PAINT PROGRAMLARIMIZ İÇİN FONT YAPALIM.

• Grafik ve çizim
• Kurslar ve dersler

Geçen aylarda sizlere tanıttığımız Commodore-Amiga'nın Font Editor programından sonra kullanım ya da fonksiyon bakımından daha yüksek seviyedeki font editörlerini anlatarak grafik programlarını açıklayan yazı dizimize devam edeceğiz. Ancak bu arada bilmenizi istediğim bir şey var. Türk bilgisayar grubu BRONX'un üyelerinden 'MALICE' isimli bir arkadaşım bana bir disket göndermiş. Bu diskette MALICE'in hem kendi çizdiği hem de bazı eski oyunlardan aldığı ve 'FAST FONTS' komutu ile kullanılabilen 30 adet 8*8 font var. Bu piyasada bulunmayan fontları paint programlarında kullanabiliyorsunuz. Ayrıca diğer programlara uyumlu fontları meraklı arkadaşlara gönderebilirim. Eğer bu font disketine siz de sahip olmak isterseniz bana adresinizi gönderebilirsiniz.

Neyse artık yazımıza dönelim. Bu kez açıklayacağımız font editör programının kullanımı daha kolay ancak disk işlemlerini yapmak oldukça zor. Bazen insanın sinirleri bozuluyor.

FONT MASTER, bu programın adı. Programcısının ise 'Level 4 Advanced Software Design'dan 'JPN' olduğunu ana ekrandan öğrenebiliyoruz. Bu arada şunu belirtmeliyim ki; bu program 'PUBLIC DOMAIN' bir programcı tarafından yazılmıştır. Programın kodunu yazan 'JPN', şu an 'VERTICAL' grubundadır. Font Master ise önceki grubu 'Level 4' için yazdığı bir programdır.

Neyse, programımız tamamen keyboard kontrolüne dayalı. Verebileceği hata mesajları dışında mouse'a el atmanız gerekmiyor. Kursor tuşları ve boşluk tuşu ile çizim yapılıyor. Ancak kursor tuşları hem editör hem de harfin seçildiği selector kısımlarında kullanılıyor. Bu arada, selector kısmında harfi, editor kısmında ise kareyi gösteren beyaz çerçevenin her zaman için bir solda durduğunu belirtelim.

Programın pull-down menüleri yok ve şu anda görmekte olduğunuz ekrandan başka (ikinci menü ekranı hariç) ekranı yok. Üstte logo, altında işlem yapmakta olduğumuz karakteri ASCII kodunu onluk (DECIMAL), onaltılık (HEX) ve ikilik (BINARY) sayı düzeninde gösteren bir satır var. Bu satırın altında ise sıra ile selector, editor ve 'HELP' tuşu ile iki farklı ekran arasında değişim yaptığımız menü kısmı bulunuyor. Şimdi bu bölümleri inceleyelim:

SELECTOR: Bu kısımda 'TOPAZ' font ile 32'den 127'ye kadar olan ASCII kodlu harfler sıralanmış. Editor kısmında işlem yapacağımız harfi yön tuşları ile buradan seçiyoruz. Beyaz çerçevenin bir harf boyu kadar solda durduğunu hatırlatalım. Selector'den Editor kısmına geçmek için 'ESC' tuşunu kullanın.

EDITOR: Değiştireceğimiz ya da düzelteceğimiz harfin sekiz kat büyütülmüş halini içeren alan bu kısımda. Bu alanın her iki yanındaki sayılar ise o satırın byte olarak değerini verir. Dolu ve boş kareler '1' ve '0' değerleri ile ikilik düzen bir sayı için gibi farz edilir ve hesaplama yapılır. Soldaki sayılar decimal, sağdakiler ise hexadecimal olarak hesaplanmış değerlerdir.

Bu kısımda yön tuşları ile hareket ederiz. Boşluk tuşu ile dolu kareleri boş, boşları ise dolu yaparız. Çizim yapmak böyle ayarlanmış, mouse çizimlerine göre size kolay mı gelir yoksa zor mu bilemem ama bir süre sonra kolayca alışıyorsunuz. Zaten basit bir font editörü kullanmak istiyorsanız buna alışmalısınız.

MENÜ EKRANLARI: Help tuşu ile ikisi arasında değişim yaptığımız ekranlara menü ekranlarından çok fonksiyon ekranları dememiz gerekir. Çünkü bu iki ekranda programın fonksiyonlarını gerçekleştiren tuşlar gösteriliyor. Bu fonksiyonları anlatarak yazımızı bitirelim:

CTRL: Harfin bulunduğu alanı saat yönünde doksan derece çevirmeye yarar.

DEL: Alanı ve dolayısı ile harfi siler. Clear anlamına da gelir.

CAPS LOCK: O küçük kırmızı ışık yanarken, yön tuşları ile alanı istediğimiz yöne çevirebiliriz. Diğer durumda ise yön tuşları normal görevlerini yerine getirir.

F1: LOAD işlemi için kullanılır. Ancak bir fontu yükleyebilmek için adını yazmanız gerekir. Üstelik programımız sadece 8*8 pixel boyutlarındaki fontlar için olduğundan disketteki fontların boyutlarını da bilmemiz gerekiyor.

F2: SAVE işlemi için. Load işleminde söylediklerimin aynısı.

F3: Fontu restore etmek (yenilemek) amacı ile kullanılır. Bu tuşa bastığınızda selector alanına Amiga'nın Topaz fontu yeniden gelir ve her şeye baştan başlarız.

F4: Alandaki harfi hafızaya geçirir. Bu işlem kopyalama işleminin ilk basamağıdır.

F5: Kopyalama işleminin ikinci basamağını gerçekleştirir yani hafızadaki harfi alana geçirir.

I: Invert işlemini yapar. Boş kareler dolu, dolu kareler boş durumuna gelir.

X: Alanın 'X' yönüne göre tersini alır. (Ayna efekti.)

Y: Alanın 'Y' yönüne olan tersini (aynen X gibi) alır.

TAB: Editör alanındaki kursorumuzun bulunduğu satırı, sola doğru dairesel olarak kaydırır.

Q: Bu tuşun anlamı ise (herkesin bildiği gibi) programdan çıkmaktır.

Şimdi programın her şeyini öğrendiniz. Disk işlemleri sorun olsa da kısa ve görevini yapan bir program. Devamını getirmek size kalmış. Kolay gelsin.

FONT WORKS V1.0 Evet, daha önce açıkladığımız iki basit font-editör'den sonra artık işi biraz daha karmaşıklaştırarak epeyce geniş olanakları olan bir font-editör'ü anlatacağız. Profesyoneller için bu yazımızda açıklayacağımız font editörün adı; FONT WORKS. Programcı firma ise Associated Computer Services Software Division Incorporated. Bende programın crack versionu var. Bu versiyonun başında ise küçük bir not bulunuyor: "Her ne kadar program rutinleri De-Luxe Paint'den alınmış olsa bile, iyi bir program. Kullanın". Ben de aynı şeyleri size söyleyebilirim. Rutinlerin ne kadar ALINTI olduğunu programa girince kendinizde göreceksiniz.

Programımız oldukça fazla fonksiyona sahip. Bunlar genelde pull-down menüler olarak verilmiş ancak hemen her fonksiyonun bir tuş karşılığı var. Programı belli bir süre kullandıktan sonra bu tuşları ve kombinasyonlarını öğrenip işinizi daha çabuk halledebilirsiniz. Şimdi bu iyi programa göz atalım:

EKRAN DÜZENİ Soldaki kocaman alan istersek kocaman kocaman fontlar yapma olasılığı tanıyor. Sağdaki ikonları bir yerden tanıyor musunuz? Evet, hepinize çok puan. Görevlerini biliyor musunuz? Evet, hepinize çok çok puan. Ne yazık ki programcılarımız sadece rutinleri De-Luxe Paint'den almamış ikonları bile aynen (hatta aynı sıra ile) almışlar. Font Works logosunun altındaki pencerede dört satır var. İlk iki satır çizim yaptığımız noktanın çizim alanındaki 'X' ve 'Y' pozisyonlarını gösterir. Üçüncü satır 'KERN' ise harfin ne kadarının önceki harfin üstüne bineceğini gösterir. Dördüncü satır 'SPACE' ise harfin kapladığı alanı saptamak için kullanılır. Bu iki ayarı size şöyle açıklayabilirim: Örneğin, "I" harfinin üst ve alt çizgisini uzatmadıkça diğer harflerle arasındaki boşluğun göze çarpmasını engelleyemezsiniz. Ama Space ayarı ile harfin kapladığı alanı azaltırsanız bu sorun ortadan kalkar. Bunun uygulamasını yapın ve yazının devamında açıklayacağım 'VIEW' menüsünü okuduğunuzda farkı görün. Bu dört satırın altında yer alan dört ok ile harfin bulunduğu alanı dairesel olarak satır ya da sütun kaybı olmadan istediğimiz yöne kaydırabiliriz. Okların altındaki minik pencerelerde ise işlem yapmakta olduğumuz harfi ve 'ASCII' kodu gösteriliyor. En alttaki çubukta ise işlemde olan harfin font içindeki yerini görebiliyoruz. Bu çubuğun iki yanındaki ok ile harf seçimini yaparız. Gelelim çizim alanının alt ve solundaki oklara. Alttaki oklardan biri Kern, diğeri ise Space ayarı yapmak için kullanılır. Soldaki oklardan biri harflerin oturduğu çizgiyi (baseline), diğeri ise harflerin üst sınırını gösterir. Bu okları oynatabilmek için yine mouse kullanıyoruz. PROJECT MENÜSÜ

Bu menüdeki LOAD, SAVE, SAVE AS, PRINT, ABOUT, QUIT fonksiyonlarını açıklamaya hiç gerek duymuyorum. Zaten herkes bunları en azından De-Luxe Paint'den biliyor. Eğer bilmeyen arkadaşlar varsa dergimizin ilk sayısını alarak oradan bu seçeneklerin anlamlarına bakabilirler. Ancak Load fonksiyonuna iki seçenek konulmuş: FONT ve PICTURE. Şimdi fontu anladıkta resim ne oluyor demeyin: ileride anlatacağım ve oldukça iyi bir özellik olan GRAB fonksiyonunu kullanabilmek için önce bir 'IFF' resim yüklemeniz gerekiyor.

CLOSE PICTURE: GRAB fonksiyonu için yüklediğiniz resmi hafızadan siler. Öteki anlamda 'CLEAR PICTURE' denebilir.

COLOR CONTROL: Ekranın ve fontun renklerini ayarlayan seçenekler bu fonksiyona toplanmış. PALETTE ile palet ayarını aynen DPaint'deki gibi yaparız. 'FROM PICTURE' ile yüklediğimiz resmin paletini; 'FROM FONT' ile yüklediğimiz fontun paletini kullanırız. 'DEFAULT' ise paleti ilk haline çevirir. 'CYCLE' ise her şeyi ile aynen DPaint'deki gibi iş görür.

EDİT MENÜSÜ BRUSH: Bu seçeneğin beş alt seçeneği var. Ve tahmin edildiği gibi hepsi de brush işlemleri ile ilgili. 'LOAD' ve 'SAVE AS' disketten brush yüklemek için konulmuş iki seçenek. 'CENTER' ve 'CORNER' ise brush'ın tutulacağı yeri belirtiyor. Center, merkezden; corner ise köşeden tutabilmek için. Ve gelelim GRAB'e. Bu fonksiyondan bahsedeceğimi yazmıştım. Bu işlemde aynen brush alma gibi ancak bu kez brush'ı çizim alanımızdan değil; geri plana yüklediğimiz resimden alıyoruz. Grab fonksiyonunu seçtiğimizde fontumuzun (harfimizin) boyunda bir kareyi, resim üzerinde hareket ettirerek, istediğimiz parçasını o anda işlem yapmakta olduğumuz harfe geçirebiliriz.

MACROS: Fontumuza ait olabilecek özellikleri bu kısımda inceleyip ayarlayabiliriz. LOAD, SAVE, SAVE AS her zamanki seçeneklerimiz. 'EXECUTE' ile macro ayarlarımızı yapabiliriz. 'CLEAR' ise macro'yu silmekte kullanılır. Bu araya eklenmiş 'VIEW' komutu ile macro'ya şöyle bir göz atabiliriz.

RANGE: Fontun başlangıç ve bitiş karakterlerinin ayarlamasını yapabiliriz. Çıkacak olan pencerede hem harfi hem de harfin 'ASCII' kodunu görerek ayarımızı yaparız.

RESİZE: Fontumuza ait olan 'X' ve 'Y' koordinat ayarlarını yine çıkacak olan pencereden yapabiliriz.

CLEAR: Tüm fontu, fontun belirli bir kısmını ya da herhangi bir harfi silmek için kullanılır. Silinen harf ya da harfler boş olarak görünür.

AUTO POSITIONING: Belirlemiş olduğumuz 'X' ve 'Y' koordinatlarına göre her harfi, karakter alanı içinde yerine oturtur. 'CENTER' ile harfi tam ortaya, 'LEFT' ile harfi tam sola, SPACE & KERN ise space ve kern ayarlarına göre otomatik olarak oturtur.

UNDEFINED CHAR: Evet, bu yazboz kısmını çok kullananlar için. Bu seçenekle çizim yaptığımız alana; fonta dahil olmayan ve tanımlanmamış bir harf gelir. Böylece aslında olmayan bu harfin üzerinde istediğimiz gibi oynayabiliriz. Yazdığım gibi, tam yaz-boz işi için.

EFFECTS MENÜSÜ Bu kısımda ise fontumuza verebileceğimiz değişik görünüşleri sağlayan efektler bulunuyor.

DROP SHADOW: Harflere gölge vermek için kullanılır. Çıkan pencereden

SHADOW SIZE' ile gölgenin boyunu, SHEAR' ile gölgenin vuracağı yüzeyin eğimini ayarlarsınız. 'SHIFT' ile gölgenin yerini değiştirebilirsiniz. 'PATTERN' ise gölgenin değişik dokularla olmasını sağlayan doku örnekleridir. Eğer daha önce Commodore ya da Spectrum'da ART STUDIO kullandıysanız bu paternleri oradan hatırlayacaksınız.

3-D: Bu seçenek ise harflere üç boyutlu izlenimini vermek için kullanılır. Pencereden 'SHIFT' ile üçüncü boyutun yerini ve boyut miktarını ayarlayabilirsiniz.

OUTLINE: Harfleri dış çizgilerle sınırlamak için kullanılır. 'ROUNDED' ve 'SQUARED' diye adlandırılmış iki tarzı var. Yuvarlatılmış ve köşeli olarak tanımlayabiliriz bunları. Rounded, De-Luxe Paint 3.0 ve 3.14'teki OUTLINE BRUSH gibi bir sonuç verir. Yani dışa gelen her pixel yatay ya da dikey konumda bir sınır pixeli alır. Squared ise, yine aynı tanıma uygundur. Ancak bu kez diagonal sınır pixelleri de işe katılır. Anlamadıysanız, deneyin ve görün.

ITALICIZE: İtalik harfler yaratmak için kullanılır. 'SHEAR' ile eğim miktarı istediğiniz gibi ayarlanabilir.

UNDERLINE: Altı çizgili harfler yapabilmek için düşünülmüş bir fonksiyon, bu programla geri-planı çizgili harflere bile dönüşebiliyor. # OF LINES ile geri plandaki çizgi sayısını, SPACING ile çizgiler arası boşluğu, 'OFFSET' ile çizginin başlangıç yerini ve 'UNDERLINE SIZE' ile çizginin kalınlığını ayarlayabilirsiniz.

FLIP-ROTATE: Harfleri hem farklı açılarda çevirmek hem de eksenlere göre aksi görünüşlerini alabilmenizi sağlar. Farklı açılar pencerelerde gösterilmiş. 'HOR' ile yatay eksende, 'VER' ile dikey eksende harfin aksi görünüşünü alabilirsiniz. STENCIL: Deluxe Paint'deki gibi işlev gören bir fonksiyon daha. Bilmeyeniniz olabilir diye; bu fonksiyon ekrandaki renklerin kilitlenip, silme sırasında bile hep ön planda kalmasını sağlar.

BOX: Harfleri kutu içine ya da diğer bir deyişle kutu üzerine almada kullanılır. BORDER1, BORDER2, BOX ile değişik kutular seçilebilir.

NEON: Harflere parlaklık kazandırılması amacı ile kullanılır.

SHIFT: Tüm harfleri ok yönüne göre kaydırabilmenizi sağlar.

VIEW MENÜSÜ Bu menünün seçenekleri ise yaptıklarımızı görmemize ve denememize yardımcı olacak şekilde ayarlanmış.

VIEW CURRENT CHAR: O anda işlemde olan harfi ekranın alt kısmında açılan bir pencerede görmemizi sağlar.

VIEW FONT: Üzerinde çalıştığımız tüm harfleri yani fontu ayrı bir ekranda gösterir.

TYPING TEST: Açılan bir boş ekranda, fontumuzu denemek amacı ile, klavyeden istediğimizi yazabiliriz.

RESOLUTION: TYPING TEST'i için kullanacağımız yazı ekranının çözünürlüğünü ayarlamak için kullanılır. Tüm ekran modlarının düşünülmüş olması oldukça iyi bir avantaj. STYLE: Yine TYPING TEST'i için kullanacağımız fontun özellik ayarını yapabiliriz. BOLD, ITALIC ve UNDER-LINE seçenekleri burada da mevcut. PREFERENCES MENÜSÜ Fonta ait genel özellikleri ve programa ait özelliklerin ayarlanması için gerekli seçenekler sunulmuş.

EXTENDED (genişletilmiş), ITALIC (eğik), BOLD (kalın), UNDER-LINE (altı çizgili), REVERSE PATH (negatif görünüş), TALL PIXEL (uzun pixelli), WIDE PIXEL (geniş pixelli), PROPORTIONAL (genişliği uydurulabilir) olarak sıralanmış font özellikleri yanında birkaç seçenek daha var.

COLORS: Renkler. Fontu renkli yapabilmemiz için gerekli renk sayısını ayarlayabileceğimiz bir seçenek.

LOAD ALL: 512K kullanıcıları için düşünülmüş bir özellik. Programın tamamını hafızaya geçirmeden, disketten ara yüklemeler sayesinde hafızada daha çok alanı kullanıma açmak için kullanılır. EXPERT MODE: Uzman modu. Programı kullanmada ustalaştığınızda. TITLE BAR: Programın çalışması sırasında ekranın üst kısmında programın adını gösteren bir satır ister misiniz?

Eveeet. Bugüne kadar yapılmış en ayrıntılı font editörünü açıkladığımız yazımız da burada bitiyor. Şimdi soracaksınız: "Bu kadar özelliği kullanacak mıyım?" diye. Ben bu soruyu grafiker (herhalde Dünya'nın en çok font çizeni) arkadaşım Malice'e sordum. Yanıtı şu oldu: "Evet, belki rutinleri alıntı. Ama en azından GRAB fonksiyonu için kullanılmaya değer". İşte söz verdiğimiz gibi font çalışmaları için gerekli tüm programları açıkladık. Gerçi bu sayıda benden daha çok MEHMET'in katkısı oldu ama neyse. Font üzerine kullanılacak en iyi programlar bunlar ileride daha kaliteli ve kullanışlı programlar gelirse onları da açıklayacağız. Gelecek ay değişik bir grafik programında buluşmak üzere hoşça kalın. Bol pixelli günler dilerim.