SOUNDSCAPE PRO MIDI STUDIO 1.4

• Müzik ve ses

Geçen ayki AMIGA & MIDI adlı yazımda, gelecek aydan başlayarak Amiga'daki MIDI programlarını tanıtacağımızı belirtmiştim. İşte bu serinin ilk programı, Mimetics firmasının Amiga için hazırladığı MIDI sequencer programlarından biri olan Soundscape Pro MIDI Studio. İlk olarak bu programı seçmemizin nedeni; programın, hemen hemen anlaşılması en kolay olan sequencer (düzenleyici, sıralayıcı) programı olması. Soundscape Pro MIDI Studio'nun açıklamasına geçmeden önce, MIDI aletleri ile bilgisayarların birlikte nasıl kullanıldığı, bilgisayarın bize sunduğu olanakların neler olduğu ve bağlantıların nasıl yapıldığı ile ilgili birkaç şey söylemenin yararı olduğu kanısındayım. MIDI ve BİLGİSAYAR

AMIGA & MIDI yazısında da belirttiğim gibi, müzik aletlerinin yetilerinin artması, o derece karmaşıklaşmalarına yol açtı. Hele multitimbral (bir müzik aletinin aynı anda birbirinden farklı birkaç ses çıkarabilmesi) aletlerin yaygınlaşması ve bu aletlerin yoğun olarak kullanılması nedeniyle tüm bu aletlerin daha kolay çalıştırılabilmesi ve birbirleriyle veri alışverişi yapabilmeleri için Roland, Yamaha ve Sequential Circuits firmaları MIDI standardını geliştirdiler. MIDI yardımıyla, tek bir insan birkaç kişinin bir arada ancak yapabildikleri işleri neredeyse tek bir alet yardımıyla gerçekleştirebilmekteydi. Bu kolaylık ve MIDI'nin müzik yapım sürecine getirdiği hız, MIDI verilerinin müzik aletlerinin aksine insana daha yakın bir ortamda toplanması ve orada üzerlerinde değişiklik yapılabilmesi ihtiyacını doğurdu ve bu yeni ortam, bilgisayarlar oldu. Çünkü onlar görsel yeteneklere sahiptiler ve istenildiğinde insanlara kolay gelecek şekilde programlanabiliyorlardı. Öyle ki; eskiden sayılarla uğraşmak zorunda kalan insanlar, ekrandaki şekilleri istedikleri biçimde düzenleyebiliyor ve birçok hesap gerektiren ses üretim tekniklerini kolay yoldan programlayabiliyorlardı. Ayrıca uygun programlar sayesinde kayıtlarını bilgisayara yapabiliyor ve hataları düzeltmek için yeniden kayda gerek kalmıyordu. Bu ve bunun gibi birçok olanak, bilgisayar müzik programları endüstrisini harekete geçirdi. Böylece büyük bir hızla gelişen bu sektör, bilgisayar uygulamaları içine katıldı.

Müzik programı üreticileri, MIDI ile ilgili birkaç türde birçok program yazdılar. Bu program türleri genel olarak dört bölüme ayrılabilir:

1) Sequencer programları 2) Librarian programları 3) Synth editörleri 4) Sound (ses) editörleri Bu bölümlerden son üçü ile ilgili bilgi geçen sayıdaki AMIGA & MIDI yazısında bulunabilir.

İlk grup ise, bugün müzik programı yazan firmalarca en çok yazılan program türlerindendir. Hatta son yıllarda aynı anda birkaç tür programı içeren, müzik iş istasyonu (music workstation) adı verilen program türleri de ortaya çıkmıştır. Sequencer (düzenleyici, sıralayıcı) programları, temel olarak herhangi bir MIDI kanalından gelen verilerin (Bu verilerin türleri hakkında detaylı bilgiyi Amiga Dünyası Sayı 3'teki Amiga & Midi yazısında bulabilirsiniz) bilgisayara kaydedilmesini ve burada değiştirilebilmesini sağlar. Bu programlar yardımıyla gelen veriler değiştirilebilir, bir yerden başka bir yere kopyalanabilir, silinebilir, sadece hatalı olan yerler düzeltilebilir, gerçekte çalınamayacak partisyonlar düzenlenebilir, zamanlama gibi hatalar ortadan kaldırılabilir ve bestelerin son kayıtları otomatik olarak yapılabilir. Böylece bir kişi birkaç aleti ayrı ayrı çalarak tek tek kayıtlarını bilgisayara yapıp, en sonunda tüm aletlerin hepsini aynı anda çalabilir ve kaydedebilir. MIDI + BİLGİSAYAR SİSTEMİ

Bu tür bir sistemi kurmak için; önce MIDI uyumlu aletlere, bir Amiga'ya,

Amiga'nın seri çıkışına takmak için bir MIDI arabirimine (interface), en son olarak da programlara gereksinmeniz var (MIDI uyumlu aletler ve MIDI bağlantıları hakkında detaylı bilgiyi Amiga Dünyası Sayı 3'teki Amiga & Midi yazısında bulabilirsiniz). Bir MIDI ağının nasıl kurulacağına ilişkin bir örneği şekil 1'de bulabilirsiniz.

SOUNDSCAPE PRO MIDI

STUDIO MIDI ile ilgili olan açıklamalardan sonra sanırım artık programımızın incelenmesine başlayabiliriz. Bu programın açıklaması birkaç ay sürecek uzunlukta.

Soundscape (Bundan sonra Soundscape Pro MIDI Studio'ya kısaca Soundscape denilecektir) Amiga için çıkmış olan ilk sequencer programlarından. Sadece Amiga için yazılmış olan bir program olduğu için, Amiga'nın sunduğu tüm özellikleri kullanmış. Mouse, pencereler, gadget'lar (ekrandaki kutucuklar) programın araçları arasında. Program MIDI veri türlerinin hepsini desteklemekte. Kaydedilen verilerin değiştirilebilmesi, yerine yeni verilerin eklenebilmesi, alınan verilere bazı MIDI efektlerinin uygulanabilmesi gibi özelliklere de sahip.

Programı ilk çalıştırdığınızda, size bazı seçenekleri çalıştırmak için bir açıklama yazılıyor. Burada eğer programı çalıştırmak istiyorsanız, "soundscape" yazmalısınız. Soundscape yazdıktan kısa bir süre sonra programın yazarı olan Todor Fay'in adının yer aldığı yükleme penceresini görürsünüz. İlk yükleme işlemi bittikten sonra programın açılış penceresi sizi karşılar. Gördüğünüz gibi, bu pencerede birçok şekil bulunuyor. Bu şekiller, programın modüler yapısını kanıtlar ve birbirinden bağımsız modülleri simgeler. Simgelerin neleri belirtmek için kullanıldığını ikinci şekildeki açıklamalarda bulabilirsiniz (modüllerin görevleri ileride).

Biraz önce de belirttiğim gibi, Soundscape aslında tek bir program değil. Birbirinden bağımsız olarak ve beraber çalışabilen modüllerden oluşmakta. Her modül başka bir işi gerçekleştirmekte ve bazılarının kendilerine ait pencereleri de var. Modüllerin görevleri şunlar:

1) Console Keyboard: Bu modül, Amiga'nın klavyesini piyano klavyesine dönüştürür. Yani bilgisayarın üstündeki tuşlarla çalabilirsiniz. Bu modülün diğer bir görevi de, bazı zamanlama sinyallerini göndermektir.

2) MIDI In: Bu modülün görevi MIDI uyumlu aletlerden gelen verilerin toplanması ve diğer modüllere iletilmesidir.

3) Clock (Saat): Clock modülü sistemin zamanlama işlemlerinden sorumludur. Görevleri arasında MIDI uyumlu aletlerin senkronize olarak Amiga ile çalışmalarını sağlamak, Tape Deck modülüne zamanlama bilgileri vermek sayılabilir.

4) Sampled Sound Player (Örneklenmiş ses çalıcısı): Bu modül MIDI ağına bağlı diğer aletlerden veya Console Keyboard modülünden bilgiler alıp onları Amiga'nın kendi ses kanallarından ses çıkarmak için kullanır. Bu modül size, kendi seslerinizi örnekleyebilme ve onları istediğiniz biçimde değiştirebilme olanağını da tanır.

5) Tape Deck (Teyp): Modül diğer modüllerden gelen verilerin kaydedilmesini ve mix edilmesini sağlar. Tape Deck modülü kayıt edilmiş parçaları tekrar istenilen alete göndererek çalabilir ve çalış sırasında size çalış hızını ve oktavını değiştirme olanağını tanır.

6) Player Piano (Piyano): Bu modül gelen verileri görülebilir şekilde, yani gelen veriyi ekrandaki klavyenin üstünde göstermeye yarar.

7) MIDI Out: Bu modül, Amiga'dan çıkan verileri MIDI ağına göndermek için kullanılır.

8) MIDI Mixer: Bu modül ise, birkaç MIDI kanalından gelen verileri tek bir kanala yollamak için kullanılır.

9) Patch Panel (ayar paneli): Bu modül, Soundscape'i çalıştırdığınızda karşınıza çıkan ilk penceredir. Görevi değişik modülleri birbirine bağlamak ve böylece veri alışverişi yapabilmelerini sağlamaktır. Patch Panel'deki simgelerin sol tarafta olanları giriş modüllerini, sağ taraftakiler çıkış modüllerini gösterir. Patch Panel'deki iki modül sembolünü birbirine bağlamak için, önce sol taraftaki giriş modül sembollerinden istediğiniz modülünkine bir defa klikleyin, daha sonra sağ taraftaki çıkış modüllerinden istediğinizin üzerine bir defa klikleyin. Bu işlemi doğru olarak yaparsanız, modüllerin arasına bir çizgi çekildiğini görürsünüz. Bu da iki modülün birbirine bağlandığını gösterir. Eğer aradaki bağlantıyı kaldırmak istiyorsanız, biraz önceki işlemi tekrarlamanız gerekmektedir.

SOUNDSCAPE'TE BİR TUR Şimdi Soundscape'te kısa bir tur yapıp programın özelliklerini kısa kısa görelim.

1) Müzik çalma: a) Önce Patch Panel'daki Load seçeneğine iki kere basın. Daha sonra çıkan seçenekler penceresinden Simple-Demo adlı seçeneği seçin. Daha sonra pencerenin altındaki Load gadget'ına basın. Şarkının yüklenmesi sırasında Soundscape gerekli tüm modülleri açacak ve modüller arasındaki gerekli tüm bağlantıları yapacaktır. Buradan yüklediğiniz sadece şarkı değil, şarkının kaydı sırasındaki tüm ayarlamalar ile birlikte şarkının kendisidir. Dolayısıyla yüklediğiniz Soundscape'te environment (çevre) olarak adlandırılmaktadır.

b) Şimdi Amiga'nın tuşlarına basarak bir şeyler çalın. Çalarken mutlaka Amiga'dan ses çıktığını duymalısınız.

c) Şimdi Clock penceresine gidin ve pencerenin alt kısmındaki beyaz dikdörtgenlerden soldan ikincisine basın. Şarkıyı durdurmak için en soldaki dikdörtgene basmanız yeterli.

Böylece Soundscape'teki ilk şarkınızı çalmış oldunuz.

Şimdi programdaki tüm pencerelerin işlevlerini görelim.

1) Console Keyboard penceresi: Bu pencere, Console Keyboard modülünün çıktı penceresidir. Eğer pencerenin içini klikler ve Amiga'nın tuşlarına basarsanız, çaldığınız notayı kırmızı renkli bir tuş olarak görebilirsiniz. Bu pencereyi Patch Panel'deki Console Keyboard simgesini başka bir simgeye bağlayarak veya üzerine çift klik yaparak açabilirsiniz.

2) Edit Console Keyboard Penceresi: Eğer Patch Panel'daki Console Keyboard simgesine çift klik yaparsanız, Console Keyboard penceresi ile birlikte Edit Console Keyboard penceresi de görülür. Buradan Console Keyboard'la ilgili çeşitli parametreleri ayarlayabilirsiniz. Burada ayrıca özel bir kayıt modu olan step time kayıt modunda gerekli olan fonksiyon tuşları ile space tuşunun counter değerlerini ayarlayabilirsiniz.

3) Set Up MIDI IN penceresi: Bu pencereden MIDI ağına bağlı bir aletten Amiga'ya hangi kanaldan bilgi yollanacağını belirleyebilirsiniz.

4) Sounds penceresi: Bu pencere, Patch Panel'daki Sampled Sound Player simgesine çift klik yapılmasıyla ortaya çıkar ve Amiga'nın hangi MIDI kanalı için hangi sesi kullanacağını belirler. Pencerenin altındaki Save All ve Load All seçenekleri, o an yüklenmiş olan tüm seslerin diskete kaydedilmesine ve daha sonra bu seslerin disketten yüklenmesine yarar.

MÜZİK

5) Sampler penceresi: Eğer Sounds (sesler) penceresindeki herhangi bir sese veya NoName yazılı yere çift klik yaparsanız, Sampler penceresini görürsünüz. Buradan seçtiğiniz numaralı sese bir enstrüman yükleyebilir veya o anki sesi kaydedebilirsiniz (Load ve Save). Ayrıca buradan sesin karakteristiklerini değiştirebilirsiniz.

6) Sample penceresi: Eğer Sampler penceresindeki Sample yazısına klik ederseniz, Sample penceresini görürsünüz. Buradan, paralel çıkışa bağlı bir sampler'dan sample yapabilme olanağı size sunulmuş. Fakat sampler olarak program sadece firmanın kendi sampler'ını kabul ediyor.

bir ayarlama çubuğu, kaydın otomatik olarak başlayacağı veya biteceği yerleri belirlemek için iki tane ekstra sayaç da bulunmaktadır.

9) Tape Deck penceresi: Soundscape'in en etkili ve en çok özelliğe sahip olan penceresi olan Tape Deck, Patch Panel'daki simgesinin üzerine çift klik yapılarak veya başka bir modüle bağlanarak açılabilir. Genel olarak yine bir teyp'teki kontrollere sahiptir. Buradan kayıt yapma parametreleri ve kaydın yapılacağı track'ları (track'larla ilgili bilgi ileride) ayarlamak olası.

10) Status penceresi: Tape Deck penceresindeki St In gadget'ına klik ederseniz, karşınızda Status penceresini görürsünüz. Buradan hangi MIDI verilerinin program tarafından alınması gerektiğini belirtebilirsiniz. Yani gerekli ayarlamalar yapılarak, sanki veriler bir filtreden geçmişçesine, bazılarının kaydedilmesi, bazılarının ise görülmemesini sağlayabilirsiniz. Kaydedilmesini istediğiniz veri türlerini (Bu verilerle ilgili detaylı bilgiyi Amiga Dünyası Sayı 3'teki Amiga & Midi yazısında bulabilirsiniz) üzerine kliklemek ve böylece yan tarafına çek atmak yoluyla yapabilirsiniz.

11) Edit Sequence penceresi: Eğer Tape Deck penceresindeki Sequence yazısına kliklerseniz, Edit Sequence penceresi ortaya çıkar. Buradan kaydettiğiniz bölümler üzerinde değişiklik yapabilirsiniz.

12) Edit Song penceresi: Eğer Tape Deck penceresindeki Song yazısına kliklerseniz Edit Song penceresi ortaya çıkar. Buradan kaydettiğiniz bölümleri istediğiniz gibi düzenleyerek bir şarkı haline getirebilirsiniz.

13) List Store penceresi: Eğer Edit Song penceresindeki herhangi bir sequence'i kliklerseniz, karşınıza List Store penceresi çıkar. Bu pencerenin görevi hazırladığınız bölümlerin bir yerden kesilip diğer bir yere aktarılmasıdır. Bu pencere şarkı düzenleme işlemini oldukça kolaylaştırmıştır.

Böylece Soundscape'in tüm pencerelerini görmüş olduk. Bunların detaylı olarak kullanımlarını yazının ileriki sayılardaki bölümlerinde göreceğiz. Bir dahaki sayıda buluşmak üzere hoşça kalın.

7) Player Piano penceresi: Eğer Patch Panel'daki Player Piano simgesine çift klik ederseniz veya simgeyi başka bir modüle bağlarsanız Player Piano penceresini görürsünüz. Player Piano diğer modüllerden gelen verileri görülebilen notalar haline dönüştürür. Dolayısıyla nasıl çalındığını merak ettiğiniz bir parçanın çıkışını Player Piano'dan alarak çalmış şeklini görebilirsiniz (Bunun nasıl yapılacağı ileride).

8) Clock penceresi: Clock penceresi onu herhangi başka bir modüle bağladığınızda, üzerine çift klik yaptığınızda veya Tape Deck penceresini açtığınızda ortaya çıkar. Clock (saat), diğer modüllere zamanlama ve başlangıç bitiş bilgileri yollayarak sistemin senkronize olarak çalışmasını sağlar. Üzerindeki gadget'lar aynen bir teyp'te olduğu gibidir. Yani start, stop, ileriye geriye sayma, counter (sayaç) elemanları aynen vardır. Ayrıca, tempoyu ayarlamak için