Sayfa 19

...Bilgisayar bu bilgileri ne yapar? İşin bundan sonraki kısmını bilgisayar ve program el ele yürütürler. Program bu ikili sayı sisteminden oluşan bilgileri ilgili porttan alır ve bilgisayarın hafızasında depolar. Artık bu bilgiler üzerinde türlü cambazlıklar yapılabilir, istenildiği gibi kullanılabilir.

Şimdi bu sesleri insan kulağının duyabileceği şekle dönüştürebilmek ve bunu dış dünyaya iletmek gerekiyor. İşin bu kısmını yine program ve bilgisayar kardeş kardeş yaparlar.

...Peki bu iş nasıl olur da olur? Program hafızadan bu verileri tek tek okur ve bilgisayarın ses çıkış ünitesine gönderir. Daha sonra bu birimin bünyesinde bulunan bir Digital-Analog çevirici, bu verileri ses frekanslarına dönüştürür. Amiga'da işin bu kısmını "PAULA" isimli çip ve program halleder. Ses artık ses çıkış portlarından (Amiga'da AUDIO L-R) insan kulağının duyabileceği bir şekilde dış dünyaya çıkmaktadır. Ama bu sinyaller zayıf olduğundan dolayı bir ses yükseltici ile yükseltilip bu şekilde bir hoparlör veya kulaklık aracılığıyla duyulabilir.

İşin buraya kadar olan kısmı Şekil-3'te anlatılmaya çalışılmıştır.

ALIASING DISTORTION: Bu ifadeyi çoğunuzun yeni duyduğuna eminim. Aliasing distortion, Amiga'ya seslerin yüzde yüz bir şekilde aktarılamamış olmasından kaynaklanan bir parazittir. Amiga örneklemiş olduğu sesin alt ve üst frekanslarını (buna alt ve üst notaları da diyebiliriz) elde edebilmek için, bu sesin çalım hızını düşürür veya yükseltir. Böylece daha hızlı çalınan ses tizleşmiş, daha yavaş çalınan ses ise, baslaşmış olur. Ama bu olay sesin kendi oktavından alt oktavlarının elde edilmesi sırasında çok yavaş çalındığından ses de aliasing distortion dediğimiz sesin kalitesini deforme eden bir parazit meydana gelir. Bu, düşük örnekleme hızından oluşan nedenle sesin zaman aralığındaki tüm anlarının tamamının aslına uygun şekilde aktarılamamasından kaynaklanır. Yüksek örnekleme hızında ise, sesin tamamının gerçek anlamda aktarılmasından dolayı bu parazit ortadan kalkar (Bu fark Şekil-4'ten anlaşılabilir). Fakat yine de sesin dalga şeklinin periodu (yani zaman içerisindeki tekrarı) aşırı düşürülürse, yine aliasing distortion meydana gelecektir. Bu parazitin önüne geçmek için Amiga'nın bünyesinde Anti-Aliasing Low-Pass ses filtresi bulunmaktadır. Bu filtre istenirse iptal edilebilir. Ayrıca aliasing-distortion'ı önlemek için AudioMaster II veya ona benzer diğer ses örnekleme programlarında; örneklenen bir ses tek bir oktav olarak değil 1 ile 6 (hatta bazen de 8) oktav olarak saklanıp kullanılabilir. Bunun avantajı; her oktav için ayrı bir örneklenmiş ses kullanılmasıdır. Diğer oktavları program ana sesten yararlanarak matematiksel olarak elde eder. Bu da sizin örneklenmiş sesin periodunu aşırı yükseltmenize veya düşürmenize gerek duyulmayacağından, aliasing distortion ile bir daha karşılaşmazsınız. Şunu belirteyim ki, kötü örneklemeden kaynaklanan parazitler ile aliasing distortion'ı birbirinden ayırt etmek gerekiyor.

Dış ülkelerde çok daha verimli, 16 bitlik ses örnekleyicileri bulunmaktadır. Fakat bunların maliyetleri daha yüksek olduğu için, daha profesyonel amaçlarla kullanılmaktadırlar. Bu ses örnekleyicilerinin veri aktarım hızlarından dolayı, sesin kendisine sadık kalarak bir aktarım gerçekleştirilebilmektedir.

BİR SES ÖRNEKLEYİCİDEN

EN YÜKSEK VERİMİ NASIL

ELDE EDEBİLİRİZ? Bir ses örnekleyicinin kalitesi birçok etkene bağlıdır. Bunlardan bazıları: 1- Ses örnekleyicilerin kalitesi, 2- Bağlantıların kurallara uygunluğu, 3- Ses örnekleyicilerin örnekleme hızı, 4- Programın hafızaya aktarım hızı, 5- Ses çıkış kaynağından gelen sesin kalitesi, 6- Bilgisayarın ve ses örnekleme aracının çevre birimlerden etkilenmesi, 7- Bir de kullanıcının kalitesi..!?! olarak sayılabilir.

Bu etkenlerin örneklenmiş ses kalitesi üzerindeki etkilerini sırasıyla inceleyelim.

SES ÖRNEKLEYİCİNİN KALİTESİ Bir ses örnekleyicinin kalitesi, her şeyden önce dış görünümüne bağlı değildir. Bu sadece üretici firmanın bu konuda ne kadar titiz olduğunun bir göstergesidir. Ses örnekleyicinin kalitesi, örnekleme hızına ve veri aktarım hızına bağlıdır.

BAĞLANTILARIN KURALLARA

UYGUNLUĞU Ses örnekleyicinin, doğru ara birimlere (Parallel, Serial ve Joystick Port) bağlanmış olması gerekir. Çünkü değişik markalardaki ses örnekleyiciler kendilerine özgü sebeplerden dolayı farklı giriş-çıkış birimlerini kullanmaktadırlar.

Teyp, pikap, CD, mikrofon veya herhangi bir ses kaynağı ile ses örnekleyici arasındaki bağlantı, mutlaka koaksiyel kablo ile yapılmalı ve topraklama ihmal edilmemelidir. Bu konu hakkındaki detaylı bilgiyi herhangi bir teknik servisten temin edebilirsiniz.

SES ÖRNEKLEYİCİNİN HIZI İşte en önemli konulardan biri..! Çünkü sesin aslına en uygun şekilde hafızaya aktarımı, ne kadar hızlı olursa, ses o kadar gerçekçi bir biçimde depolanır. Aliasing distortion'ın önüne ancak hızlı bir örnekleyici geçebilir. Bir ses örnekleyicinin örnekleme hızı, örneklenecek sesin frekansının en az 7 KHz fazlası olmalıdır. Bu sebeple, bir örnekleyicinin en az 27 KHz'lik bir hızla örnekleme yapması gerekir. Çünkü insan kulağı en yüksek 20 KiloHertz'lik sesleri duyar. Buna 7 KHz eklersek, bu sonucu elde ederiz.

Sol Hoparlör