzgar yönü. TURB. : Türbülans katsayısı. 0-9 arası değerler alabilir.

GSCW.: Rüzgar hızı. Knot olarak.

Rüzgar yönü belirtilirken sizin bir pusula gülünün ortasında durduğunuz farz edilir. Rüzgar yönü, rüzgarın geldiği yöndür. Yani 360'tan gelen bir rüzgarı tam karşıdan almak için 360 başa dönmeniz gereklidir.

Türbülans verdiğiniz zaman, uçağınız rastgele ve istediğiniz bir şiddette bir tarafa doğru bastırılarak yatmaya zorlanacaktır. Dolayısıyla ters kumandaları vermeyi unuttuğunuzda, sürekli dönüşler söz konusudur. Uzun süren bir dalgınlıkla (mesela VOR'la oynarken) rotanızdan onlarca derece sapabilirsiniz. ADF kullanımı ise bu durumdan en fazla etkilenendir, çünkü uçağı tam düz uçurmazsanız ADF prosedürlerini yapmanız çok zorlaşır.

SON SÖZ... Bu aylık da bu kadar! Gelecek aya kadar zihinsel sağlığınızı muhafaza edin. Commodore SHOW'da sohbet ettiğim tüm uçuş meraklılarına selamlar! Uçuşla ilgili tüm sorularınız için bana yazın. Gelecek ay yeni uçuş bilgileriyle görüşmek üzere...