YENİ NESİL AMIGA'LARIN VİDEO ÜSTÜNLÜKLERİ
Retro bilgisayar256 RENK
Galiba 1987 yılı idi. A1000 hakkında bazı yabancı yayınları Türkçeye çevirirken yanlış sandım: “32 renk, aynı anda! Yok canım! Ne, 4096 rengi aynı anda mı gösteriyor? Hadi ya!”, Sonra bu meret Türkiye'ye geldi. Ancak ekranına bakınca inanabildim çevirdiklerime. Eski Amigacılar o zamanki heyecanı daha iyi anlayacaklardır. Bir C64'üm vardı. Açamaz oldum (ama onun yeri ayrı). Çünkü C64'ün 16 renginden, 256 kat daha fazla rengi, ekranda bir anda görmek müthiş bir şeydi. Ama artık Commodore bize bu paletin daha büyüğünü sunuyor. OCS VE Önce OCS (Chip Set - standart A1000 ve A500'lerin içerisindeki grafik çipleri) yapıldı. Bu sayede, bildiğiniz gibi 32 ve 4096 renk aynı anda ekranda çıkabiliyordu. İki sene önce de ECS (Enhanced Chip Set) geliştirildi. Şu anda 20 makinalarda bulunan bu çip seti için daha fazla ROM kullanıldı. ECS, PAL ve NTSC programlarını sorunsuz çalıştırıyordu. Fakat yeni getirilen çözünürlükler -1280 x 512 gibi- önemli derecede makinanın hızını düşürdü. Bir de buna 4096 renkli bir paletten sadece 4 rengin seçilebilmesi eklenince, hayal kırıklığı oldu. Son geliştirilen çip setine bakılınca 16 milyonluk paletten 256 veya 250.000'den fazla rengi, aynı ekranda görmek mümkün. Ayrıca grafik işlemcisinin hızı da 4 kat artırılmış. Eski OCS ve ECS çiplerine tam uyumlu olduğu için eski programları da sorunsuz çalıştırıyor. VE AGA... Bir varmış bir yokmuş, AGA (Advanced Graphics Architecture) diye bir çip seti varmış. 1990 yazında kod adı Pandora olarak yaratılmış. Bundan bir süre sonra, Agnus çipi Alice, Denise çipi de Lisa olurken, bizim Pandora'nın da ilk prototipi olan AA (Advanced Amiga) yapılmış. O zamanlar bu AA'yı A3000'in kalbine koymayı düşünürlermiş. Ama maalesef A3000 üretilememiş. Onun yerine AA ilk olarak A4000'in içerisine konmuş. Ama bu sefer de A4000 piyasaya çıkamamış. Sonunda A4000'in içerisine, arasına bir 'G' konularak AGA altında hizmete sunulmuş. Kısacası, A1200 ve A4000'in grafik kalbi AGA, eski Amiga'lara monte edilemiyor. Nedeni ise, AGA'nın ECS'den 4 kat hızlı olması. Bunun yanında AGA, hızlanmak için daha fazla CHIP RAM'e ihtiyaç duyuyor. Chip RAM de, eski Amiga'larda fazla genişlemiyor ve
Siz de avucunuzu yalıyorsunuz. Tek çare makinayı değiştirmek (Okuyucu İlanları'na çok iş düşecek). AGA kullanan makinalar 32 bitlik olduğundan, eskisinden 2 kat daha hızlı çalıştığını düşüneceksiniz. Ama grafik işlemlerinde çipler, bilgileri CHIP RAM'e ikişerli gruplar halinde yazarak, 64 bitlik bir makina performansına ulaşıyor. AGA sayesinde tek bir rengin tonlaması 16'dan 256'ya, dolayısıyla palet 4096 renkten 16.777.216 renge çıkarılmış. Ekranda (HAM hariç) 256 renk aynı anda gözüküyor (VGA mi ne?). Hatırlarsanız, OCS'de bu sayı 32 idi. Eh, biraz da HAM hakkındaki yeniliklere... HAM, bilindiği üzere sadece Amiga'larda kullanılan bir sistem. AGA'da maksimum bitplane sayısı 6'dan 8'e çıkmış. Bu sayede aynı ekranda 4096 değil, 262.144 renk kullanabiliyorsunuz (HAM8 modu). Orijinal HAM modunda, Amiga kendisi için 16 taban renk ayırıyordu ve bu renkleri özel bir işlemden geçirerek, daha 4096 rengi aynı anda gösteriyordu. AGA'da ise taban renklerinin sayısı 64'e çıkarılmış. Çözünürlüklere gelince, ECS'deki çözünürlük aşılmamış. Mesela A1200 ile de 320x256, 640x256, 1280x256, 800x300, 640x480 çözünürlüklü ekranlar açabiliyorsunuz. Hatta interlace ile bu ekranların iki katına çıkabiliyorsunuz. Ama, ECS'de yüksek ekran çözünürlüklerinde kısıtlamaları varken, AGA'da tüm ekran modlarında 256 rengin, süper hatta kullanılması mümkün. DoublePAL ve VGA modları için de bir menü çıkıyor. Buradan PAL, NTSC görüntü veya Original, Enhanced veya AGA çip seti uyumu seçilebiliyor. Eski programların çalışabilmesi için, Relokick adlı bir program yardımıyla 1200'ü 1.3 olarak açmanız da mümkün. Ancak eski amatör demo ve oyun yazıcılarının bu yüzden AGA'ya ait kitapları karıştırmaları gerekecek. Bu arada Commodore firması, bundan sonra çıkacak olan yeni çipin (kod adı AAA imiş) AGA ile uyumlu olup olmayacağına da garanti vermiyormuş. Onlar uğraşa dursunlar. Bence, eğer imkanınız varsa artık eski Amiganızı, AGA'lı bir Amiga ile değiştirin. A1200'de zaten düşük fiyatlı olabilmesi için tasarlanmış.
32 RENK
640x512 key çözünürlüklerini iki katına sunar. Ama, ECS'de yüksek ekran çözünürlüklerinde kısıtlamaları varken, AGA'da tüm ekran modlarında 256 rengin, hatta 1280x256 ve 1280x512 çözünürlüklerinde kullanılması mümkün. DoublePAL ve VGA Süper Hi-res, Hi-res Laced, Hi-res No Flicker, 320x256 Lo-res Laced, Lo-res No Flicker, Euro36 ve 1084, 640x200 Hi-res Laced, Lo-res, 320x400 Super Hi-res, Super Hi-res Laced, Super72 ve Multiscan Monitör, Hi-res Laced, 800x600 Super Hi-res Laced. Tüm çözünürlüklerde istediğiniz sayıda VGA ve 1084'ü destekler.
Animasyon için de bir örnek: A1200'de, Hi-res HAM8 ekranla yaptığınız animasyonları, saniyede 24 kare hızla gösterirken, herhangi bir takılma veya titreme olmuyor. Nasıl AGA? Sprite sistemi tamamen yenilenmiş. Genişlikler 16, 32 veya 64 piksel olabiliyor. OCS ve ECS altındaki sprite'lar düşük çözünürlükte yapıldığı için yüksek çözünürlüğe geçince pikseller göze batıyordu. AGA sprite'ları, lo-res, hi-res hatta SuperHires modlarında gösterilebiliyor. Ekran modları ve sprite modları tamamen birbirinden bağımsız. AGA'da, sprite'ların yatay konumlandırılma çözünürlüğü 1280 olabiliyor (bildiğiniz gibi, OCS'de 320 piksel ile sınırlıydı). Bu sayede ekran modu ne olursa olsun, çizim programlarının sprite'ı herhangi bir pikselin tam üzerinde gösterebilmesi mümkün. Bu güçlü grafik yeteneklerini destekleyen bir beat'em up düşünsenize. Eski Amigalara uyumuna gelince... 2.0 makinalarda olduğu gibi, reset sırasında Mouse'un iki tuşunu basılı tutarsanız, karşı-