Sayfa 41

Sattığınız mallara da sağ kliklerseniz onlarla ilgili bilgiler de ekrana gelecektir. Bu bilgiler o malın diğer firmalardaki satışlarından, malın kalitesine, insanlarca tanınmasına kadar tüm ayrıntıları içermektedir. İlk mallarınızı çevredeki birinden ya da kurulmuş fabrikaların birinden seçebilirsiniz. Sattığınız malın kalitesi (quality), tanınması (brand) ve bunların toplamı (overall) malın satışını doğrudan etkileyen faktörlerdir. 2) Piyasa Araştırması: Bir malın üzerine sağ kliklediğiniz zaman önünüze gelen bilgileri iyice anlayabilir ve değerlendirebilirseniz satışlarınızı arttırmanız için nasıl bir politika uygulamanız gerektiğine de sağlıklı karar verebilirsiniz. Örneğin ihtiyaç göstergesi (necessity index) o malın ne kadar hayati olup olmadığını göstermektedir. Yüksek indeks puanı o malın insanlar için bir ihtiyaç olduğunu, az indeks puanı ise o malın lüks olduğunu göstermektedir. Her şehir için ayrı ayrı bilgiler önünüze gelebilir. Satış grafiği, firmaların pazar paylarını göstermektedir.Bunların sağında da oyunda adı geçmeyen yerel firmaların aynı mal ile ilgili bilgilerini (fiyat, kalite gibi), Concern ile de malın kalitesinin ve tanınmasının malın satışında ne kadar önem taşıdığını yüzde olarak görebilirsiniz. Daha ayrıntılı bilgi için Product Summary tuşunu kullanın. 3) Tarım: Bir çiftlik açmadan önce üretebileceğiniz ürünler hakkında Help menüsündeki Farmer seçeneğinden gerekli bilgileri almalısınız. Ürünün yetişme şartları (hava sıcaklığı, yağmur miktarı) nedir, hangi mevsimlerde ekilir ve hasat edilir (merak etmeyin canım siz ekip biçmeyeceksiniz) gibi. Bu bilgilerin yanında çiftliğinizde yetiştirebileceğiniz canlı hayvanlar ve bu hayvanlardan üretebileceğiniz ürünleri de görebilirsiniz. Sıra çiftliğinize, yetiştirmeye karar verdiğiniz ürünün şartlarına uygun bir yer bulabilmekte.. Haritalar arasındaki tuşların yardımı ile sıcaklık ve yağış bölgelerine göre karar vermelisiniz. Build komutundan sonra çiftliğinizde de birimleri oluşturmalısınız. Ürün yetiştirmek için crop growing, satış için yine sales, canlı hayvanlar için livestock raising, bunlardan besin maddeleri elde etmek için livestock processing birimlerini, reklam için de advertising (bu birim üretim yapılan yerlerin çoğunda bulunmaktadır) birimlerini kurabilirsiniz. Ekrandaki Internal Sale tuşu ürettiğiniz malların yalnızca kendi şirketlerinize (örneğin satış mağazalarınıza) satılmasını sağlar. 4) Fabrika: Yine Help menüsünden Manufacturer ile fabrikanızda üretmek istediğiniz mamul için gerekli olan hammaddeleri öğrenmelisiniz. Bunları da fabrikanızda kuracağınız alım birimleri ile sağlamalısınız. Alım birimlerini

ŞEHİR: Keklerin hepsini kocaman bir şehre tıkacaksın. Hava kirlenecek, trafik sıkışacak, hayatları yaşanmaz hale gelecek, sen de onlara anti-stress topu satıp köşeyi döneceksin.

de üretim (manufacturer) birimi ile bağlamalısınız ki üretim başlayabilsin. Ürettiğiniz malın kalitesi kullandığınız malların kalitesine (ki bu oran Help menüsünde yazıyordur) ve sizin teknolojinize doğrudan bağlıdır. Teknolojinizi araştırma&geliştirme (research&development) şirketi kurarak arttırabilirsiniz. Birimlerinizin kalitesi kutularının sağ üstünde bulunan rakam ile, çalışanlarınızın kalitesi de renkleri ile (mavi: tecrübesiz, kırmızı: tecrübeli) belirtilmiştir. Birimlerin yanında birimlerde kullanılan eşyalara ve eğitime ayırdığınız miktarı ayarlayabilirsiniz. 5) Reklam: Reklamın kötüsü olmazmış. Ürettiğiniz ya da satmakta olduğunuz mallar için reklam yapmak en doğal hakkınız. Aksi, bu serbest rekabet ortamında enayiliğe girer, benden söylemesi... Şirketlerinizde kurduğunuz birimlerin arasına reklam birimini de kurmalısınız. Biriminizin çalışması için de bir televizyon ya da gazete ile anlaşmalısınız. Anlaşacağınız reklam şirketinin halkın yüzde kaçına hitap ettiği ve rating'leri gibi bilgileri şirkete klikleyince ekranda belirecektir. Televizyon şirketi ile anlaştıktan sonra (kaç kişi gazete okuyor ki?) reklamının yapılmasını istediğiniz malı bir şekilde reklam biriminize bağlamanız, soldaki kırmızı çubuktan da reklamı yapılacak her mal için harcanacak aylık parayı ayarlamanız gerekiyor. Şirketlerinizin genel reklam politikasını da şirketinizle ilgili genel bilgilerin olduğu yerden Brand seçeneği ile görebilir ve 3 seçenek arasından istediğinizi seçebilirsiniz. Corporate: Şirketinizin tüm malları için tek bir reklam, Unique: her mal için ayrı ve Range: malları gruplandırarak reklam kampanyaları hazırlama teknikleridir. Reklamını yaptığınız malların Brand'i artacak, piyasada söz sahibi olacaktır. Game Show için de bir reklam birimi kursak ama bedava çalışsa ne güzel olurdu! 6) Araştırma&Geliştirme: Fabrikanızda ürettiğiniz malların kalitesinin yükselmesi, teknolojiyi yakından takip etmeniz, böylece kurtlar sofrasında ayakta kalabilmeniz için gerekli bir şirkettir. Şirkette kurabileceğiniz tek çeşit birim var. Bir kaç tane birimi birbirleri ile birleştirip, hepsinin bağlı olduğu bir tanesine hangi ürün hakkında çalışmaları gerektiğini emrederseniz tamamdır. Bir kaç değişik ürün için çalışan bir iki grubunuz olabilir. Malların başlangıçta ulaşabilecekleri en yüksek teknoloji puanı 100 iken araştırma&geliştirme ile bunu aşabilir, teknolojik liderliğe ulaşabilirsiniz. 7) Hammadde Üretimi: Haritadan maden bulunan yerleri belirleyip buralarda maden ocakları kurabilirsiniz. Madenlerin rezervlerinin miktarını iyice incelemelisiniz. Kurabileceğiniz birimler de maden çıkarmak için mining, stok için (Inventory -ki bu her şirket için geçerlidir) ve satış

MODA: Kekleri en son moda ilan ettiğin şeyleri giymeye mecbur olduklarına inandıracaksın ki ellerindeki yepyeni kıyafetleri atıp yenilerini alsınlar. (Kek: Kapitalistçede müşteri demektir.) GAME SHOW 39 birimleridir. Fabrikanızın ihtiyaç duyduğu hammaddelere maddi durumunuz iyiyken yönelmeniz oldukça akıllıca olacaktır. 8) Borsa: Bence oyunun en güzel bölümlerinden biri. Gerçek hayattaki borsayı çok iyi bildiğimi iddia edemem ama Cap.'taki borsa gerçek hayattakine oldukça yakın. Hisse senetleri alıp satabiliyor, şirketinizin piyasadaki hisse senetleri oranını arttırabiliyor, kar payı dağıtabiliyor yani borsa ile yakından ilgilenebiliyorsunuz. Bunları ister şirketleriniz adına isterseniz de kişisel hesabınız adına yapabiliyorsunuz. Başlangıçta oldukça karışık gelecek olan stock market bilgilerinin diğer şirketlerce hemen kullanılmaya başlandığını, yeni kurulan şirketinizin senetlerinin satın alındığı haberlerinin gazetelerde boy göstermesinden anlayabilirsiniz. Şirketinizin kârı, yatırımları arttıkça kağıtlarınızın değeri de artacaktır. Bir de iflas durumu var. Gönül ister ki bu kısmı hiç anlatmayayım. Ama kısaca değineceğim: Nakit paranız bittiğinde oyun hemen bitmiyor. Önünüze şirketlerinizden birini mi satmak istediği belli bir faiz üzerinden bir miktar borç mu almak istediğinizi veya yatırımlarınıza göre hemen nakite çevirebileceğiniz başka ihtimaller varsa bunları mı kullanacağınızı soruyor. Karar verir vermez her ne kadar bu kötü günlerin hemen geçmesini istiyorsanız da benim önerim size zarar ettiren, nakit paranızı eriten canavarı bulmanız ve önlem almanız için oyunun hızını azaltın derim. Başlangıçta da değindiğim gibi Cap.'in tüm ayrıntılarını bu sayılı karakterli yazımda açıklama imkan yok. Oyunu oynadığım süre içinde edindiğim tecrübeleri de yazarak Cap.'ın tanıtımına son vermek istiyorum. Yukarıdaki açıklamamdan kapitalizm'in gerçek hayatta olsun bir bilgisayar oyununda olsun zor bir iş olduğunu sezmişsinizdir. Arz-talep meseleleri, hammadde akışı, acımasız rakipler Cap.'i bizim için zorlaştıran etkenler. İlk başlarda oyunu daha da zorlaştırmamak için zorluk derecelerini Easy seçin derim. Biraz da fazla nakit ile işe girişin. * İlk işiniz bir satış mağazası açmak olsun. Az bir yatırım ile ve satacağınız malları isabetli seçerek kısa sürede daha iyi yatırımlar yapabilmeniz için gerekli olan nakit parayı sağlayabilirsiniz. * Kariyerinize başladıktan sonra bir iki gün para harcamayın. Mallarınızı alacağınız limanlardaki ilk mallara hemen atlamayın. Beklediğiniz bu iki gün içinde daha iyi seçenekler ile karşılaşabilirsiniz. Seçeceğiniz ilk mallar ihtiyaç malları olsun. * Şirketinizin hisse senetleri hakkındaki bilgilere bir göz atın. Başlangıçta kağıtlarınız oldukça ucuzdur. Piyasaya biraz daha kağıt sürün (issue more shares) kendi kişisel hesabınızla kendi şirketinizin kağıtlarından alın. Oyunun hızını arttırın. Senetlerinizin değeri de artacaktır. Piyasaya biraz daha kağıt sürerek senetlerinizin fiyatının düşmesine sebep olun. Ve kişisel paranızla biraz daha kağıt alın. Şirketlerinizin karı arttıkça senetlerinizin değeri de arttacaktır. Bir taşla iki kuş... * Satış mağazasından başka çiftlikler de iyi bir başlangıç yatırımlarıdırlar. Tüketim maddeleri ithal eden bir limanın yanındaki kente yakın bir yerlere aynı malları üretebilmek için bir çiftlik kurun. Şehirde sizin ürettiğiniz malları satan satış mağazası ile anlaşma yaparak kendi satış mağazalarınız adına daha kolay rekabet edebilir, rakibinizin mal alış fiyatını kontrol edebilirsiniz. * Çiftliklerin ve fabrikaların yerleri oldukça önemlidir. Fabrikanız kullandığınız hammadde üreticilerine ne kadar yakın olursa maliyetiniz o kadar düşecektir. * Çiftliklerinizde birden fazla mamulün üretiminde kullanılabilecek maddeler üretin. * Çiftliğinizi birden fazla hammadde üretebileceğiniz coğrafik özelliklere sahip bir yere kurmaya dikkat edin. * Araştırma&geliştirmeye ayırdığınız para, karşılığını kesinlikle verecektir. Araştırmalarınızı genellikle hammaddeler üzerine yapın. Çünkü bu maddeleri kullanarak ürettiğiniz her malın da kalitesini arttırmış olacaksınız. * Belli satış çemberlerini kurabildiyseniz ve şehrinizde aynı malın satıcısından da varsa biraz da reklama önem vermeniz gerekiyor demektir. Tanındığınızı anladığınızda (brand awareness sayısını takip edin) şehirde bir tane daha satış mağazası açabilirsiniz demektir. * Kariyerinizin başlarından itibaren borsayı yakından takip edin. Adımlarınızı erken atmanız sizin yararınıza olacaktır. Kar yapacağına inandığınız ya da gözlediğiniz firmaların kağıtlarına yatırım yapın. Umarım kapitalizmin insanları yutan gücü şirketinizi de yutmaz ve uzun süre Capitalism'i başarı ile oynayabilir ve artık bilgisayarınızın başından kalkamaz hale gelirsiniz. Utanmayın, soranlara da 'ticaretle ilgili bir simülasyonla uğraşıyorum' deyin. Capitalism,' bir kaç ay içinde bitireceğim bir oyuna niye bunca para vereyim' diye düşünmeyeceğiniz bir oyun. Bilgisayarda oyun oynayacak vaktim yok diyenlere, Mortal Kombat oynayan çocuklarına burun kıvıranlara, ticarette benim diyenlere, kapitalizmin gücünü fark etmeyenlere şiddetle tavsiye olunur. El MERT TOPÇU