Disk Magazinleri
Can Yalçın selam!. İşte hepinizin büyük bir şaşkınlıkla okuyacağını umduğum bir yazı ile bir kez daha sizlerle beraberim. Hepinizin hayatında büyük bir önemi olan bu güzel bilgisayarın ne amaçlarla kullanıldığını ve 64'ün sadece demolar, oyunlar veya başka basit programlarla sınırlı kalmadığını görün. Sizlere bu yazı boyunca disk dergilerinden bahsedeceğim. Şimdi, ilk olarak bu disk dergileri nedir, bunu bir anlayalım.. Hepiniz, televizyonun 3. kanalında bilgisayarlar tarafından hazırlanan teletext yayınını görmüşsünüzdür. Basit bilgisayar grafikleriyle yazıların bir araya gelmesiyle oluşturulan bu sayfalar, okuyucuya birçok konuda, en son haberler, hava durumu, spor, magazin, borsa gibi sayamayacağım kadar çok konuda bilgi verirler. İşte bizim disk magazinleri de bunlar gibiler. Ancak gerek grafik, gerek müzik, gerekse okunabilirlik yönünden sizin televizyonda gördüklerinize beş çekerler.
Neden bu magazinlere Disk Magazini denir? Bunun nedeni, sadece disk kullanıcılarının bu magazinleri okuyabilmeleri ve gerçekten, tam anlamıyla bir magazin olmaları. Normal bir bilgisayar dergisi (mesela şu anda okuduğunuz Commodore dergisi) okur gibi, bir disk magazininin bulunduğu disketi sürücünüze takıyorsunuz ve dergiyi yükleyip çalıştırıyorsunuz. Bundan sonra, alıyorsunuz elinize joystick'i ve dergideki yüzlerce (ve hatta binlerce!) blok yazıyı yavaş yavaş okumaya başlıyorsunuz. Her şeyden önce bu disk magazinlerine kısaca DİSK MAG denir. MAG kelimesi, İngilizce'deki magazine kelimesinin kısaltılmış halidir. Her diskmag, o dergiyi üreten bilgisayar grubunun introsuyla açılır. Bu introyu geçtiğiniz an karşınıza derginin menüsü gelir. Bu menüde dergi içindeki konu başlıkları bulunur. Aslında karışık hiçbir şey yok, aynen normal bir derginin İÇİNDEKİLER köşesi gibi. Siz, beğendiğiniz veya okumak istediğiniz bölümü joystick yardımıyla seçiyorsunuz ve anında bilgisayar o seçtiğiniz başlık altında yer alan tüm yazıyı yüküyor ve karşınıza çıkarıyor. Sonra siz de ayaklarınızı uzatıp yavaş yavaş bu yazıları okuyorsunuz. Eğer o bölümü bitirip başka bir başlık seçmek isterseniz, ateş tuşuna basıp menü ekranına geri dönüyorsunuz ve yeni bir başlık seçiyorsunuz. Kısaca bir disk mag'ın kullanımı bu kadar. Şimdi biraz da bu dergiyi kimler, ne amaçla çıkarırlar, nasıl dağıtırlar, buna bakalım.. Bu dergileri hepimizin bildiği bilgisayar grupları çıkarırlar. Bir disk-mag çıkarmak hiç de zor değildir. Tek yapmanız gereken, makine dilinde bir dergi programlamanız ve de dergiyi dolduracak kadar, daha da önemlisi, okuyucuyu ilgilendirecek konularda yazı yazmanız. Bunları yaptığınız an sizin de bir disk derginiz olabilir. Ancak derginizin gerçekten çevrede çok tutulan ve aranan bir dergi olması için grafik ve müziksel açıdan okuyucuya hitap etmesi, yani güzel olması gerekir. İçindeki haberlerin yeni olması ve birçok konuda ilginç yazılarınızın olması da çok önemli bir unsur. 5-6 başlığı olan bir derginin bilgisayar camiasında tutulması mümkün değildir. Evet, bu dergileri bilgisayar gruplarının çıkardığını öğrendik. Bu arada, tüm bu dergiler 15-23 yaş arası insanlar tarafından yapılır, bunu da belirtmem gerek. Ne amaçla dergi çıkarırlar bu gruplar? Burası aslında bayağı tartışma götürür. Olayın ilginç tarafı, bu dergilerin hiçbiri para ile satılmaz. Hepsi bedavadır. Dergiyi çıkaran grup, derginin yeni sayısı çıktığı an tüm arkadaşlarına kopya eder ve tüm dünyaya yayılmasını sağlar. Şimdi, güzel bir soru geliyor aklımıza.. Bu adamlar, 5 kuruş para kazanmadıklarına göre, neden uğraşıp didinip her ay bir dergi çıkaracağız diye saatlerini bilgisayar başında yazı yazarak geçirirler? Bunun aslında birçok cevabı var. Birinci cevabı, başarılı bir dergi çıkaran grup, bilgisayar camiasında her zaman için çok güvenilir bir grup durumuna yükselir. Tüm dünyada çok tanınır. Tüm dünya, onun dergisinin her sayısını ele geçirmek için o grupla temasa geçer ve bu grubu en son programlarla desteklerler. Başarılı bir dergi çıkaran grup, son derece prestijli bir grup olur ve yine bilgisayar dünyasında ELITE denen, yüksek sınıf tabakaya çıkar. Bu yüzden, bu dereceye çıkmak çok zordur. Şu sıralar, 64 bilgisayar dünyasında 70-80 adet disk dergisi çıkarılıyor ve bu kadar dergi içinden ilk 10 veya ilk 5 dergi arasına girmek gerçekten çok önemli bir olaydır. Bazı gruplar ise, sadece kendi propagandalarını yapmak için dergi çıkarırlar. Mesela, Genesis Project adlı grubun dergisi (bu derginin adı Propaganda'dır..) sırf Genesis Project propagandası yapar, bu grubun ne kadar büyük bir grup olduğunu, ne kadar başarılı olduğunu, en büyük onlar olduğunu yazıp durur. Ayrıca Genesis Project, birçok başka grupla savaşta olan bir gruptur ve kendi dergisinde tüm bu savaşta olduğu grupları kötülerler. Yani adı üstünde, tam propaganda yapar. Bunun yanında, gerçekten hakkını vererek dergi çıkartanlar da var tabii. Tamamen tarafsız davranıp, bilgisayar dünyasının her şeyi hakkında yazı yazarlar. Üçüncü bir grup da, sırf dergi çıkarmak için dergi çıkaranlardır. Bu gruplar ise, doğru dürüst yazı yazamadıkları ve güzel bir dergi ortaya çıkaramadıkları halde, sırf dünya çapındaki arkadaşlarına gönderecekleri bir program olsun diye uyduruk kaydırık dergiler çıkarırlar.
Bir derginin içeriği nasıldır? Şimdi de bu sorumuzu cevaplayalım. Dergilerin hepsi, bir önsöz ile başlar. (editorial) Bundan başka, bilgisayar grupları dünyasından en son haberleri veren NEWS AND RUMOURS adını verdikleri bir haber köşesi, CHARTS denilen ve bilgisayar dünyasının en iyilerinin sıralandığı listeler de bulunur. Mesela, en iyi demo yapan gruplar, en iyi oyun kıran gruplar, en iyi programcılar, en iyi müzisyenler, grafikerler, en iyi dergiler ve en iyi swapper (bilgisayar gruplarının ürettikleri programları dünyaya posta yoluyla yayan kişiler) gibi, bilgisayar dünyasının en iyileri bulunur. Bu listeler nasıl meydana getirilir? Her dergi, tüm okuyucularına her ay VOTESHEET denen bir kağıt dağıtır. Bu (mesela..) en iyi demo grubu başlığı vardır ve altında on adet boşluk. Okuyucu, kendisine göre en iyi on demo grubunu buraya sıralar. Bunun gibi, her ay yaklaşık 100-200 okuyucunun doldurduğu votesheet'ler toplanır ve sayım yapılır. Sonuçta dünyanın en iyi demo grubu belli olur. Bunun gibi en iyi kırıcı gruplar, müzisyenler, grafikerler vs. vs. gibi tüm kategorilerde sayımlar yapılır ve her dergi, her sayısında bu listelerin sonuçlarını okuyucularına bildirirler. Yaklaşık 70-80 dergi bu işlemleri her ay yaparlar ve genelde hepsinin listeleri birbirini tutar. Arada küçük oynamalar olur tabii, ama bu önemli değil. Tüm bilgisayar grupları bu listelere çok önem verirler. Çünkü bu listeler, onların faaliyetlerinin bir aynasıdır. Yaptıkları işler ne kadar seviliyor, ne kadar başarılılar, her şeyi buradan anlıyorlar. Mesela, ben sizlere oyun açıklamalarında '64'ün en iyi müzisyeni JCH' diye bir cümle yazıyorsam, bunun nedeni tüm disk dergilerinde JCH'nin
1 numaralı müzisyen olarak görünmesidir. Bunun gibi, Sinan arkadaşımızın sizlere demolarını tanıttığı gruplar da hep demo listelerinde ilk 10 içinde olan gruplardır. Yani, iyisiyle, kötüsüyle bu dergiler iyileri ödüllendirirler, kötüleri ise listelere almayarak onların daha çok çalışmalarını ve daha kaliteli programları üretmelerini sağlarlar. Bu dergilerdeki bir başka önemli bölüm ise, bilgisayar dünyasındaki swapper, yani grupların programlarını dağıtan kişilerin adreslerinin yazılı olduğu CONTACT CORNER'lardır. Burada dünyanın dört bir tarafındaki swapperların adresleri yazılır ve bu sayede insanların birbirleriyle temasa geçmesi sağlanır. Yani normal dergilerdeki mektup arkadaşlığı köşesi gibi bir şey bu. Bunlar, her dergide bulunan köşelerdir. Bunların dışındaki yazılar, derginin editörüne kalmıştır. Genelde bilgisayar dünyasındaki problemlerden bahsederler ve bunlara çözüm ararlar. Bunlardan başka, bizim dergimizde yer alan Su Şişesi gibi okuyucu mektupları köşesi vardır. Okuyucularının gönderdiği makaleleri yayınlarlar ve böylece dergiyi doldururlar. Bu dergilerde oyun açıklaması gibi şeyler bulunmaz. Çünkü bu bilgisayar grupları oyunlarla hiç ilgilenmezler. Hepsi artık oyun oynamaktan bıkmış, programcılığa veya müzik, grafik gibi belirli alanlara yönelmiş kişilerdir. Eğer bir dergi oyun açıklaması gibi bir şey yazacak olursa hemen onu uyarırlar ve bu konuyu bırakmalarını, çünkü kimsenin okumadığını söylerler.. Bu dergilerin hiçbiri yasadışı değildir. Tamam, oyun kırmak birçok ülkede yasadışı olabilir, ama dergi çıkarmanın ne gibi bir yasası olabilir ki? Tam tersine, bu dergiler dünyanın dört bir yanındaki 64'çüleri bir araya getirirler ve 64'ün hayatta kalmasını sağlarlar. Televizyonun bizim hayatımızdaki görev ve önemi neyse disk-mag'lerin de bilgisayar grupları arasındaki önemi o kadar büyüktür. Hiçbir grup, dergisiz bir bilgisayar dünyası düşünülmez. Çünkü dergiler, onların dili ve kulağıdır. Bu kadar basit. Şu anda 70-80 kadar dergi çıkarıldığını söylemiştim. Bu dergiler arasında 1 numaralı dergi, BRUTAL RECALL adı verilen dergidir. Brutal Recall, piyasadaki tüm dergiler 10-12 başlıkla (chapter) çıkarken, aniden ortaya çıktı ve her sayısında minimum 20 başlıkla okuyucusuna seslenmeyi başardı. Bu yolla büyük bir sükse yapan dergi, henüz 9 sayısı çıkmasına rağmen 1 numaralı dergi durumuna yükseldi. Şimdiye kadar çıkan en uzun ömürlü disk dergisi, 21 sayı çıkartan ile 23 sayı çıkartan MAMBA adlı dergilerdir. Artık yazı yazmaktan sıkılan editörleri bu dergileri çıkarmaktan vazgeçtiler. Bunlardan başka SHOCK adlı dergi, dünyanın en iyi demo gruplarından birisi tarafından programlanmış ve yine en iyi müzisyenler ve grafikerler tarafından hazırlandığı için mükemmel bir dizayna sahiptir ve şu anda listelerde 2 ile 5. sıralar arasında gidip gelmektedir. Aslında bu dergi çok mükemmel görünmesine rağmen, içeriği çok kısıtlı olduğu için 1 numaralı dergi konumuna çıkamamaktadır. Brutal Recall'in çeyreği kadar bile yazı taşımadığı için her ne kadar mükemmel bir dizaynı olsa da bir derginin en önemli özelliği olan içeriği yönünden kaybeder.
Şu anda yine devamlı ilk 5 dergi içinde olan bir başka dergi de SCRIPT adını taşıyor. Bir şok yaşamaya hazır mısınız? Bu dergi, bir Türk grubu tarafından hazırlanıyor!. Hepinizin tanıdığını tahmin ettiğim Cligue adlı Türk grubun yarattığı bu dergi, şu anda tüm dünyada en çok okunan dergilerden biri. Bu dergi şu anda ilk 3 savaşı veriyor, bazen ilk 3 içinde yer alırken, bazen 5 numaraya kadar düşebiliyor. Bu hiç önemli değil, tüm dünyanın okuduğu ilk 5 dergiden birinin bir Türk dergisi olması bence çok önemli bir olay. En azından, Türkler de bu bilgisayar dünyasına isimlerini kanıtladılar. Derginin tüm programlaması Walking Stress kod-isimli Türk programcı tarafından yapılırken, tüm müzikleri Babyface adlı Türk müzisyen tarafından yapılıyor. Dergiyi baştan aşağı yazan ve tüm editörlüğünü üstlenen kişi ise Remix adlı grup üyesi. Script de aynı Brutal Recall gibi içindeki yüzlerce block yazı ile dikkat çekmiştir. Hatta, Script, dünyada ilk kez kendi içinde demo çıkaran dergi olmuştur. Herhangi bir yazı okur gibi, demonun bulunduğu başlığı seçiyorsunuz ve demoyu seyrediyorsunuz. Sonra istediğiniz an derginin menüsüne geri dönüyorsunuz. En çok yazı taşıma konusunda Brutal Recall ilk kez 1000 block'tan da fazla yazı taşıyarak bir rekor kırdı. 1000 block sınırını geçen ve içinde en çok okunacak şey barındıran ikinci dergi ise Script oldu. 1000 block yazı demek, hafızası sırf yazıyla dolu olan 4 adet C-64'den daha da fazla hafıza demektir. Brutal Recall'ın editörü olan TCH adlı kişi, Script'i bir numaralı dergi olarak kabul ediyor ve votesheet doldururken oyunu Script olarak kullanıyor. Yani bir numaralı derginin editörüne göre Script dünyanın bir numaralı dergisi. Bu gibi olaylar biz Türk'leri bayağı sevindiriyor, öyle değil mi? Tüm bunlar yanında, her konuda değil de, bazı konuları içeren dergiler vardır. Mesela, Deelite adlı dergi sadece bilgisayar müzisyenlerine yönelikken, Gamers Guide adlı dergi, kırıcı gruplara yöneliktir. Solid Sound adlı dergi sadece gerçek müzik (yani bilgisayar değil, normal müzik) hakkında yazı yazarken, Addybook adlı dergi, sadece bilgisayar yazışmalarına yöneliktir. Böylece, bilgisayar grupları kendi dünyalarının yanında, kendi iletişim araçlarını da kurarak tam anlamıyla kendilerine bambaşka bir boyut açmışlar. Bilgisayar grupları arasındaki bu gibi olaylar, onları rekabete yöneltti, daha kaliteli programlar yapmaya itiyor ve sonuçta mükemmel programcılar, müzisyenler, grafikerler çıkıyor, bizler de bu kişiler tarafından mükemmel oyunları oynuyoruz. (Bakınız: Zack, Nibbly Plural, Square Out) Hemen hemen hepinizin disk-mag olayını ilk kez duyduğuna eminim. Bunun sebebi, daha önce belirttiğim gibi tüm bu olayların bilgisayar grupları arasında geçtiğidir. Bu kişiler, oyun oynamayan ve 64'lerinin bir oyun makinesi olmadığını düşünen kişilerdir ve kendilerini oyun oynayan tabakadan soyutlamışlardır. Eeee, biz ne diyelim? Darısı hepimizin başına. Gerçekten aranızda bu aleti sadece ve sadece oyun oynamak için kullanan varsa kendine yazık ediyor... Her neyse, başka konulara taşmadan ben de yazıyı burada bitireyim en iyisi... Bunun gibi 64'ün ilginç kullanım alanlarını anlatmaya devam edeceğim. Siz her zaman yaptığınız gibi Commodore Dergisi'ni okumaya devam edin...
Atölye'de ele alınan acayip yazılardan sıkılmayan herkese selam. “Umarım geçen sayıda yayınlanmış olan grafik paketçiğini hepiniz yazmış ve demek isterdim, ama ne yazık ki bazı teknik arızalar dolayısıyla (ne demekse) döküm ekinde yayınlanması gereken program bu aya atıldı. Link hatlarında arızalar olmazsa bu ay yayınlanmasını bekliyoruz. Aslında tek başına pek de işe yaramayan bu program, hem BASIC'den parametrelerin nasıl okunacağı konusunda, hem de ROM'ların ne şekillerde kullanılabileceği konusunda bazı fikirler vermek amacını güdüyordu. Aynı yazıda, bazı arkadaşlar tarafından “Hesaplanması neredeyse imkânsız” olarak nitelendirilen, VIC video matrisinin ve karakter datalarının yerini belirleyen adresinin değerinin nasıl hesaplanacağını da göstermiştim. VIC'in $0000-$3FFF arasını değil de $C000-$EFFF arasını, veya $4000-$7FFF arasını kullanmasını sağlayacak $DD00 adresinin kullanılışını da (en azından bu amaca hizmet edecek kadar) geçen ay anlatmıştım. Eğer C64'ünüzü grafik alanlarında kullanmaya niyetliyseniz, bu iki adresin kullanılmasını oldukça iyi şekilde öğrenmelisiniz. Çünkü, normal karakter setinin görüntüsü yüzünden kullanamadığınız $1000-$1FFF arasını, ikinci BANK'e geçerek kolayca $5000-$5FFF arası olarak kullanabilirsiniz. Aslında FLI-Graph sisteminin de yaratılabilmesini sağlayan başlıca özelliklerden biri de budur ($D011 ile uygulanan akıl durdurucu hileleri işin içine katmazsanız). Bu kadar laf kalabalığından sonra bu ayın konusunu açıklamaya geldi sıra: Bu ay FLI-GRAPH üzerine 64 sprite'lik multiplexer yapmanın yolunu anlatmayı düşünmüyorum, çünkü böyle bir şeyin yapılabilmesi imkânsız. Biz en iyisi daha basit konulara dönelim. Geçen ay söz verdiğim grafik ekranına nokta koyma, yavaşlığın sebepleri ve