Adım Adım Donanım
Selam arkadaşlar; Commodore'cular için kaçırılmaz fırsatlarla dolu olup, bir evvelki seneden itibaren merak ve heyecanla beklenen Commodore Show'un 5.'si geçen ay içinde gerçekleşti. Başta Teleteknik olmak üzere birçok üretici ve yazılımcı firmanın da katıldığı ve gerçekten de bunaltıcı fuar havalarını unutturan show niteliğinde geçen bu faal gösteri ve tanıtım programı boyunca yerli ve yabancı birçok yayın, program ve hardware sergilendi. Benim sizlere açıklamak istediğim ise show süresince sergilenen ve değişik bilgisayarlara ait hardware'ler ile ilgili. Bu ayki yazımı belki sizlerin de yakından gördüğü bazı hardware ürünlerini, show'u görme fırsatı bulmayan arkadaşlarımız için açıklamaya ayırıyorum. Fuarda ilk olarak göze çarpan yeniliklerden biri son zamanlarda kullanılmaya başlanan dongle'ların sıklığı idi. Son zamanlarda programlama ve yazılım üzerine çalışmaların arttığı ülkemizde programları ve programcı haklarını koruyan yasaların zayıf ve delinebilir olması nedeniyle başvurulan ve bir nevi program koruma yöntemi olan dongle kullanımı oldukça artmıştı. İsterseniz dongle'ın ne olduğunu kısaca açıklayalım. Dongle bilgisayarın giriş/çıkış portlarından birine takılmak suretiyle kullanılan basit bir elektronik devreden ibarettir. Önemli olan nokta dongle'ın taşınabilir ağırlık ve boyutlara sahip olmasıdır. Günümüzde mikro elektroniğin sağladığı olanaklar sayesinde dongle'lar bir joystick fişinin içine sığabilecek kadar küçültülmüştür. Dongle'lar başlıca iki türde yapılırlar. Bunlardan birincisi birkaç diyot, transistör ya da kapı devresi içeren bir sisteme sahiptir. Bu elemanlar ile basit bir mantık devresi oluşturulur. Bu mantık (logic) devre ve, veya, ayrıcalıklı veya gibi basit bir fonksiyondan ibaret olabileceği gibi bunların bir veya birkaçının birleşiminden oluşan kompleks bir fonksiyon da olabilir. Dongle tasarlayan kimse giriş değerlerine karşı çıkışta oluşacak değerleri yani doğruluk tablosunu (truth table) yapar ve hangi giriş fonksiyonuna karşı çıkışta hangi değerleri okuyacağını saptar. Bu şekilde bir devre giriş/çıkış portlarından birine takılıp ilgili adrese dolayısıyla devrenin girişine bir değer gönderilir. Bilgisayar program içinde port'a bir değer gönderilmesinin hemen ardından dongle tarafından port'a gönderilen değeri okur.
Bu işlemden sonra port'tan alınan değer kontrol edilir. Eğer port'tan alınan bilgi bilgisayarca, bir değer alınmadı ya da alınan değer yanlış şeklinde yorumlanırsa doğal olarak bilgisayar programın belirttiği yönde hareket ederek etkili bir koruma sistemini harekete geçirecek ya da programdan çıkacaktır. Reset yapılması da bir koruma sayılabilir. Dongle'ın ikinci türü ise birincisine göre daha gelişmiş ve daha etkilidir. Bu türde kullanılan elemanlar programlanabilir mikroçiplerin ufak boyutlu olanlarıdır. Düşük hafıza kapasitesine ve küçük boyutlara sahip olan bu çiplere örnek olarak PAL'ler (programmable array logic) ve EEPROM'lar (electrical erasable, programmable read only memory) verilebilir. Bu türde bir PAL veya EPROM programlayıcı tarafından içine bazı byte'lar yazılan mikroçip dongle olarak kullanılır. Bu yöntemin bir evvelkinden üstün olan yanı değişik giriş fonksiyonlarına mukabil farklı çıkış fonksiyonları vermesidir. Böylece program anında rastgele (random) üretilen giriş fonksiyonuna karşı gelen çıkış fonksiyonu bilgisayar tarafından kontrol edilerek program koruması gerçekleştirilir. Dongle'lar programın kopyalanmasını değil, programın kendisi için üretilmiş dongle olmaksızın çalışmasını önler. Böylelikle program kopyalansa dahi dongle olmaksızın çalışmayacaktır. Dongle'lar hakkındaki bu ufak açıklayıcı bilgilerden sonra şimdide show'daki diğer ilginç hardware ürünleri üzerinde duralım. Yine show'a giden arkadaşlarımızın iyi hatırlayacağı üzere, önünde uzun süre hayran durduğum hatta bir ara tanıtımını yaptığım bir AMIGA hardware ürününden bahsetmek istiyorum. Ülkemize Teleteknik tarafından getirilen Vortex-286 ATonce kartı sayesinde AMIGA'nız 7.14 Mhz.'de çalışan ve Intel 80286 ile denk bir IBM uyumlu kişisel iş bilgisayarına dönüşüyor. Pek yakında 16 Mhz.'lik modelin de ithalatının yapılacağını müjdeleyen Teleteknik yetkilileri özellikle AMIGA'sı olup IBM uyumlu bilgisayarların programlarını kullanmak isteyenlere bu kartı tavsiye ediyorlar. Daha evvel IBM Transformer adı ile bilinen ve basit bir uyarlama (emulate) olayını gerçekleştiren program çeşitli uyumsuzluklar ve düşük hız sebebiyle tercih edilmiyor, tercih edilse de yüzde yüz bir verimle kullanılamıyordu. Şimdi ise AMIGA'sını IBM uyumlu olarak kullanmak isteyenler için yeni bir fırsat doğdu. Dünyaca bilinen iki büyük mikroişlemci üreten firma vardır. Bunlar IBM uyumlu bilgisayarlar üzerine çalışan Intel firması ve başka bir boyutta mükemmelliği yakalamaya çalışan ve Apple Macintosh türü bilgisayarların mikroişlemcilerini üreten Motorola firmasıdır. Bu iki firma her ne kadar farklı alanlarda çalışıyormuş gibi gözükseler de dikkatli gözlerden kaçmayan bir rekabet söz konusudur. Adeta kendi standartlarını dünyaya kabul ettirme yarışına girmiş olan bu firmalar her an yeni buluşlar yapmaktan geri kalmamaktadır. Bir elin nesi var iki elin sesi var atasözünü bir kez daha doğrulayan Vortex firması ise bu iki yüksek teknoloji sahibi firmanın ürünleri olan Intel 80286 ve Motorola 68000 mikroişlemcilerini aynı anda kullanan bir kart geliştirmiş. Yani bu kez Vortex'de devreye girdiği için söz konusu. Köşemiz elektronik donanımla ilgili olduğuna göre biraz da kartın elektronik yapısıyla ilgilenelim. Mikroçip ve seramik kılıf teknolojisinin bileşimi sonucu oldukça ufak boyutlarda üretilmiş olan bu kart AMIGA'ya içten (internal) takılıyor. Zaten soketli olan 68000 çıkarılarak yerine bu kart takılıyor. Çıkarılan 68000 kartın üzerinde kendisi için ayrılmış bölüme takılıyor. Kart üzerinde 80286 ile 68000 uyarlamasını gerçekleştiren özel amaçlı bir mikroçip bulunuyor. AMIGA'nız IBM uyumlu bir PC olarak çalıştığı zaman Hercules, EGA ve CGA grafik modlarını kullanabiliyor. 80286 tarafından alınan adres ve data bilgileri yukarıda sözü edilen özel amaçlı mikroçip tarafından 68000'in ve dolayısıyla çevre birimlerinin anlayacağı adres ve data bilgisine çevrilir. Çevrilen bilgiler sonuçta yine 68000 tarafından işlendiği için hız 68000'in hızı olan 7.14 Mhz. ile sınırlı kalır. Bakalım yeni gelecek olan 16 Mhz.'lik modelde bu zorluk nasıl yenilmiş ve hız nasıl arttırılmış. Teknoloji o kadar çabuk ilerliyor ki bu kartın dizaynı hakkında şimdiden bir tahminde bulunmak oldukça zor. Yazıma son vermeden evvel sizlere yine show'da sergilenen bir teknoloji harikasından söz etmek istiyorum. Yine AMIGA kullanıcılarını ilgilendiren bir hardware ürünü olmakla beraber yakında AMIGA'ya geçmeyi düşünen arkadaşlarımızın ilgisini çekecek olan bu ürün mikro boyutlarda üretilmiş bir harddisk. Yine AMIGA'ya içten bağlanan bu harddisk Novai 20-1 adı altında sergilendi. 20 Megabayte ile 85 Megabayte arasında değişik kapasitelerde türleri bulunuyor. Sizce de çok ilginç değil mi? Evet, bu aylık da bu kadar. Umarım asıl konumuz olan kondansatörlere bu sayılık ara vermemiz ve show'da sergilenen teknoloji harikaları arasında şöyle bir tur atmamız sizleri sıkmamıştır. Gelecek ay buluşmak üzere hoşçakalın!!!