AmigaDOS'u Anlamak 2

• Kurslar ve dersler

Biliyorum ilk bölüm oldukça sıkıcıydı fakat merak etmeyin dizimiz gittikçe daha zevkli hale gelecek. Bu bölümden itibaren bir şeyler yapmaya başlayabilirsiniz (hatta başlamalısınız).

DOSYALAR (Files): Dosyalar, bilgisayarlardaki basit depolama üniteleridir. İster data, ister program olsun, dosyalar temelde ismi ve yeri belli olan bilgi bloklarıdır. Biliyorum bu fazla karışık bir tanımlama oldu ama sizin de bildiğiniz gibi basit şeyleri tanımlamak daha zordur. Kısacası bilgisayardaki her şey dosyalar halinde saklanır. Diğer kavramlar (Diskler, directory'ler, alt-directory'ler..), dosyaları saklamak ve düzenlemek için kullanılırlar.

DİRECTORY YAPISI: AmigaDOS'ta dosya, alt-directory, directory ilişkisi tıpkı bir ağacın hiyerarşik yapısına benzer. Bu ağaçta directory'ler dalları, alt-directory'ler ise bu dalların üstündeki daha küçük dalları gösterirler. Bu dalların üstünde ise dosyalar (yapraklar) bulunurlar.

PATH'LER: Bir dosyayı AmigaDOS'a gösterebilmek için, onun yerini tam olarak belirtmeniz gerekir. Yani ağaç üstünde takip edeceği yolu dal dal belirtmelisiniz. Örneğin:

DF0:7/Yazılar/RunMe!

Şimdi bu satırı parçalara ayırıp inceleyelim. İlk olarak "DF0" gözümüze çarpıyor. Bu bir device'dır. Burada sisteme ilk önce dosyanın hangi ağaçta olduğunu söylüyoruz. Sistem o ağacı (df0'daki disketi) bulunca "7" isimli dala (directory) hemen ardından da bu dalın üstündeki "Yazılar" adlı dala (alt-directory) girecektir. Ve.. (Phew!) sonunda orada "RunMe!" isimli dosyamızı bulacaktır. İzlediğimiz bu yola path (patika) adı verilir. Yeri gelmişken önemli bir noktaya değinmek istiyorum; AmigaDOS'a path verirken directory'lerden sonra "/", volume ve device isimlerinden sonra ise ":" kullanılır.

AKTİF DİRECTORY: Herhangi bir shell üzerinde daima bir aktif directory (current directory) vardır. Aktif directory o anki shell işlemlerinin yapıldığı directory'dir. Yani işlem yaparken path vermezseniz, bütün işlemler o anki aktif directory'de yapılır. Diyelim o anki aktif directory; "df0:7/yazılar". AmigaDOS'un "RunMe!" isimli dosyaya ulaşabilmesi için yukarıdaki gibi dalları tarif etmemize gerek yok, çünkü zaten orada. Sadece "RunMe!" girdiğimiz takdirde bile AmigaDOS onu bulacaktır. Çalıştığınız shell'in aktif directory'sini "CD" komutuyla değiştirebilirsiniz. Shell'e;

CD Digital:Audio

satırını girerseniz aktif directory, "Digital" isimli volume'daki "Audio" directory'si olacaktır. Not: Her shell'in kendine ait farklı aktif directory'si olabilir.

SEARCH PATH (arama Path'i): AmigaDOS'un çalıştırılacak programları bulabilmek için izlediği yoldur. Search Path'in ilk sırasında aktif directory yer alır. Yani bir programı ararken ilk önce aktif directory'ye bakar. Search path'de daha sonra yer alan başka bir directory'de directory'sidir. Search Path'deki diğer directory'ler "PATH" komutuyla eklenebilirler. Search Path'in doğru kullanımı sizi gereksiz yazma işlemlerinden kurtarır.

PROGRAMLAR VE KOMUTLAR: Shell'e bir dosyanın adını girdiğiniz anda AmigaDOS o dosyayı yükleyip çalıştırmaya çalışacaktır. Çalışabilir dosyalara program adını veriyoruz. Aslında tüm AmigaDOS komutları da (Cd, Path, Dir..) birer programdır. Programların bir çoğunu çalıştırırken parametre (argument) kullanmanız gerekir. Örneğin:

Ed s:startup-seguence

Bu satırda "Ed" program adı, "s:startup-sequence" ise parametredir. Program çalışacak ve "s:" directory'sindeki "startup-sequence" isimli dosya Ed'e yüklenecektir.

PROGRAM OLMAYAN DOSYALAR: Program olmayan yani çalıştırılamayan dosyalara data dosyaları adını veriyoruz. Data dosyaları diğer programlar tarafından işlenirler. Shell'e doğrudan bir data dosyasının ismini girerseniz, "Unable to load <DosyaAdı>: file is not executable" mesajını alırsınız. Kısaca sistem size nazikçe bu dosyanın çalıştırılabilir bir dosya olmadığını belirtir.

SCRİPT'LER: Scriptler özel data dosyalarıdır. Genelde bir text editörüyle (Ed, Ced, TxED..) hazırlanırlar. Özel komut satırlarından oluşurlar.

İşlendikleri zaman içerdikleri komutları sırayla işlerler. AmigaDOS scriptleri, AmigaDOS komutlarından oluşan ve AmigaDOS altında çalışan scriptlerdir. Bu scriptleri "Execute" komutuyla çalıştırabilirsiniz. Örnek:

Execute s:Script

AmigaDOS scriptleri dışındaki scriptler programlara özeldir ve ancak o programın altında çalışabilirler.

STARTUP-SEQUENCE: Amiga'nın belki de en önemli scriptleridir. "S:" directory'sinde bulunurlar ve sistem açılırken otomatik olarak işlenirler. Startup-Sequence'e gireceğiniz komutlar, makinayı resetleyip disketi taktığınızda (Bundan sonra "boot etmek" deyimini kullanacağım) otomatik olarak işlenmeye başlayacaktır.

HAFIZA KULLANIMI: Eğer hard diskiniz yoksa veya floppy disklerle sık sık uğraşmak zorundaysanız, AddBuffers komutu hayatınızı kurtarabilir. Bu komut drive'lar için ara bellek (buffer) ayırmanızı sağlar. Bir drive'a (disk sürücü) ne kadar çok ara bellek ayırırsanız işlemler o kadar hızlanır. Normalde sistemin her drive'a ayırdığı ara bellek miktarı 5'tir. Her bir ara bellek hafızadan 512 byte (1/2 KB) götürür, ki 25 kadar ara bellek işlerinizi oldukça rahatlatacaktır. Bu size 25x512=12800 Byte, yani yaklaşık 12Kb'a patlayacaktır. Bence gayet makul bir karşılık. Örneğin Workbench 2.04'teki standart Startup-sequence'de df0'a 15 ara bellek ayrılmıştır.

Önemli Not: Aklıma gelmişken bir iki küçük hatırlatma yapmak istiyorum. Çalışma disketi olarak Workbench disketinizin kopyasını kullanabilirsiniz. Fakat mutlaka KOPYASINI kullanın. Orijinal Workbench disketinizi mutlaka saklayın ve diskete HİÇBİR ŞEY YAZMAYIN! Çalışma disketinizi bozmaktan korkmayın. Buradan öğrendiğiniz şeyleri hemen uygulamaya başlayın. Startup-sequence ile uğraşmak için shell'den "Ed s:startup-sequence" girin.

Şimdilik sizi daha fazla sıkmayacağım. Karşılaştığınız her türlü sorunu bana yazın. Çok sık karşılaşılan sorunlara ise Acil Servis'te yer vereceğiz. Görüşmek üzere.

Volkan Uçmak