Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 40
Merhaba... Bu aydan itibaren teoriden biraz uzaklaşarak sizlere bazı devre şemaları vererek pratik yapmanızı sağlamaya çalışacağız. Bu ay köşemizde inceleyeceğimiz kart OPTO-KOPPLER. Yardımı için Cem Gencer'e teşekkür ediyoruz.
OPTO-KOPPLER KARTI
Bu devre, en çok Amiga'sını genişletmeyi amaçlayanların işine yarayacak. Amiga'nızla deneyler yaparken, yanlış bir bağlantı yaptığınızı düşünün; Amiga'nızdan güzel kokular gelecek ve size veda edecektir. Eh, zannederim bu kadar para verdiğiniz bilgisayarın bozulması da, tamir fiyatları oldukça yüksek olduğundan sizi biraz üzecektir. Açıklamasını yaptığım ve yayınladığım bu devre yardımıyla, üzülmeden Amiga'ya istediğiniz donanım eklemelerini Expansion portundan yapabilirsiniz. Bunlar çalışmadığında ya da hatalı olarak çalıştıklarında Amiga'nıza bir şey olmayacaktır.
Bu devrenin esas amacını zannederim anlamışsınızdır: Amiga'nın Expansion port'unu yalıtmak ve bu sayede korumak.
Aşağıda anlatılan Opto-koppler kartı sayesinde, artık istediğiniz dış devreye kumanda edebilir ya da başka devrelere bilgi aktarabilirsiniz. Devrenin 16 çıkış ve 8 giriş hattı mevcuttur. Bunları kullanarak Amiga'nızı yüksek ve güçlü akımlardan kolaylıkla koruyabilirsiniz. Devrenin kullanım yerlerinden bir diğeri de, evinizdeki değişik elektronik cihazları açıp kapamak ya da hazırladığınız robot kollara kumanda etmek olabilir. Yapabileceğiniz işler sadece sizin hayal gücünüz ve yeteneğinizi kullanım gücünüzle sınırlanmış durumda. Kart üzerindeki boş delikli yere dilerseniz ufak bir devre monte edebilirsiniz. Fakat isterseniz, kartımızın kullandığınız devreyle uyum sağlaması amacıyla kullanabileceğiniz elemanları buraya monte edebilirsiniz.
Kullanılan opto kuplaj elemanları, Sharp firmasının çıkarttığı PC-847'ler. Bunlar içinde 4 opto-koppler birden bulunuyor ama bulunamadığı takdirde, plaket biraz değiştirilerek farklı opto-koppler'lar da kullanmak mümkün. Siz devreyi bozmak istemiyorsanız, yine Sharp'ın çıkarttığı PC-817 (tek opto-koppler) ya da PC-827 (iki opto-koppler)'leri kullanabilirsiniz. Bunların bacak bağlantıları, PC-847 ile uyumlu olduğundan bunun için ayrılmış sokete doğrudan yan yana takılabilirler. Giriş hatlarındaki opto-koppler'lerin C bacakları doğrudan Amiga'nın +5V bacağına bağlıdır. E bacakları ise, 6522'nin girişlerine gider. 6522'ye giren uçlar ayrıca birer 1 Kohm'luk dirençle toprağa bağlıdır. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli konu, dirençlerin bağlı olduğu toprak hattıyla Amiga'nın toprak hattının birbirine bağlanmaması gerektiğidir. Aksi halde kartımız koruma işlemini gerçekleştirmeyeceği için hiçbir anlamı olmaz.
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 41
Çıkış hattında kullanılan opto-koppler'ların bağlantıları biraz daha değişik. 6522'nin 1A ve 2A isimli çıkış bacakları, opto-koppler'ların LED'inin katot bacaklarına giderler. LED'lerin anot bacakları ise 330-560 ohm'luk bir direnç üzerinden Amiga'nın +5V bacağına bağlıdır. 6522'nin çıkış voltajı, lojik '0' olduğu zaman LED yanar ve opto-koppler aktif hale geçerek akımın geçmesini sağlar. Çıkış lojik '1' olduğunda, LED'in her iki bacağında da aynı akım olacağından LED sönük kalır ve akımın geçişi engellenir.
Deneyimli elektronikçilerin devreyi hazırlamaları pek zor olmasa gerek. İlk önce tüm entegrelerin soketleriyle expansion port'una bağlantı sağlayan soketler takılarak lehimlenmelidir. Dizi dirençleri de sokete yerleştirmenizde fayda var. Karttaki tüm lehim noktalarını ve yolları tekrar kontrol edin. Kartınızı entegreler monte edilmeden expansion port'a takıp bilgisayarınızı açın. Eğer el resmi karşınıza çıkmazsa hemen bilgisayarı kapatıp kartı tekrar kontrol edin.
Şimdiye kadar hiçbir hata olmadıysa, entegreleri doğru olacak şekilde soketlerine dikkatlice yerleştirin. Entegreleri takarken bacakların eğrilip kırılmamasına dikkat edin.
Opto-koppler girişlerini test etmek biraz daha farklı. Bunun için 9 Voltluk harici bir akım kaynağına ve 400 ohm'luk bir dirence ihtiyacınız var. Akım kaynağı olarak normal bir walkman adaptörü kullanabilirsiniz. Test gayet basit; verdiğimiz programı çalıştırıp burada çıkan mesajları takip etmeniz yeterli. BASIC'te yazılmış olan programdan karta nasıl kumanda edebileceğinizi de görebilirsiniz.
Merak edenler için kısa bir örnek vermek istiyorum:
1, 8 ve 14 numaralı çıkışları ve 5 ile 11 numaralı girişleri kapamak istiyoruz. Bunun için Basic'te aşağıdaki satırları yazın. REM satırında altı çizili olan sayılarla giriş ve çıkış numaraları tanımlanıyor. Toplama ve çıkarma işlemi de giriş ya da çıkışı tanımlamakta kullanılıyor.
adres=10498048& kapa=PEEKW (adres+16) kapa=kapa-2^ 1 -2^ 8-2^ 14+2^ 5+2^ 11 POKEW adres+16,kapa
Program başlangıcında, porttaki değer okunur ve ikinci satırdaki tanımlamaya göre değiştirilir. POKEW komutu kullanılarak da, bu elde edilen değer elektronik sinyallerle 6522'nin bilgi registerine aktarılır.
8 girişteki sinyal düzeyini de öğrenmek gayet basit. Aşağıdaki örnekte, 5 numaralı girişte voltaj olup olmadığı kontrol edilir.
adres=10498048& gir = (PEEKW (adres) AND 65280&)/256
gir5=gir OR 2^ 5 IF gir=gir5 THEN PRINT "Akım var." ELSE PRINT "Akım yok." ENDIF
Bu sayede, Port 2B okunur. AND mantık işlemiyle düşük değerli 8 bit iptal edilir. Elde edilen değer 0 (akım yok) ve 255 (tüm girişlerde akım var) arası bir değer olacaktır. Üçüncü satırdaki OR işlemi de 5. girişi algılamak içindir.
Opto-koppler kartının en iyi kullanılabileceği yerler, 30 Volt'tan düşük akım kullanan devrelerdir.
REM Opto-koppler kartının test edilmesi içindir adres=10498048& REM Port A entegresini çıkış işlemleri için seçmek POKEW adres+32,0 REM Port B entegresini giriş işlemleri için seçmek POKEW adres+48,655535& REM Çıkışları kapamak (çok yüksek direnç) POKEW adres+16,655535& REM Çıkışların kontrolü REM Direnç ölçebilen bir multimetre lazım FOR y=0 TO 15
CLS PRINT "Multimetreyi ";y;"opto-koppler'ın E ve PRINT "C bacaklarına bağlayınız." PRINT y;"numaralı çıkış çok yüksek direnç göstermelidir." INPUT "Şimdi lütfen <RETÜRN> tuşuna basınız.", dd POKEW adres+16,655535&-2Ay PRINT y;"numaralı çıkış şimdi alçak direnç göstermelidir." INPUT "Şimdi lütfen <RETURN> tuşuna basınız.", dd NEXT y REM Girişlerin kontrolü REM Burada da bir akım kaynağı ve bir dirence (400 ohm) REM ihtiyacınız vardır. FOR y=0 TO 7
CLS PRINT "Akım kaynağını direnç üzerinden K";y;" ve" PRINT "A";y;" girişlerine bağlayınız." INPUT "Şimdi lütfen <RETURN> tuşuna basınız.", dd a=PEEKW (adres) AND Ö5535&-255) / 256
IF a=2Ay THEN
PRINT y;" numaralı girişte gerilim var." ELSE
PRINT y;" numaralı girişte gerilim yok." ENDIF INPUT "Şimdi lütfen <RETURN> tuşuna basınız.",dd NEXT y END Hoşçakalın........