Sayfa 20

Selam Arkadaşlar; Bir aylık aradan sonra yine beraberiz. Her ne kadar geçen ay sizlere kaskad diyot bağlantılarından söz edeceğimizi belirtmiş isem de bu sistemin kullanım alanlarının az olması ve bizim amaçlarımız dışında kalması bu konuyu elimine etmeme sebep oldu ve bu ay daha çok ilginizi çekeceğini umduğum transistörler konusuna değinmeye karar verdim. Vaktimiz olduğu taktirde bir ara kaskad bağlantılara ve bizimle olan son derece sınırlı ilgisine değineceğim. Şimdi ise konumuz transistörler. Aynı lambalarda olduğu gibi transistörler de iki elemanlı bir parça olan diyotların küçük bir zaman diliminde son derece hızlı gelişmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Hatırlayacağınız gibi ilk lambalar da diyot ismi ile anılan ve sadece akımı tek yönde ileten lambalardı sonraki dönemlerde bu lambaya eklenen bir kontrol ucu ile triyot lambalar elde edilmiş bu sayede de anod-katod bölgesinden akan akım şiddeti kontrol edilebilmişti. Yarı iletkenlerin keşfinden sonra yine önce diyotlar imal edilmiş ve bunu takiben 1958 yılında yarı iletken diyotlara kontrol ucu eklenerek transistörler elde edilmiştir. Bir diyotun uçları anod ve katod olarak adlandırıldığı halde içinden geçen akım şiddeti kontrol edilebilen bir diyot olan transistörde uç isimleri tamamen farklılaşmıştır. Tam olarak birebir eşleme yapmak yanlış olmakla birlikte biraz sonra vereceğim olayları tam olarak algılayabilmeniz açısından diyottaki uçlarla transistördeki uçları eşleştirerek veriyorum. Elektron toplayan katod kollektör (collector), elektronları yayan anod emiter (emitter) ve kontrol ucu baz (base) adını almışlardır. Aynı diyotlarda olduğu gibi transistörlerin de germanyum ve silisyum tabanlı modelleri vardır. Ayrıca transistörleri N-P-N ve P-N-P olmak üzere sınıflayabiliriz. Transistörlerin emiter ve kollektör kısımları aynı tip yarı iletkenden imal edilirler. O halde N-P-N bir transistörde emiter ve kollektör N tipi yarı iletken baz ise P tipi bir yarı iletkendir. Aynı şekilde P-N-P bir transistörde emiter ve kollektör P tipi yarı iletken baz ise N tipi yarı iletkendir. Biraz evvel diyotlar ile transistörleri birebir eşlemenin doğru olmadığını belirtirken kastetmek istediklerimden biri de diyotlarda anod ve katod farklı yarı iletkenlerden imal edildiği halde transistörlerde bu uçlara karşı gelen emiter ve kollektörün aynı tip yarı iletkenden üretildiği idi. Transistörlerin çalışma prensiplerine ve kutuplama (polarma) yöntemlerine geçmeden evvel bazı özel transistör tiplerinden bahsetmek istiyorum. Yukarıda bahsettiğim transistör tipleri bipolar dediğimiz türde olup genel amaçlı transistörlerdir. Çeşitli katkı maddeleri ile değişik özelliklere sahip transistörler üretilebilir.