DELUXE PAINT III ANİMASYON
Retro bilgisayarMerhaba arkadaşlar, değerli Amiga tutkunları. Yazının en başından Amiga'sı 512 K olan arkadaşları uyarayım; Deluxe Paint 3'ün animasyon menüleri 512 K'lık makinelerde "hayalet" adı verilen taralı bir şekilde gösterilirler ve kullanılamazlar. Amiga'nıza 512 K'lık hafıza kartı eklerseniz, animasyon modunu kullanabiliriz tabii.
Hazır laf hafızadan açılmışken biraz terslik yapalım ve ANIM menüsünün en son seçeneği olan "Method" ile başlayalım. Bildiğiniz gibi bütün çizgi film ve animasyonların her saniyesi belli miktarda karelerden oluşur, her saniye başına düşen kare sayısı arttıkça animasyonun kalitesi de artar. "Method" bizim bu kareleri hafızaya hangi metodla saklayacağımızı seçmemizi sağlar. Eğer "compressed" modda çalışırsak, Amiga resmettiğimiz tüm kareleri ayrı ayrı hafızaya aktarıp, hafızayı ziyan edeceğine yalnız birbirinden çok farklı kareleri (mesela iki ayrı arkaplan resmini) hafızaya doğrudan aktarır; diğer kareleri, bu ana karelere olan farklılıklarıyla hafızaya aktarır ve tabii özel bir kod kullanır. "Compressed" mod, hafızadan tasarruf sağlarken kaliteden kaybettirir. Bu modda filmin hızı pratik olarak 10 kare/saniye'yi geçememektedir, ayrıca filmin oynatılma hızı sabit değildir. Kareleri hafızadaki koddan hesaplatarak ekrana getirten Deluxe Paint özellikle çok büyük cisimleri hareketlendirirken, hız olarak 5 kare/saniye'nin altına bile düşebilmektedir. Fakat hafızanız 1 1/2 veya 2 megabyte değilse bu moda katlanmak zorundasınız, çünkü "expandet" modda 1 MB'lık bir makine ancak 10 kareyi hafızasında tutabilir. "Expandet" metoda gelince; bu modda, klasik animasyonda olduğu gibi kareler ayrı resimler olarak saklanır, hız veya kalite gibi sorunlardan da uzak kalırsınız. Ama bu modda gerçekten işe yarar bir şeyler yapabilmek için en az 3 megabyte lazım ve 1 1/2 megabyte'dan sonra da ancak bazı denemeler için kullanabilirsiniz. Anlayacağınız gibi bu mod daha çok profesyonelleri ilgilendirir, çünkü "megabyte'lık bütçeler de genellikle onlarda bulunur. İyisi mi siz "compressed" mod ile idare edin.
Gelin yine mantıklı bir sıra ile ilerleyelim ve "Controls" isimli menüye bir göz atalım. Buradaki ilk seçenek "Set rate". Bu seçenek aktif edildiğinde ekrana bir pencere açılır, bu pencerenin içindeki sayının üzerine gelip mouse ile kliklerseniz bu sayıyı değiştirebilirsiniz. Bu sayı size her saniye kaç kare oynatılacağını seçme imkanını sağlar. Dikkat! Daha önce de söylediğim gibi "Compressed" modda gerçek oynatım hızı, seçilenin çok altında olabilmektedir. İkinci seçeneğimiz olan "Set range" ile de aynı şekilde sayıları girerek, oynatılacak film bölümünün nereden nereye olacağını seçebiliriz. Bu sayıları bir kez girdikten sonra "Range" kareciğiyle bu kısmın, oynatılacak kısmın olarak seçilmesini sağlayabileceğimiz gibi, "All frames" ile de girdiğimiz sayıları silmeden yine tüm filmin oynatılmak üzere seçilmesini sağlayabiliriz. Bu menüdeki diğer seçenekleri mouse ile seçmeye gerek yok, aynı iş için ana harf klavyesinin 1'den 6'ya kadar olan sayı tuşlarını kullanacağız (sayı klavyesindeki tuşların görevleri apayrı ...). 1 tuşu ile ekrandaki sayfayı bir öncekine çeviririz. 2 ile de bir sonrakine. 3 tuşuna bastığınızda ekrana çıkan pencereye gitmek istediğiniz sayfa numarasını girip "OK" ile de o sayfaya gidebilirsiniz. 4, 5 ve 6 tuşları ile animasyonu üç ayrı şekilde ekranda oynatabilirsiniz, dikkat etmeniz gereken şey mouse'un imlecinin başlık çubuğunda (ekranın en üstünde menülerin çıktığı menü çubuğu) olmamasıdır. Aksi takdirde bu komutlar çalışmaz. 4 ile filmi sürekli olarak baştan sona oynatırsınız. 5 tuşu da filmi baştan sona oynatır, ama filmin son karesinde otomatik olarak durur. 6 tuşuyla da film baştan sona oynatıldıktan sonra sondan başa geri döner ve devam yani "ping-pong" yapar. 4 ve 6'da, film bırakırsanız sonsuza kadar süreceği için, filmden çıkışı sol mouse düğmesiyle gerçekleştirebilirsiniz.
Deminden beri animasyon kareleri aşağı animasyon kareleri yukarı anlatıp duruyorum ve pek çoğunuzdan "Tamam da, bu kareleri nasıl oluşturacağız?" diye yakınmalar geldiğini de tahmin ediyorum. Bu sorunuzun cevabını "Frames" menüsü içerir. Bu menünün seçeneklerini açıklamaya geçmeden önce iki hatırlatmam olacak. Birincisi, animasyon kareleri oluşturmak için o anki ekran ve
"Spare" denen yedek ekranın aynı boyutlar ve renk sayısına sahip olması gerektiği. Aksi takdirde sinir bozucu bir hata mesajı alıp ekranları oluşturamıyorsunuz. İkinci uyarım ise büyük bir kolaylık. Klavyeden "A" tuşuna basılınca bilgisayar, sizin yukarıdaki menülerden seçtiğiniz en son işlemi tekrar eder. Bu, özellikle birazdan göreceğimiz "Add Frame" tipinde sıkça ve ard arda tekrar edilmesi gereken komutların kullanımı için büyük bir rahatlık sağlıyor. Neyse, ilk göreceğimiz seçenek "Add Frame". Yaptığı iş basitçe, o an ekranda bulunan karenin bir kopyasını, o kareden sonra, bir sonrakiyle arasına eklemesi ve gereken numaralama kaydırmasını yapması. Yani filmin sonuna olduğu kadar orta yerine de eklemeleri kolaylıkla yapabilirsiniz. Bir sonraki seçeneğimiz aslında basit gözüken, fakat dikkatsiz kullanılırsa bir animasyonu kolaylıkla çorbaya çevirebilecek bir komut olan "Set #" (işareti burada "sayı" anlamında kullanılmıştır). Ekranda çıkan pencereye animasyonun kaç kareden oluşacağını yazarsınız ve bilgisayar gerekeni yapar, ama ne yapar? Aman dikkat! Bu işlemi yaptığınız sırada ekrandaki o anki kare ve animasyonun oluştuğu kare sayısı büyük bir önem taşır. Eğer girdiğiniz sayı 1 veya 0 ise bu komut, aynı menüdeki "Delete All" gibi çalışır ve tüm animasyonu yok eder (tabii ki önce size sorarak ...). Eğer girdiğiniz sayı o anki karelerin sayısından büyükse, ekrandaki karenin kopyaları, ekrandaki ile bir sonraki karenin arasına, o anki kare sayısını girilen sayıya tamamlayacak şekilde kopyalanacaktır. Bu bir önceki cümleyi iyi kavrayın. Eğer durum tam tersi ise, yani girdiğiniz sayı, karelerin o anki sayısından küçükse, son kareden itibaren girdiğiniz sayıya inilene kadar, hafızada bulunan kareler yok edilecektir. Bakın, bu menünün de çoğu gitti azı kaldı bile ... "Copy to all" o an ekrandaki kareyi tüm karelere kopyalarken, "Delete Frame" o anki kareyi yok edip, diğer kalan kareleri gerektiği gibi kaydıracaktır.
Ve bayanlar baylar, sıra geldi Deluxe Paint 3'ün 2D animasyona getirdiği en büyük kolaylığa, yani "Anim Brush"a. Anim Brush, yani animasyon fırçası temelde bildiğimiz fırçalara benzer. Animasyon fırçası da normal fırçalar gibi ekranın kare biçiminde bir bölümü işaretlenerek hafızaya alınır, fakat hafızaya alınan tek bir alan değildir. İşaretlediğiniz alanın altında kalan her kareye ait alan, o anki kareden itibaren sırayla hafızaya alınır. Fakat dikkat edilmesi gereken nokta, bilgisayarın son kareden sonra durmayıp, o an ekranda bulunan karenin bir öncesindeki kareye kadar ilerlemesidir. Animasyon fırçasını mouse tuşuyla her ekrana basışınızda, kendi belirlediğiniz bir tekrarı oluşturacak şekilde, hafızaya alınan alanlardan bir sonrakine geçilecektir (bu bir sonraki sizin istediğiniz bir sonrakidir, yani isterseniz 4. sonra 3. alan ekrana basılabilir). Ayrıca animasyon fırçası normal fırça gibi, standart fırçalardan biri seçildiğinde hafızadan silinmez. "Anim Brush" menüsündeki "Use" böyle bir durumda yeniden animasyon fırçasının aktive edilmesini sağlar. Aynı menüdeki "Free" ise tam tersini yapar ve o anda hafızada tutulan animasyon fırçasını siler. "Pick up" seçeneği ile çıkan imleci kullanarak bir animasyon fırçasının oluşacağı alanları belirleyip hafızaya kaydedersiniz. Animasyon fırçasının en önemli özelliğini ise, "Settings" menüsü ile ayarlayacağımız, tekrarlamanın ayarlanması oluşturur. "Settings" menüsünde karşımıza "Number of cells", "Duration", "Current" ve "Direction" adlı seçenekler çıkar. "Number of cells" hafızadaki alanların sayısıdır. "Duration" animasyon fırçasının, o anki alandan itibaren kaç alan geri veya ileri sayıp, daha sonra başa dönmesi gerektiğini tanımlamada kullanılır. "Current", o an hangi numaradaki alanı baz aldığımızı gösterirken "Direction" bölümündeki oklar saymanın ileri mi, geri mi ya da "ping-pong" modunda olduğu gibi bir ileri bir geri mi tekrarlanacağını bilgisayara girmemizi sağlar. Animasyon fırçası menüsünde bulunan load ve save seçenekleriyle de bir fırçayı kaydedebilir ya da yükleyebilirsiniz.
Sıra geldi, yine Deluxe Paint 3'ün yeniliklerinden olan "Move" menüsünü incelemeye. "Move" menüsü kullanıcıya en az animasyon fırçası kadar bir kolaylık sağlıyor. Yaptığı iş, bir fırçayı alıp istenilen miktardaki bir kare aralığa 3 boyutta hareket ettirerek ve aynı zamanda 3 eksende döndürerek basmak. Tabii iş bununla bitmiyor; cisim hareket doğal gözüksün diye ivmelendirilip, kayıt isteğe göre ters veya düz yapılabiliyor. Hareketi karelere basmadan temsili olarak gösteren "Preview" seçeneği büyük kolaylık sağlarken "Fill" ile ekranı fırça ile doldurup hareket ettirebiliyor. "Trails" ile hareketin peşinde iz bırakmasını sağlarken "Draw" ile de normal çizimi sağlayabiliyoruz. Yukarıdaki x, y ve z harfleri altındaki 6 sayı penceresine "Distance" (uzaklık) ve "Angle" (açı) değerlerini giriyorsunuz. "Count" size hareketin kaç kareye çizileceğini belirtme imkanı sağlarken "Ease-out" ve "Ease-in" ile hareketin yavaş başlayıp hızlanmasını ya da tam tersini tanımlayabiliyorsunuz. Daireden çıkan oku seçerseniz fırçanın (bu animasyon fırçası da olabilir) o anki konumu başlangıç alınıp, hareket ona göre çizilecektir. Daireye doğru gelen ok ise, fırçanın o anki konumunun hareketin son anını belirttiğini tanımlamaya yarar. Bunun dışında "Record"un altındaki oklarla çizimin kayıt yönünü belirleyebilmektesiniz.
Evet, sonunda tüm "ANIM" menüsünün açıklaması bitti. Eğer Deluxe Paint'te takıldığınız yerler olursa dergideki diğer yazıya başvurun. Kısa bir süre sonra Animasyonla ilgili püf noktalarının anlatıldığı bir yazıda buluşmak üzere.