Sayfa 27

REPLACE ALL [ALT+F5]: Programda, birden fazla geçen bir sözcüğün (dizi) tüm benzerlerini, istediğiniz bir sözcük ile değiştirebilirsiniz. Örneğin; X adını verdiğiniz bir değişkeni değiştirmek istiyorsunuz. Bunu tek tek yapmak yerine REPLACE ALL komutu ile program içerisinde bulunan bütün X değişkenlerini, yeni vereceğiniz isim ile değiştirebilirsiniz.

LOW-UP [ALT+F6]: Search ve Replace ile aranan ya da değiştirilen karakter dizilerinin büyük veya küçük harf uyumluluğu aranır. Programdaki büyük harf dizi, sırf komutlarda küçük harf olduğu için bulunamayabilir. Zira bu durumda sistem, küçük ve büyük harf dizileri farklı diziler olarak değerlendirilir.

OPEN ALL [ALT+F7]: Bütün katlanmış procedure'leri açar. Procedure'leri açmadan önce bütün program error'lerini kontrol eder, error varsa işlem iptal edilir.

CLOSE ALL [ALT+F8]: O anki programınızda, bütün procedure tanımlamalarını katlar. Tanımlamanın sadece ilk satırı dökümde görülür. Bu işlem dökümü kısalttığı gibi, ortadan gereksiz kalabalığı kaldırır. Bir önceki işlem gibi bu işlem de programda hiç error yoksa yapılır, hata varsa işlem iptal edilir.

SET TEXT B. [ALT+F9]: Set Text Buffer komutu, program dökümünde kullanabileceğiniz karakterlerin adedini belirler. Eğer yeterli hafıza varsa, bu komut sayesinde editörün hafızasını genişleterek oldukça büyük programlar yazıp kullanabilirsiniz.

SET TAB [CTRL+Tab ya da ALT+F10]: Tab tuşuna basıldığında, kursorun kaç karakterlik yer atlayacağını belirler. DEĞİŞKENLER VE SABİTLER

Değişkenler, temelde sayısal (rakam) ve yazısal (karakter) değişkenleri olarak ikiye ayrılır. Sayısal değişkenler, tamsayılar ve reel sayılar olarak aralarında ikiye ayrılır. Tamsayı değişken isimleri AHMET, MEHMET, ELİF, MEHMET_ALİ gibi bitişik yazılır ve sonuna hiçbir matematiksel fonksiyon eklenmez. Değişkenlere bilgi ataması, [Değişken=girdi] şeklinde yapılır. Diyelim ki, SELİM tam sayı değişkenine 10 sayısını gireceğiz. Format [SELİM=10] olmalıdır. Sonra [PRINT SELİM] yazdığımızda ekranda 10 sayısı çıkacaktır. Fakat

A=8.588 Print A yazdığımızda ekrana sadece 8 sayısı çıkacaktır. Çünkü değişken, tam sayı olarak belirtilmiştir. Reel değişkenler, isimden sonra [#] fonksiyonu girilerek belirtilir. A#, ULU#, GİBİ# gibi. Böylece 8.588 gibi reel sayıları girebilirsiniz. Yazısal değişkenler, değişken isminin sonuna [$] eki ilave edilerek belirtilir. JÜLİDE$, HAL$, A$, B$ gibi. Bu değişkene bilgi girişinde bir tek değişik nokta vardır: [Değişken$="Girdi"]. Örneğin: [A$="YAZI YAZMAK ÇOK SIKICI"] gibi Sonra [PRINT A$] yazıldığında ekrana YAZI YAZMAK ÇOK SIKICI yazısı çıkacaktır.

Sabitler, değişkenlere atanan 1, 42,

4.5464, "kimse yok mu" gibi girişlerdir. Tabii ki 1, 42, 42.5464 sayısal sabitler, "kimse yok mu" da yazısal sabittir. Yazısal dizi hep aynı şekilde bildirilir, ama sayısal değişkenler türüne göre değişik şekillerde belirtilirler. Bunlar; Decimal (onluk yani normal rakam) 255 Hexadecimal (onaltılı sayı sistemi) $ff Binary (ikili sayı sistemi) %1110111 Örneklerinde de görüldüğü gibi, decimal sayılar sadece rakam, hexadecimal sayılar rakamların başına [$], binary sayılar ise rakamların başına [%] karakteri konularak tanımlanabilir.

MATEMATİKSEL İŞLEVLER İki sayıyı çarpma veya bölme işlemlerini normal yazıdaki gibi yapamayız. Onun için bilgisayarda bu işlemler için özel fonksiyonlar koyulmuştur. Bunlar;

[^] üs alma [/ ve *] bölme ve çarpma [mod] mod alma [+ ve -] toplama ve çıkarma [AND] VE operasyonu [OR] VEYA operasyonu [XOR] VE VEYA operasyonu gibi sıralayabiliriz. Bu sıra işlemlerdeki öncelik sırasını da belirtmektedir. Diyelim ki,

Print 19+20/5+10*2-3^3 yazdık. Sonuç 17 çıkacaktır. Çünkü, ilk önce 20'yi 5'e bölerek 19 ile topluyor, sonra 10 ile 2'yi çarpıyor ve topluyor. En sonunda da 3*3*3 işlemini yaparak çıkarıyor, böylece 17 sonucu elde ediliyor. Bilgisayar, işlemleri yukarıdaki sıraya göre yapar, ilk olarak üs alma, sonra bölme veya çarpma işlemini yapar gibi. 3^3*2 işleminin sonucu 54'tür. Bu işlemi öncelik sırasına göre ayıracak olursak (3^3)*2'dir. Eğer öncelik sırasını değiştirmek istiyorsanız, parantez kullanmalısınız: (9+2)*2 gibi. Yukarıdaki örneği;

Print 3^(3*2) olarak yazsaydık, 3'ün 6'lı üssünü alacaktı. Zira, ilk önce çarpma işlemini yapacaktı. Anlaşılacağı üzere, parantez içindeki işlem öncelik sırasında birinciliğe yükselir.

Amos Basic'te matematiksel işlemleri hızlı yapmak için bazı özel komutlar konulmuştur. Bunları aşağıda KOMUTLAR kısmında bulabilirsiniz.

KARAKTER İŞLEVLERİ Bu işlemler, matematiksel işlemler kadar zor değil. İki karakter serisini birbirine ekleme ya da karakter serisinden istenen bölümü çıkartma gibi işlemler.

İki karakter serisini eklemek için [+] fonksiyonu kullanılır.

A$="Osman" B$="geldi" C$=A$+B$ Print C$ yazıp çalıştırdığımızda, ekrana:

Osman geldi yazısı çıkar.

Bir karakter serisinden istenen karakteri çıkarmak için [-] fonksiyonu kullanılır.

Print "NURAN"-"N" yazıp çalıştırdığımızda, ekrana URA texti çıkar. Çünkü yazıdaki "N" karakterleri silinmiştir. Bunlar yapılan işlemleri tekrarlamamak açısından yararlı işlemlerdir.

Evet... Editör hakkında tüm bilgileri öğrendikten sonra, programlama için kullanacağımız değişkenleri ve operatörleri gördükten sonra komut tanımlamalarına başlayabiliriz.

KOMUTLAR:

PRINT: PRINT komutu, kendisinden sonra gelen değişkeni ekrana yazar.

PRINT "AMOS BASIC" yazılıp F1 tuşu ile program çalıştırılırsa, ekranda AMOS BASIC yazısı belirir. Altta, programın hangi satırda bittiğine dair bilgi verilir. Bu ekrandan çıkmak için, ESC tuşuna basılmalıdır. Bir kez basıldığında DIRECT MODE bölümüne geçer. Bu bölümde yazılan herhangi bir Amos komutu doğrudan çalıştırılabilir. İkinci kez ESC tuşuna basarak da editöre dönülebilir.

INPUT: İkinci en önemli komutumuz, [INPUT]. [INPUT] komutu ile, klavyeden değişkene giriş yapılabilir. [INPUT yazısal sabit; Değişkenler] olarak kullanılır. Klavyeden girilen sabiti değişkene atar.

INPUT "Kaç sayı";A yazılıp çalıştırıldığında, ekranda;

Kaç sayı ? yazısı çıkar ve bir sayı girilmesini bekler. Çünkü değişken bir tam sayıyı belirtmektedir.

INPUT "Geldi mi";A$ yazılıp çalıştırıldığında, ekrana;

Geldi mi ? çıkar ve sizden karakter dizisi girişi yapmanızı bekler.

Input "Geldiler mi";A$ Print A$ yazdığınızda yaptığınız giriş ekrana yazılır. A$ değişkeninde, sizin girdiğiniz sabit saklıdır.

INC: Amos'ta matematiksel işlemleri hızlı yapmak için bazı komutlar olduğundan yukarıda bahsetmiştim. İşte INC, bu fonksiyonlardan biri.

INC tamsayı değişkeni Bu komut, tamsayı değişkenini bir artırır. Değişken=değişken+1 ile aynı işi görür, fakat çok daha hızlıdır.

DEC: [DEC tamsayı değişkeni] Bu fonksiyon, INC'in tersidir ve tamsayı değişkenini bir azaltır.

ADD: [ADD değişken,değişken] olarak kullanılır. İkinci değişkeni birinciye ekler, sonucu birinci değişkene atar.

ADD V,A yazıldığında, bu V=V+A anlamına gelir. Bu komutun başka bir kullanılış şekli vardır, fakat bunu ilerde öğreneceğiz.

Bu aylık bu kadar. Gelecek ay ikinci bölümde buluşmak üzere, hoşça kalın....