Sayfa 22

Bilgisayarda markalar hızla çeşitleniyor.

Toplama parçalarla yerli montajı bile var

“Senin IBM ne marka?”

caba Türkiye bilgisayar mezarlığı mı olacak?” Türkiye'deki bilgisayar çevreleri uzun yıllar bu korkuyu yaşadı. Karamsarlar diyorlardı ki: “Hiç ilgisi olmayan firmalar bile talep olduğunu görünce bilgisayar ithalatçılığına soyundu. Adı sanı duyulmadık Uzakdoğu kökenli cihazları getirip satıyorlar. Çoğu da getirdiği birkaç partiden sonra bu işten çekiliyor. Bu cihazlar bir süre sonra bozulacak, o zaman ne olacak? Bu kadar değişik marka için servisi, bakımı, en önemlisi yedek parçayı kim sağlayacak? Tamir edilemeyen, yedek parçası bulunmayan, yallah çöpe. Yazık değil mi dövizlere?” İthalat mevzuatı, ilk şekli ile ithalatçı firmaya 7 coğrafik bölgede en az bir servis istasyonu kurmayı zorunlu tutuyor, bu kanıtlanmadıkça ithal izni vermiyordu. Oysa daha sonra servis zorunluluğu kaldırıldı. Yani ithalatçı, dilediği ülkeden dilediği marka bilgisayarı getirtip Türkiye'de pazarlayabilecek, ama bu cihazların bakımı için servis ağı kurma zorunluluğu olmayacaktı. PİYASA ORGAN DOĞURDU Oysa gerçek şu ki, Türkiye ileri sürüldüğü gibi hiç de bilgisayar çöplüğü olmadı. Hatta Türk insanının kendine özgü pratik zekâsı, bilgisayar alanında öylesine ilginç çözümler üretti ki, en karamsarlar bile parmak ısırdılar. Artık markası ne olursa olsun, PC düzeyinde Türkiye'de servisi yapılamayan bilgisayar yok... Piyasaya giren en bilinmedik marka bile, kısa bir alışma döneminden sonra onarılabiliyor. Çünkü artık işi sadece bilgisayar tamir etmek olan ekipler yaygınlaşmaya ve güçlenmeye başladılar. Yedek parça sorunu ise yine işi yalnızca yedek parça getirmek olan ithalatçılar tarafından karşılanmaya başlandı. Yani bir başka tarifle, piyasa talebe göre kendi organlarını bilgisayar alanında da yarattı. Uzakdoğu kökenli bilgisayarlar, özellikle 1988 başından itibaren Türk piyasasına geniş çapta çıkar-

* ma yapmaya başladılar. Giderek daha fazla alıcı buluyorlar. Buna en önemli neden olarak ise artık Türk insanının bilgisayar korkusunu atması gösteriliyor. IBM uyumlu olarak üretilen Uzakdoğu bilgisayarları, çok daha ucuza satıldıkları için Türk piyasasında giderek yer tutmaya başladılar. Taiwan, Güney Kore gibi ülkelerden gelen cihazlar,

Özçınar “Servis sorunu yok.”

özellikle sıradan ihtiyaçlar için cazip bir alternatif oluşturuyorlar. IBM uyumlu bu bilgisayarlar için parça sorunu da asgari düzeyde. Zaten endüstri standardına ulaşmış olan pek çok devre, çoğu markada birbirine uyuyor. İthalatçı, tamirbakım işleri yapan bir firma ile anlaşarak servis sorununu da çözüyor.

BASTIRIYOR Aslını ararsanız IBM'den NCR'sine kadar hemen bütün büyük markaların içine Uzakdoğu üretimi parçalar girmiş durumda. Ünlü markaların hemen hepsinin pek çok bölümü ucuza çıktığı için, bir süredir Taiwan veya Güney Kore'de üretiliyor. Bu gerçek kimi zaman açıkça söyleniyor. Kimi zaman gizleniyor. Hatta Türkiye'de satılan bazı IBM bilgisayarların ambalajı açıldığında, ekranın üzerinde “Made in Taiwan- Bu etiketi ambalajı açınca lütfen atınız” yazılı etiketlere rastlanıyor. Yapışkan etiket atılınca geriye kalan IBM markası, sıradan kullanıcıya cihazın sanki tamamen Amerikan yapımı olduğu izlenimini veriyor. Yani Uzakdoğu üretimi parçalar, Batı üretimi bilgisayarları zaten istila etmiş durumda. Şu veya bu oranda. Ama varlıkları inkâr edilemez. Bir yandan da doğrudan bütün olarak cihaz halinde pazarlanıyorlar. Tüketiciye cazip gelen tarafı ise fiyatları. Çünkü ünlü markalara göre Uzakdoğu yapımı bir PC, yüzde 40'lara varan oranda daha ucuza satılıyor. Eh, yaptığı iş sıradan ihtiyaçlar için aynı, fiyatı düşük, servis problemi de olmayınca cazip hale geliyorlar. Taiwan malı IPC bilgisayarlarını pazarlayan YA-GEM'in satış sorumlusu Gökçe Özçınar konuyu şöyle açıklıyor: “Önemli olan satışı yapan firmanın tutumu ve verdiği hizmettir. Yoksa yerli kullanıcılar Uzakdoğu ürünü bilgisayarların da dev Batı markalarıyla aynı performansı sağladığını gördüler. Servis ve yedek parça sorunu da çözümlendi. IBM bu işin standardını koyan kılavuz kuruluş konumunda. Bu inkâr edilemez. Ama yaptığı iş bakımından ele alındığında, boynuz kulağa yetişti. Hem zaten büyük markalar da çoğu parçalarını Uzakdoğu'da yaptırmıyorlar mı?” MEGA Bilgisayar'dan Fethi Demir ise şu örneği veriyor: “İnsanlar bilgisayarla neler yapabileceklerini

Bia.