Kartuşlar ve Hızlandırıcılar
Evet, selam gençler. Bir ay daha hızlı akıp gitti ve eminim ki hepiniz yeni bir kartuş açıklaması bekliyorsunuz. Geçen ayki yazımızda ufak tefek yazım ve basım hataları olmuştu, bundan dolayı özür dileriz. Bu ay sizlere zannedersem Türkiye'nin en çok kullanılan kartuşunu anlatacağım: MULTI ICE II. Kartuş tamamen geçen ay anlatmış olduğum Action Replay'in (Multi Ice 6) eski versiyonu. Acaba onu bundan sonra mı açıklasaydım? Genel olarak bakarsak, kartuşun oldukça hızlı yüklediğini ve her türlü korumayı aşıp programları kırabildiğini görüyoruz. İlk açılışta hiçbir değişiklik yok, aynen Commodore 64'ün açılış ekranı çıkıyor. Şu anda yapabileceklerimiz şunlar: Kartuşun üstünde bulunan düğmelerden solda olanına basarak 'freeze' menüsüne geçebiliriz. Eğer Commodore düğmesine basarken sol düğmeye basarsanız direkt olarak “fast load” yani hızlı yükleme aktif olur. Önce 'freeze' menüsünü anlatalım. Bu menüde dört seçenekle karşı karşıya bulunuyoruz. F1 tuşu ile iki değişik reset türünden birini seçebilirsiniz. İlk reset biçimi “ ile hafızayı $FC baytı ile dolduruyorsunuz: İşin teknik kısmına bakmazsak, bu bize daha kısa kırılıp kaydedilmiş programlar sağlar. İkinci tür reset ise normal resettir. F3 tuşu ile freeze yaptığımız ana geri döneriz, yani programa kaldığımız yerden devam ederiz. F8 ile bilgisayarınızı hızlı yükleme moduna geçirebilirsiniz. Hızlı yükleme kısmını daha sonra açıklamaya çalışacağım. F5 tuşu ise sizi düzenleme bölümüne sokacaktır. Bu kısımda bulacaklarınız ise kopyalama, sprite öldürme ve inceleme, printer'dan çıkış alma, hafızayı değiştirme, monitör, pa-
Onur Malkoç rametreleri düzenleme, resim kaydetme ve diğer yardımcı programlar. Kopya seçeneği bizlere o an hafızada bulunan programın bir kopyasını diske veya kasete tek parça olarak kaydetme olanağı sağlar. Bunu seçtiğinizde ekran kısa bir süre için parlayacak ve ardından yeni bir menü çıkacaktır. Bu yeni menüden diskete ve kasete iki değişik turboyla kayıt yapabiliyoruz. “Fast Sky” seçeneği geçen ay anlattığım “warp” sistemidir. Bu sayede çok hızlı yükleyebilirsiniz. Ama bunun için aynı disk üzerinde bu kartuşun hızlı yükleme programının, ya da kartuşun kendisinin bulunması ge-
- Bu hızlı yükleme programını diske yine bu menü içinde çekebilirsiniz. Bu hızlı yükleme programı disketinizde hiç yer kaplamıyor. Ayrıca buradan her türlü disk işlemini gerçekleştirmeniz mümkün. Son olarak programınızı yeniden başlatmak, hızlı yükleme programlara çıkış da mümkün. —
Sprite öldürme seçildiğinde, sprite-sprite
veya sprite-background çarpışmalarını önlemek mümkün oluyor, fakat her zaman bu yöntem etkili değil. Yeni oyunlarda genellikle programcıların kendi yazdıkları koordinat kontrol eden rutinler tercih ediliyor. Sprite inceleme kısımlarında ise her türlü sprite'ı incelemek, kaydetmek, yerine başka sprite yüklemek mümkün. Büyüktür ve küçüktür işaretleri ile hafızayı tarayabiliyoruz, B harfi ile VIC bank'larını değiştirebilirsiniz. Bildiğiniz gibi (belki de bilmiyorsunuzdur) VIC, CPU gibi 65535 erişimli değildir. Bu sebepten dolayı hafızayı dört bölüm halinde görebiliyorsunuz. Bu seçenekle ilginç efektler elde edilebilir. Parametre kısmından kartuşunuzun değişik özelliklerine ulaşabilirsiniz. Türkçe olan kullanım kılavuzunda sadece Nova transferi için olan kullanım anlatılmış. Nova kasetteki çok parçalı oyunları diskete atmaya yarıyor.
Resim kaydetme seçeneği ile o an görüntüde bulunan yüksek çözünürlükteki resimleri Blazing Paddles veya Koala formatında kaydetmek mümkün. Yalnız kaset için bir sınırlama var. Kasete yalnızca Blazing Paddles formatında kaydetmek mümkün. Bu seçenekte dikkat etmeniz gereken şey gördüğünüz grafiğin yüksek çözünürlükte olup olmadığını bilmeniz. Eğer grafik hires değilse bu size bir mesajla bildirilecektir. Hafızayı değiştirme sırasında, Multi Ice 6'daki gibi poke'ları bulma işlemi yapılmaz. Daha önceden bildiğiniz değerleri kullanma- Yazıları değiştirme seçeneği ise oldukça ilginç. Multi Ice 6'dan farklı olarak bu seçenek sadece ekrandaki yazıları değil tüm hafızadaki yazıları değiştirme olanağı tanıyor. Kullanım formatı da oldukça değişik: yeni yazı — eski yazı. Örneğin hafızanın bir yerinde “COMMODORE” yazıyor olsun, ama siz bunu olarak değiştirmek istiyorsunuz. Gereken komut olan DE-RGİ- COMMODORE komutunu verdikten sonra kartuş bir kelime kaç yerde geçiyorsa hepsini değiştirir ve size kaç tane değişiklik yapıldığı bildirilir. Freeze modunda bir de monitör programı bulunmaktadır. Ama bu monitör gördüklerimin en kötüsü. İçinde sadece M (hafızayı görme), A (kırdığınız andaki adresi gösterme) ve F (hafızanın istenilen kısmını istenen baytla doldurma) komutları var. Neyse ki hızlı yükleme modundaki monitör çok iyi. Kartuşun bir özelliği de renkli hires resimleri printer'a yollamasıdır. Centronics arabiriminiz varsa bununla uyumlu yazıcıları kullanabilirsiniz. Bu seçenekte size önce basım cinsi sorulacaktır. 0 Commodore tipi yazıcılara, 1 Epson ve uyumlularına erişimi sağlar. 128 değeri ile 0 seçeneğinin, 129 ile de 1 seçeneğinin negatifini elde edersiniz. Bu değerlere 32 eklerseniz yazıcınız 'line feed' işlemini gerçekleştirir. Küçük bir ipucu, kartuş tonlamayı renklere göre yapıyor. Bu sebepten dolayı arka plan rengi siyah ise siz bunu beyaza değiştirin. Yardımcı programlar olan utility'lerde ise tüm disk kopyalama, dosya kopyalama, hızlı formatlama, directory alma ve daha önce kasete kaydettiğiniz resimleri sırasıyla gösterme işlemleri yapılabilir. Hızlı yükleme (fast load) bölümüne geçmek için freeze düğmesine bastıktan sonra F8'e basmak veya Commodore tuşuna basarken freeze tuşuna basmak yeterlidir. Bu halde normal açılış yazılarının altına beyaz olarak birkaç satır daha çıkıp kartuşun versiyonu bildirilir.
JJ
Fast Load bölümünde BASIC'e yeni komutlar eklenmiş durumda. MON komutu ise oldukça gelişmiş bir monitör sunuyor. Monitör komutlarını teker teker açıklamayacağım, çünkü geçen ay açıkladığım kartuşun komutlarıyla bunlar aynı. OLD komutu ile NEW veya reset ile silinmiş BASIC programlarınızı kurtarabilirsiniz. DELETE ile BASIC programlarınızın istediğiniz satırlarını silebiliyorsunuz. LINESAVE komutu ile BASIC program satırlarının istenilenlerini kaydedebiliyorsunuz. MERGE ve APPEND komutları BASIC programlarınızı birleştirmenizi sağlıyor. APPEND'in farkı direkt olarak ikinci programı birincinin arkasına eklemesidir. AUTO ile satır numaraları otomatik olarak basılır. AUTO 1000,10 gibi komut ile 1000 numaralı satır ile programa başlanır ve siz satır sonunda RETURN'e bastıkça otomatik olarak sonraki satır numarası olarak 1010 yazılır. BOOT komutu makine dili programları yükler ve yüklendiği adreste çalıştırır. @ ve SLIST diskteki herhangi bir programı sırasıyla yazıcıya ve ekrana basar, @ komutu yazıcıdan directory alır. OFF ve ON komutlarıyla disk turbosunu kapatıp açabilirsiniz. @ ya da COPY ile dosya kopyası, veya BACKUP komutu ile tüm disk kopyası yapabilirsiniz. Multi Ice 3'ün de bir teyp turbosu var, bu turbo OI ile açılıp kapatılabilir. Geçen ay anlattığımız kartuştaki turbo da aynı şekilde çalışıyordu, ama bir hata yüzünden GI olarak çıkmıştı, bunu da böylece düzeltiyoruz. Disk komutlarını şöyle özetleyebiliriz: @R: yeni isim — eski isim diskteki dosyaların isimlerini değiştirir (yıldız kullanamazsınız). @V: diskinizdeki kullanılmayan blokları ortaya çıkarır, çok fazla kayıt ve silme işlemi yapmışsanız sürücünüz ipin ucunu kaçırabilir. Dikkat etmeniz gereken nokta içinde relative dosya bulunan disklerde bu işlemi yapmayın. @I: sürücünün içinde bulunan diskin ismini ve ID'sini okur, gerekli durumlarda kafayı düzeltmek için kullanılabilir. @N: yeni isim, id diski formatlamak için kullanılır. Diskteki tüm dosyalar silinir. Eğer ID kullanmazsanız sadece directory temizlenir. @C: yeni isim — eski isim dosyayı başka bir isimle aynı diske kopyalar. @BR tr sk baş.ad diskten okunacak bir bloğun track ve sektör numaralarından sonra hangi adrese yazılacağı bildirilir. Örneğin @BR 12 01 20 komutu disk directory'sinin ilk dosyalarının bulunduğu 18'e 1'i okuyup hafızada $2000 adresine yazar. Burada değişiklik yaptıktan sonra blokları diske yazmak için @BW komutunu kullanmalısınız. @BW tr sk baş.ad hafızaya okuyup değiştirdiğiniz 255 karakterlik bilgiyi diske yazar. @ adres sürücünün hafızasındaki programı başlatır.