AMIGA DOS

• Kurslar ve dersler

Daha önce Commodore 64 veya PC gibi başka bir bilgisayar kullandıktan sonra Amiga'ya geçenlerin, bu bilgisayarlarda alıştıkları bazı özellikleri Amiga'da aradıkları olmuştur. Bu özelliklerden biri de, bu ayki konumuz olan wildcard karakterleri. Bu karakterler belli işlemleri yaparken hayatı kolaylaştıran faydalar sağlıyorlar.

C64 ve PC'deki * ve ? işaretleri, oldukça sık kullanılan iki karakterdir. * işareti sayesinde, dosya adlarını kısaltarak yazmak ve yüklemek mümkün hale gelmekte. ? işareti ise, herhangi bir karakter yerinde kullanılabiliyor. Örneğin LOAD "prog*" veya LOAD "???graml" komutları, LOAD "program1" komutu yerine yazılabilir.

Amiga'da da, benzer bir wildcard kullanımı mevcut ancak * işaretinin yerini # işareti almış durumda. ? işaretinde ise bir değişme yok. #? kombinasyonu ile * işaretiyle mümkün olan her şeyi yapabilirsiniz. CLI'de şöyle bir kullanım da mümkündür:

1> dir prg#?a komutu, sadece prg ile başlayan ve a ile biten dosyaların adlarını verir. Eğer prg#?a yazarsanız sondaki a'ya bakılmaz (baştaki prg nedeniyle) ve sadece adı prg ile başlayan dosyalar yazılır. Ancak:

1> dir #?a komutu a ile biten bütün dosyaları gösterir. CLI'de wildcard kullanımını pekiştirmek için bazı örnekler verelim. Örneğin, örnekler adlı bir directory içinde şu dosyalar olsun: Tetris, Tablo.1, Tablo.2, programlar, saat, 1.liste, 2.liste, superbase.data. CD örnekler komutuyla bu directory içine girin ve aşağıdaki komutları verin. KOMUT SONUÇ 1> dir #? Tetris Tablo.1 Tablo.2 programlar saat 1.liste 2.liste superbase.data 1> dir ?????? Tetris 1> dir t#? Tetris Tablo.1

Tablo.2 1> dir tablo.? Tablo.1 Tablo.2 1> dir s#?a saat 1> dir #?liste 1.liste 2.liste 1> dir superbase.???? superbase.data 1> dir ?liste Wildcard kullanımı, sadece dir komutuyla sınırlı değildir. Delete, Search, list gibi komutlarda da wildcard karakterlerini kullanabilirsiniz. Örneğin:

1> search df0:?/#?.doc search kickstart komutu tek harflik directory'ler içinde adları .doc ile biten dosyalar içinde kickstart kelimesini arayacaktır.

İŞLEM DURDURMA CLI komutlarının çalışmasını durdurmak için, CTRL-C tuşlarına basabilirsiniz. Bu durumda bütün komutlar çoğu zaman CLI'ye dönerler. Bu arada Break mesajından önce yazılan * işaretlerinin sayısı durdurma işleminin türünü belirtir (***=CTRL-C).

CTRL-D tuşları search ve execute komutlarının durdurulmasında kullanılır. Execute komutu ile çalıştırılan script dosyalarını CTRL-D'ye basarak durdurabilirsiniz. O an çalışmakta olan komutun işi bittikten sonra dosyanın çalışması durur. Search komutunda ise CTRL-D aslında sadece o anki dosyayı bırakıp başka dosya aramaya geçer. CTRL-C ile komutu hemen durdurabilirsiniz.

Eğer bir komutu RUN ile başlattıysanız, bu komutu herhangi bir tuş kombinasyonu ile durdurmak mümkün değildir. Bu sadece BREAK 2 C komutuyla yapılabilir. Buradaki 2 sayısı çalışmakta olan işlemlerin (task) sayısını gösteriyor.

KOMUTLAR

RESIDENT

Format: Resident dosya [REMOVE] [ADD] [REPLACE] [PURE] [SYSTEM]

Bu komut Shell içinden kullanılır ve sıkça kullanılan komutların bellekte hazır olarak yer almasını sağlar. Böylece herhangi bir komut verdiğinizde bu komutun yüklenmesi gerekmeyeceği için işler büyük ölçüde hızlanacaktır.

Resident komutunun bir başka avantajı da bellekten tasarruf etmektir. Örneğin bir komut RAM diske kopyalanıp oradan çağırılsa bile, bu esnada RAM diskten tekrar çalışma belleğine (stack) yüklenir. Halbuki resident ile komut yalnızca bir kere belleğe yüklenir.

Bir komutun resident olabilmesi için durum bit'lerinden (PROTECT komutyla değiştirilebilir) PURE bitinin seçilmiş olması gereklidir. Pure olmayan komutlar multitasking ortamda resident olarak çalışamazlar.

Remove seçeneği, resident listesindeki herhangi bir komutu silmenizi sağlar. ADD ise, aynı isimle başka komutları resident yapar. Replace seçeneği ile resident listesinde yer alan bir komutu başka bir komutla değiştirebilirsiniz.

Eğer resident yapmak istediğiniz komut pure değilse, bir hata mesajı alırsınız. Bu komutu pure seçeneğiyle resident yapmaya çalışabilirsiniz, fakat gerçekte pure olmayan bir komut Amiga'yı kilitleyebilir.

Eğer resident listesini görmek isterseniz, resident komutunu argümansız veya system argümanı ile kullanın.

Örnek:

1> resident c/info

RUN

Format: RUN dosya Bu komut bir programı ya da komutu yeni bir işlem başlatarak çalıştırmanızı sağlar. CLI komutlarının çoğunu RUN komutu ile arkaplan işlemi (background process) olarak çalıştırabilirsiniz. Böylece başka bir yere çıkış veren bir komut yazdıktan sonra CLI penceresini kullanmaya devam etmek mümkündür. Örneğin

1 > run c/type text to pit: ile uzun bir text dosyası printer'a basılırken siz CLI'den çalışmaya devam edebilirsiniz. ED, join, search vb. komutları RUN ile çalıştırmak çok yararlıdır.

Örnek:

1> run ed df0:s/startup-sequence SEARCH Format: SEARCH [FROM] isim [SEARCH] yazı-dizisi [ALL] [NONUM] [QUIET] [QUICK] [RLE]

Herhangi bir dosya içinde belli bir yazı dizisini aramak için SEARCH komutunu kullanabilirsiniz. SEARCH komutu yazıyı bulduğunda, yazının yer aldığı dosyayı adı, satır numarası ve satır olarak gösterir.

From seçeneği yazının aranacağı directory veya dosyayı belirtmede kullanılır. Eğer bu argümanı kullanmazsanız yazı, içinde bulunduğunuz directory'de aranır.

Search seçeneğini aranacak yazının başına yazmalısınız. Nonum seçeneği yazının yer aldığı satırın numarasının gösterilmemesini sağlar. Quiet seçeneği ile dosyalar ekrana isimleri yazılmadan araştırılır. Quick ile araştırılan dosyalar yan yana ve daha hızlı olarak gösterilir.

Eğer aradığınız yazı bir dosya adıysa file seçeneğini kullanabilirsiniz.

SETCLOCK

Format: SETCLOCK LOAD SAVE RESET Setclock komutu DATE komutuyla belirlenen tarih ve zaman verileriyle bilgisayarın gerçek zamanlı pilli saatini (bazı RAM expansion kartlarında mevcut) ayarlar. Load seçeneğiyle bu veriler saatten alınıp sisteme geçirilirken save seçeneğiyle bunun tersi yapılır. Reset ile tüm bilgiler sıfırlanır.

Setclock komutu orijinal Workbench startup işlemi sırasında çalıştırılır; ancak gerçek zamanlı pilli saatiniz yoksa, bu komutu startup-sequence'dan silebilirsiniz.

Örnek:

setclock load SETDATE Format: dosya tarih zaman Bu komutla, dosyaların tarih ve zaman bilgilerini (bunları list komutuyla görebiliyorsunuz) doğru olarak saklayabilirsiniz. Şüphesiz pilli saati olanlar her bilgisayarı açışlarında, saati preferences içinden ayarlamak zorunda değiller.

File seçeneği ile belirtilen dosya, date komutunun verdiği çıkışla aynı formatta olmalıdır. Setdate komutu böylece kendi için gerekli argümanları bu dosyadan sağlayabilir.

SETENV

Format: Setenv değişken adı değişken yazı dizisi Environment handler'ı mevcut olmadığı için henüz çalışmayan bu komutla çevresel değişkenleri kullanabileceksiniz. Şimdilik Ram disk bu handler'ı taklit etmektedir ancak herhangi bir kullanım söz konusu değil.

SETPATCH

Format: Setpatch [R] Kickstart ROM'un 1.2 ve 1.3 versiyonlarında bazı yazılım hataları mevcut ve bu hataları geçici olarak düzeltmek için setpatch komutu kullanılmakta. Bu komut genellikle startup-sequence'larda en başta verilir. R seçeneği ile Kickstart 1MB çip RAM'lı makineler, 68010 mikroişlemci ile çalışabilecek şekilde değiştirilir.

SKIP

Format: Skip text [BACK] Skip komutu, script dosyası içinde text ile belirtilen etikete gidilmesini sağlar (BASIC'teki goto text komutu gibi). Eğer back seçeneğini kullanırsanız SKIP komutu etiketi dosyanın en başından itibaren aramaya başlar.

SORT

Format: Sort [FROM] dosya adı [TO] dosya adı [COLSTART n]

Sort komutu yazı dosyalarını alfabetik hale getirmede kullanılır. From seçeneğini sıralanacak dosyanın başına yazabilirsiniz. To seçeneğinden sonra bir directory ya da araç adı vermeniz gereklidir. Eğer sıralamayı görmek isterseniz, araç adından sonra * işareti koyun.

Colstart seçeneği sıralanmış çıkışın başlayacağı sütunu belirler. Örnek:

sort from text1 to text2 colstart 5 STACK Format: Stack n Bu komut stack bölgesi için ayrılacak bellek miktarını belirler. Stack kelimesini çalışma belleği olarak tarif edebiliriz. CLI'de her task için 4K büyüklüğünde özel bir stack ayrılır. Bu miktar en az 1600 bayt olabilir. Eğer stack gerektiğinden küçük olursa Amiga kilitlenir.

Örnek:

1> stack 6000 STATUS Format: STATUS task no [FULL] [TCB] [CLI|SHELL] [COM]

Bu komut herhangi bir anda çalışmakta olan CLI/SHELL işlemleri ile ilgili bilgiler verir. Eğer komutu argümansız veya ALL argümanı ile verecek olursanız bütün işlemler isimleriyle birlikte gösterilir. TCB seçeneği, işlemler hakkında daha geniş bilgi verir. Burada stk; işlemin processor stack genişliğini, gv; Global vector tablosu genişliğini ve pri; işlem önceliğini belirtir. Full seçeneği all ve TCB seçeneklerini birleştirerek verir. COM seçeneğini belli bir task olarak görevlendirilmiş bir programı aramak için kullanılır. Örneğin:

1> status com list Eğer list adında bir task varsa, bu işlemin numarası gösterilir. Aksi takdirde hata flag'ı 5 (WARN) olarak ayarlanır.

TYPE

Format: Type [FROM] [TO isim] [OPT N] [OPT H] Type komutunu kullanarak ASCII dosyalarını ekrana, başka bir araca veya bir dosyaya yazdırabilirsiniz. Yazım işlemi herhangi bir tuşa basıldığında durur ve BACKSPACE (sola ok) tuşu ile devam eder. Gösterimi durdurmak için CTRL-C tuşlarına basabilirsiniz.

OPT N seçeneği dosyayı satır numaralı olarak gösterir ve BASIC dosyalarını incelemede kolaylık sağlar. OPT H seçeneği ile gösterim, hexadecimal sayılar ve ASCII karşılıkları olarak yapılır.

Örnek:

type df0:s/startup-sequence to df0:startup-kopyası VERSION Format: Version isim Bu komutla Workbench disketinin, kütüphane veya araçların versiyon ve revizyon numaralarını öğrenebilirsiniz. Örnek: 1> version printer.device WAIT Format: WAIT n Bu komut script dosyalarının çalışmasını belli bir süre durdurur. Bunun için saniye, dakika (min argümanıyla) ve until seçeneklerini kullanabilirsiniz. Örnekler verecek olursak

WAIT 10 
10 saniye bekle 
WAIT 1 min 
1 dakika bekle 
WAIT UNTİL 2:30        2:30'a kadar bekler

Her ne kadar Amiga multitasking bir bilgisayar olsa da, bazı işlemleri aynı anda yapmaya kalktığında bazen işler gerektiğinden fazla uzayabilir. Örneğin dir ve list iki ayrı task olarak çalışan komutlar olsunlar:

1> dir df0: (1. CLI) 1> list df0: (2. CLI) Bu komutlar aynı anda disket sürücüden bilgi almaya çalıştıklarından birbirlerine engel olurlar. Bu nedenle araya 3-4 saniyelik bir WAIT komutu koymayı düşünebilirsiniz.

WHICH

Format: WHICH dosya-adı [NORES] [RES] Which, komutlar için CLI'nin baktığı yolları (path) gösterir (Bu yolları PATH komutuyla değiştirebilirsiniz). Genelde herhangi bir komut için önce resident listesine, o anki directory'ye (cd), komut yollarına ve c directory'sine bakılır. Komut bulununca başına bulunduğu directory yazılır.

NORES seçeneğini verirseniz, resident listesine bakılmaz. RES ise yalnızca resident listesinin araştırılmasını sağlar.

Örnek:

which execute WHY Format: Why En son meydana gelen hata hakkında bilgi verir.

Böylece komutları bitirmiş olduk. Gelecek ay yeni bir Amiga Dost köşesinde buluşmak üzere hoşçakalın.