Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 34
Format: Fazla açıklama istemiyor. Unformat: Çabuk formatlanmış disketleri kurtarmanıza yarayacak. Xcopy ile formatladığınız bir disketten, bir daha bir şey geri almayı beklemeyin; sadece root ve boot'u silinmiş, kısmen formatlanmış disketler için geçerli.
Select a different Volume: Yeni bir disket seçmek için kullanılır. QuarterBack Tools, kaliteli bir program. Performansının sınırları var ve mucizeler yaratmıyor, ancak güvenilir ve temiz bir program. Yaptığı işi temiz yapıyor ve insanda olumlu bir etki bırakıyor. Bir Harddisk kullanıcısı ise, bu programı bir kurtarıcı olarak görecek ve er geç bu programa sahip olmaktan mutlu olacaktır. Hemen bir hatırlatma; programı açıklarken kullandığım renkler orijinal Workbench renkleri.
FIXDISK Gerçekten kaliteli bir programla karşı karşıyayız. Amiga'da özellikle Utility türü programlarda sık göremediğimiz bir kalite mevcut. Program çalışınca kendisine bir pencere açıyor. Bu pencerenin üst tarafında sistem tarafından belirlenen diskler bulunuyor. Bunlardan birini seçerek başlıyoruz. Programın gözüme çarpan tek kötü yanı, burada yer alıyor. Harddiskleri görüyor, ama araştırmıyor.
Hemen bir mesaj, araştırılacak disketi yerleştirmemizi istiyor; ardından tek tek track'ler okunuyor. Program bulduğu özel blokları sıralayacaktır. Bu sıralamada ilk sayı, dosyanın bağlı bulunduğu directory; ikinci sayı ise dosyanın File Header Block'unun numarası. Tüm disketi okuduğu zaman ise, program penceresinde diskette bulabildiği tüm dosyaları ve directory'leri gösterecektir. Bu dosyaların önünde bulunan sayılar, o dosyanın Header Block'unun disket üzerindeki yeridir. Program silinmiş bir header ile karşılaşırsa, bunu da gereken yerde gösterecektir.
İşlemler için bir menümüz ve sağ tarafta işlem tuşlarımız var. Program ilk başladığında, sağ taraftaki bu seçeneklerin bazılarının seçilemez durumda olduğuna dikkat etmişsinizdir. Bu seçenekler, diskete yazı yazmayı ve hatta değiştirmeyi öngörmekteler. Bu fonksiyonları kullanabilmek için, menüde bulunan Write Enable seçeneğini seçmiş olmalıyız. Menü'de bulunan ikinci seçenek ise, programın disket erişiminde karşılaştığı hata mesajlarına aldırmamasını sağlar.
Gelelim, sağ tarafta bulunan seçeneklere: En üst sıradaki ilk iki seçenek, directory'lerde dolaşmanız için kullanışlı olacak. Parent, bir üst directory'ye geçiş için (tabii ki, böyle bir directory mevcut ise), Root ise disketin root directory'sine geçmek için kullanılır. En sağda ise, seçtiğiniz herhangi bir dosyayı ASCII veya HEX olarak görmenizi sağlayacak Show seçeneği bulunuyor. Bu seçeneği kullanınca, ilk olarak seçtiğiniz programı HEX olarak mı, yoksa ASCII olarak mı görmek istediğiniz soruluyor. HEX'i seçerseniz, yine ASCII karşılıkları gözüküyor. Bunun ardından istediğiniz dosyanın Header'da belirtilen sıra ile mi, yoksa Data block'larında verilen Link'lerle mi okunacağı soruluyor. Dosyanızı artık inceleyebilirsiniz. q tuşu ile buradan çıkmak mümkün.
Bir alttaki seçenek ile, dosyalarınızın bütünlüğünü araştırabilirsiniz. Burada Deleted, sadece silinen dosyaları; Selected, seçilmiş dosyaları ve All, disketteki tüm dosyaları aramak için kullanacağınız komutlar. Daha önce çalıştığından emin olduğunuz programlar "121 file not an object module" hatası verdiklerinde, bu seçeneklerle sebebini araştırabilirsiniz. Bulunan hatalar, programların yazıldığı pencerede belirtilecektir.
Bir altta bulunan seçeneklerden soldaki ikisi, silinen bir dosyayı yeniden yaratmaya yarar ve Undelete Files adını taşır. Yine burada, Selected ile tek bir dosyayı ve All ile diskette bulunan tüm silinmiş dosyaları kurtarmak mümkündür. Bunun için tek şart, programın silinen dosyalara ait File Header Block'larını bulabilmesidir. Program daha sonra bu Header'dan aldığı bilgiler doğrultusunda Data Block'larını bulmaya çalışacaktır. Eğer block'lar herhangi bir nedenle bulunamazsa veya bulunan block'lar başka programlarca kullanılıyorsa, Fixdisk bunu size bildirecektir.
Burada bulunan üçüncü seçenek, disketinizde bulunan kayıp track'leri kurtarabilmek ve/veya incelemek amacıyla kullanılan Recover Track seçeneğidir. İlk seçildiğinde, disketinizdeki bozuk track'leri sıralayacaktır. Disketinizde bozuk track olmaması sizin incelemenizi etkilemeyecek, sadece bir mesajla bu durum size bildirilecektir. Daha sonra yukarıda istediğiniz track'i seçebileceğiniz bir Requester çıkacaktır. İstediğiniz track'i seçtikten sonra, Read ile bu track içindeki block'ları görebilirsiniz. Penceredeki Sec Track içinde sektör numarasını; Starting with Block içindeki ilk dört Long'un içeriğini; Crc, fiziksel durumunu ve Bmap ise, bloğun dolu olup olmadığını belirtir. En üstte yeni bir track okumak, track'i formatlayarak yazmak veya çıkmak için seçenekler mevcuttur.
Bir altta dosyaları kopyalamak için Copy seçeneği bulunuyor. Bu seçenekte de tek veya tüm dosyaları kopyalamak mümkün. Kopyalama yapılırken, Header'daki mi yoksa block'lardaki sıralamanın mı göz önüne alınacağı sorulduktan sonra, kopyalama hedefi istenir. Validate Disk seçeneği, zaten kendini açıklıyor.
Daha da altta bulunan Wipe Files seçeneği, silinmesi istenen bir dosyayı disketten tümüyle atmak için kullanılır. Bildiğiniz gibi, normal Delete komutu dosyayı silerken sadece Bmap ve Directory yapılarını değiştirir. Dosyanın disket üzerindeki fiziksel varlığına dokunmaz. Programın Wipe seçeneği, istenen bir dosyayı tümüyle ortadan kaldıracaktır. Device Info seçeneği, disket hakkında size pek de yabancı olmadığınız bir iki bilgi verecektir. Delete'in fonksiyonu hakkında şu veya bu şekilde zaten yeteri kadar çok şey duydunuz. Fixdisk hem programlama tekniği, hem de kullanışlılık açısından örnek bir program. Yapılması istenen işi güvenilir bir şekilde yapıyor. Diğer programlar içerisinde işlevleri en kuvvetli olanı Fixdisk. Programın keşfedebildiğim tek ama büyük eksiği, harddisk kullanıcılarına hitap etmemesi. Birçok faydasını göreceğinizi umduğum bir program. Şiddetle tavsiye ederim. Diskcraft:
1986 yılından kalma bu program, türünün ilk örnekleri arasında yer almakta. Zamanında Amiga'nın çok renkliliği programı yazanları büyülemiş olsa gerek ki, programlarının rengarenk olmasına özen göstermişler.
Programın kullanım alanının büyük bir kısmını disketi temsil eden kutucuklar kaplıyor. Ufacık kutucuklar disket üzerindeki block'ları temsil etmekte. Bu kutucukların renklerinin işlemlere göre ne anlamlara geldikleri sol alt köşeden okunabilir. Program, sadece disketler üzerinde işlem yapmakta. Tüm fonksiyonları Disk Operations ve Dos Operations isimli iki menüde toplanmış.
Disk Operations menüsünde Dump a Sector seçeneği, bir block'un içeriğini görmenizi; Check For Errors, disket üzerindeki hataları bulmanızı; Fix Disk Errors, bu hataları gidermenizi sağlayacaktır. Diğer seçenekler açıklama istemiyor.
Dos Operations menüsündeki Display
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 35
Allocated Blocks ve Locate a File seçenekleriyle, disket üzerinde dosyaların yerlerini inceleyebilir; Check Dos Structure seçeneğiyle Dos hatalarını bulabilir; Recover Lost Data ve Repair Dos Structure seçenekleriyle hataları tamir etmeyi deneyebilirsiniz.
Seçeneklerinin bolluğuyla dikkati çekmesine rağmen, bu seçeneklerin gösterdiği zayıf performans ile çabucak unutulacak bir program. Her zaman kullanışlı ve yararlı olmamasına karşın, arada sırada işinizi görme ihtimali olan bir program.
Bu yukarıda saydığım programların hepsi disket tamiri için özelleşmiş fonksiyonlara sahip programlar. Genel adları disket monitörleri olan bazı programların belirli fonksiyonları, özellikle bazı sorunlarımızı çözmemize yardımcı olacaklardır. Bu sorunların başında, virüslerce katledilen dosyalarımızı kısmen de olsa kurtarma yolları geliyor. Mucizeler yaratmamıza tabii ki imkan yok. Ancak Lamer Exterminator başta olmak üzere bazı virüsler, disket üzerinde rasgele buldukları Data Block'larını formatlamaktadır. Sonuç, bu dosyanın işletimi sırasında ortaya çıkan bir Read/Write hatası. Eğer kaybolan bloktaki orijinal Next Block ve Parent Block bilgileri ile Checksum'u düzeltirsek, 488 byte'ını kaybetmiş olmakla beraber dosyayı kurtarabiliriz. Özellikle resim dosyalarında başarı oranı çok yüksektir. Bunların yanında Dos üzerinde yapmak istediğimiz değişiklikler ve beraberinde getirdiği sorunlar için, bu programlar yardımcı olacaktır. Son olarak ise, tüm burada anlatılan yapıları görmek ve incelemek hatta oynamak isteyen arkadaşlar için vazgeçilmez bir yardımcı olacaklardır.
Disk Monitor Professional: Belki kullanması en kolay olan program ya da en havalısı değil. Ancak disket işlemleri üzerinde üzerine başka program tanımıyorum. Bu mükemmel programın detaylı açıklaması daha önceden yapılmıştı. Detaylara girmeden bazı özelliklerini hatırlatmak istiyorum. Block üzerindeki her türlü oynama için bu program ideal. Sadece Hex olarak değil, assembler dilinde program olarak bile değişiklik yapmak mümkün. Programın bir menüsü, olduğu gibi Checksum'lara ayrılmış durumda. Utilities kısmında ise, hata arama fonksiyonlarından silinmiş programları kurtarmaya kadar birçok özellik mevcut. Program işlemlerini disketler veya harddiskler üzerinde yapabiliyor. Bu konuda en az sorun çıkaran programların da başında geliyor.
Diskmonitor Professional, disket üzerinde genel olarak özelleşmiş bir program. Bir monitor ile yapılabileceklerin hepsini hatta fazlasını yapmak mümkün. Ancak tamir konusunda özelleşmiş programlarla yarışamayacağı da açık.
Workshop: Sevimli ve kullanışlı bir program, Workshop. Block'lar üzerinde Hex ve ASCII değiştirmelere izin veren basit ama kullanımı rahat bir program. Harddiskleri de inceleme olanağı tanıyor; ancak konu ile ilgili menünün sadece 4 boşluğu olduğundan, kayıp sürücülerle karşılaşılabiliyor. Her blok hakkında ayrıntılı bilgi verebilen bir program olması, konu ile ilgilenenlerin hoşuna gidecektir.
Sectorama: Sizi bilmem, ancak ben CLI'dan parametre ile çağrılan programlardan aynı ekranda birkaç laftan fazla bir şey beklemiyorum (Disk Salvage veya DiskDoctor gibi). Bu önyargıyı kaybetmenin en iyi yolu, Sectorama kullanmak. Programa CLI'dan incelenmesi istenen sürücünün adı ile giriliyor. Sectorama DF0: gibi. Program, temel olarak bir disket editörü. Ancak çok kaliteli programlanmış ve oldukça kullanışlı. Tüm block'u görüntülemek için interlace'den bir ekran açılmış. Renk seçimi, titremeyi oldukça kabul edilir bir boyuta düşürmüş. ASCII ve Hex editlerinin yanında, Checksum hesapları ve tamir olanakları sunan bir program. Yine ilişkili bloklar arasında tek tuşla hareket edilmesi, kullanımı ve araştırmayı basitleştiriyor. Her türlü bilginin daimi olarak göz önünde olması, yine programı anlaşılır kılıyor. Programın herhangi bir medya kısıtlaması yok. Harddisklerle de disketler olduğu kadar iyi anlaşıyor.
Diskx: Diskx, size tanıtmak istediğim son programcık. Adından anlaşıldığı üzere Steve Tibbet'in bir programı (Adam her nedense X'lere bayılıyor). Bu program, tanıtılanların en basit editleme ve tamir özelliklerine sahip. Ancak hepsi içinde, gerçekten en eğitici olanı. Her block'u ayrıntılı bir şekilde yorumluyor ve görüntülüyor. Değişiklik ve tamir ihtiyaçları için daha etkili bir program bulmanız gerekecek; ama disketlerinizi ve yapılarını tanımak istiyorsanız, en akıllıca seçim Diskx olacaktır. Menüleri fazlaca kendilerini açıklayan bu programı kurcalama zevkini size bırakıyorum. Fazla gelişmiş olmasa da, güvenilir kayıt ve atlama fonksiyonlarını takdir etmeden geçmek istemiyorum. Yazımızın sonlarında, size belki de en çok kullanılan programların başında olan Xcopy hakkında bir iki bilgi vermek istiyorum. Xcopy, disket kopyalamak için yazılmış programların en etkililerinden biridir. Gittikçe disket kopyalamada bir standart haline gelmiştir. Xcopy, birkaç değişik kopyalama yapmaktadır. DOScopy, sistemin kendi kopyalama şeklinin aynısıdır. Workbench'te bulunan Diskcopy ile, pratikte aynı işlevi görür. Doscopy+ ise yine DOS sistemini kullanan, ancak kopyalama yaparken daha az hafıza harcayan geliştirilmiş bir kopyalamadır. BAM copy'den daha önce bahsetmiştim. Gelelim meşhur NibbleCopy'ye. Bu kopyalama diskette belirli bir track ve sector düzenlemesinde beklediği bilgiyi aynen bir ikinci diskete aktarır. Bu kopyalama, genelde DOS formatını tam olarak kullanmayan programları kopyalarken kullanılır. Disketteki bilgilerin, Amiga'nın sistemine uygun olup olmadığı kontrol edilmez; bunun sonucu olarak hiç hata mesajı verilmez. Bu, disketin temiz olduğu anlamına gelmez. Diyelim, bir diskette Lamer virüsü zarar vermiş olsun ve siz bu disketi kopyalamak istiyorsunuz. DOS copy sırasında zarar verilen yerde kırmızı 6 sayısını göreceksiniz. Bu hata, kopyalanan track içinde normal block düzenlemesine uymayan bir block var demektir (Bu hatanın kaynağı her zaman virüs değildir !!!). Ne var ki, bu track de kopyalanacaktır, sadece kopyalanan track'in standarda uymadığı bildirilmekte. Şimdi aynı disketi Nibblecopy ile kopyalamayı deneyelim. Sonuç aynı olacaktır. Checkdisk seçeneği ile disketleri kontrol ederseniz, her iki diskette de aynı hatanın mevcut olduğunu göreceksiniz. Gerçek bir hata ise, 8'dir. Verify Error denen bu hata, verilerin aynısının ikinci diskete kopyalanamaması durumunda ortaya çıkar. Genelde diskette fiziksel bir hata sonucudur. Bu durumda, çok meraklı olan arkadaşlar, uğraşarak disketin BAM'ını değiştirebilir ve bu disketin sorun çıkaran block'larını dolu gibi gösterip bu disketten yararlanabilirler. Ne var ki Bootblock giderse, o disketi sadece özel format atarak oyun kaydeden oyunlarda Save disketi olarak kullanabilir veya içini açıp süs diye odanıza asabilirsiniz.
Son olarak, disketlerinizin yapısı ile oynarken dikkatli olun, sonra "Gettiii güzelim disketim" diye ağlamayın. Umarım bu yazı sizi biraz aydınlatmıştır. Benim tek derdim şu yazıyı yazabilmek için katlettiğim disketlerime neler olacak. Hoşçakalın...