Sayfa 17

Aşağıda ise, sample'ları birbirleri ve synthesiser'ınızla akord edebilmeniz için bir akord (tuning) sürgüsü ve sample'ın Attack, Decay, Sustain, Release değerlerinin düzenlenebildiği bir grafik kontrol penceresi yer alıyor. Üstelik yukarıda saydığım bu standart dört parametrik nokta, onaltı noktaya çıkarılmış. Bu onaltı nokta ile sample'larınızı farklı enstrüman ve efekt formlarında kurabiliyorsunuz.

Program IFF ve Sonix standartlarında dosyaları kullanıyor ve yapılan düzenlemelerle bu dosyaları IFF 8SVX formatında saklama olanağı veriyor. Böylece normalde parçalarınızı diske kaydederken dosya içerisinde bu sample'ları da kaydedebildiğiniz gibi, akord edilmiş ve düzeltilmiş sesleri daha sonra başka parçalar içerisinde de kullanabilmek amacıyla tek tek arşivleme olanağı da elde etmiş oluyorsunuz.

Yine pulldown menü'den 'Audio Filter' komutu ile LED'i söndürüp 7 kilohertz üzerindeki frekansları da duyulur hale getirebiliyorsunuz.

Sayfada o anki serbest çip bellek miktarı size gösterilmiş ki, sample'ları yüklerken geri kalan miktarı görüp ona göre tedbirli olasınız. Çünkü biliyorsunuz, sample'lar çip bellek üzerine yükleniyorlar.

LIBRARIAN PAGE Geldik Music-X'in en sevdiğim sayfalarından birine. Benim synthesiser'larım ses enstrüman verilerini dosyalama ünitesi olarak, RAM kartlarını kullanıyor. Bu kartları ise hem ülkemizde bulmak güç, hem de oldukça pahalı ürünler. Üstelik fazla pratik oldukları da söylenemez.

Programımız Kitaplık sayfası ile oldukça güzel bir çözüm sağlıyor bu soruna. Synthesiser'ınızda ürettiğiniz yeni sesleri kitaplık sayfasına aktarıp oradan da disketler üzerinde depolamanız mümkün. Enstrüman verilerini, onaltılık gruplar halinde sayfalarda topluyor ve saklıyorsunuz. Bu işlemi, kullandığınız synthesiser'ın yeteneklerine bağlı olarak çeşitlemeniz olası. Örneğin enstrüman verileri tek tek synthesiser'dan okunabildiği gibi, eğer cihaz elveriyorsa, ses bankalarını

64'lük veya 128'lik paketler halinde kitaplık sayfasına 'dump' edilebiliyor. Enstrüman verilerinin yanı sıra, eğer varsa efekt patch'ları, drum section verileri ve benzeri tüm değişkenlerle ilgili veriler bu sayfalarda toplanıp disketlere kaydedilebiliyor.

İlk defa bir ses aktarımına başlarken yapacağınız, pulldown menüden 'New' komutunu vermek. Ardından karşınıza bir yükleme penceresi çıkıyor ve sesleri alınacak synthesiser'la ilgili 'Protokol dosyası'nı seçmeniz isteniyor. Şimdi hemen o da nedir diye soracaksınız tabii. Daha sonra ayrıntılı olarak açıklayacağım için, kısaca protokol dosyalarının Music-X'in değişik synthesiser'larla onların dilinde anlaşabilmesi için gerekli komut dizilerini içeren dosyalar olduğunu belirtelim. Programımız, değişik Yamaha, Roland, Casio, Oberheim modelleri için hazırlanmış protokol dosyalarını ve her türden synthesiser ile kullanılabilecek, synthesiser'ların 'Bulk Data Dump' işlevini karşılayabilen 'Generic Protokol' dosyalarını size sunuyor. Eğer enstrümanınız bunlardan biri değilse, iş başa düştü demektir. Kendi protokolünüzü yazmanız gerekiyor.

Bu işlemi gerçekleştirdiğinizde, size onaltı satırlık boş bir kitaplık sayfası açılıyor. Ses verilerinin alınması, yukarıda dediğim gibi onaltılık gruplar halinde veya tek tek yapılabiliyor. Bunun için, sayfa üzerindeki program numarası counter'ının sesin ya da onaltılık ses grubunun ilk sesinin synthesiser üzerindeki sıra numarasına ayarlanması, eğer 16'lık paket aktarım ise 'AH' tuşuna basılması yetiyor. Daha sonra yapacağınız tek şey 'Receive' tuşunu klikleyip üç-beş saniye veri aktarımının tamamlanmasını beklemek. Zaten bu esnada aktarılan her sesin adının sayfada yerini aldığını da görüyorsunuz. Bu işlem farklı onaltılık gruplar için istendiği kadar tekrarlanabiliyor. Aktarım tamamlandığında, her sayfa ayrı bir isim verilerek disketlere kaydediliyor.

Daha ileride bu dosyalar istendiği zaman tekrar sayfalar halinde yüklenip ister 16'lık gruplar halinde, ister tek tek synthesiser'a aktarılabiliyorlar. Bu işlem için bir güzel kolaylık daha verilmiş: Sayfada satırlar üzerinde isimleri ile gördüğünüz seslerin nasıl sesler olduğunu hatırlamıyorsanız, o sunuz. Bunun sonucunda ses dosyası tampon bölgede çalınmaya hazır bekliyor. Eğer herhangi bir ses bankası tuşuna basarak enstrüman seçimi yaparsanız, preview sesin silindiğini göreceksiniz

PATCH EDİTÖRLERİ

Music-X bize seslerin dosyalanabilmesinin yanısıra, onların düzenlenebilmesi olanağını da vermiş. Librarian Page'de pulldown menüden 'Edit Entry' komutu ile bir patch editöre geçebiliyoruz. Bu, normalde ilgili sesin verilerinin hexadecimal olarak sunulduğu bir editör. Fakat program disklerinizde synthesiser'ınız için özel bir Patch Editör modül program mevcut ise, işin rengi değişiyor. Seçtiğiniz sesin verileri otomatik olarak çalıştırılan bu programa aktarılıyor.

Günümüz synthesiser'larında oldukça karmaşık ses yapıları nedeniyle gittikçe zorlaşan ses üretimi, Patch editör programları ile elbetteki synthesiser üzerinde olduğundan daha kolay ve keyifli bir hale geliyor. Bendeki disklerde Yamaha DX7 ve Roland D50 editörleri mevcut. Herhalde MicroIllusion ek modül disketleri ile bu sayıyı arttıracaktır. Bu programlar, enstrümanınızın ses parametrelerinin tümünü içeren sürgüler ve değişik grafik kontrollerle onları kolayca değiştirebileceğiniz bir ortam yaratıyor.

PROTOKOL EDİTÖRÜ Gelelim yukanda kısaca değindiğimiz, programın en karmaşık ve zorlu işlemini içeren Protokol Editörüne. Olayın fazla teknik ve açıklaması çok uzun bir konu olması nedeni ile, burada yalnızca kavramı tanımlamakla yetineceğim. Fakat sizlerden bu yönde bir taleple karşılaşırsam, ilerde bununla ilgili detaylı bir yazıyı aynca hazırlayacağımı belirteyim. Önce de söylediğim gibi, her synthesiser'm üretici firmanın dizayn ettiği kendine özgü bir veri yapısı ve program alış veriş dili vardır. Bunun da ötesinde, bir syntiıesiser'la komünikasyon kurabilmek, belli bir soru cevap silsilesi ile sağlanmaktadır. Bu noktada anlaşılacağı gibi, cihazınızdan doğru cevaplan alabilmek için onun anlayabileceği doğru sorulan sorabilmeniz gereklidir. sesi synthesiser'in bir bankasına kaydetmeden bir tampon bölge üzerinden çalıp dinlemek mümkün. Bunun için de, önce sayfada 'Preview' tuşuna basmanız gerekiyor. Sonra işaretleyiciyi ilgili sesin adı üzerine götürüp 'Send' tuşunu klikliyor-

Biz bu soru ve cevaplara 'System Exclusive' mesajları diyoruz. Bu mesajlar belli kavramlara karşılık gelen bir takım hexadecimal sayı dizilerinden oluşmaktadırlar. Örneğin tüm SysEx mesajları 'F0', yani 'System Exclusive Başlangıcı' byte'ı ile başlar. Bunu takiben, genellikle üretici firmanın kimlik numarasını içeren bir veya bir seri byte gelir. Daha sonra ne tür bir veri komünikasyonu istendiği, veri formatı ve en nihayet 'System Exclusive Sonu' (EOX) kodu ile mesaj tamamlanır.