GHENGIS KHAN
Retro bilgisayarByzantine Empire Alexious III namına yeni bir FRP-STRATEJİ oyunu daha. Oyuna önce senaryoyu seçerek başlıyorsunuz. Mongol Conquest (Moğol istilası) ya da World Conquest (Dünya istilası). Daha sonra dört karakterden birini seçerek devam ediyorsunuz: 1- Moğolistan ve Cengiz Han 2- Japonya ve Minamoto Yoritomo 3- Bizans ve Alexious III 4- İngiltere ve Richard I. Bence stratejik olarak İngiltere en iyi şartlara sahip ülke. Ekonomik açıdan en iyisi ve en iyi kalkınmaya müsait ülke Bizans. Askeri açıdan da en iyi durumda olan Moğolistan ama ekonomik ve stratejik açıdan çok kötü bir konumda. Japonya'ya savaş açmış. 52
Player 1, which character do you choose ?
Zoru sevenler Moğolistan veya Japonya'yı seçebilirler. Ama iyi bir ülke istiyorsanız Bizans'ı seçin. Gerçi askeri açıdan biraz zayıf ama gelişmeye çok açık. İngiltere de hiç fena değil. Ekran düzenine gelince, ekran üçe ayrılmış. Solda siz ve bulunduğunuz ve aynı zamanda üst durumda olan bölgenin durumunu gösteren bölüm var. Burayı kısaca şöyle anlatabilirim. Special Item diye bahsedilen o bölgede üretimi yapılan madde. Textile (tekstil), Metals (metal işleri), Jewels (mücevherat), Fur (kürk), Glass (cam işleri), Perfume (parfüm), Medicine (ilaç), Woodwork (ağaç işleri), Ceramics (seramik). Daha altta sırasıyla sahip olduğunuz altın, yiyecek, asker, kasaba inşasında çalışan insan, kale yapımında çalışan insan, yiyecek yapımında çalışan insan, yukarıda bahsettiğimiz üretimi yapılan madde yapımında çalışan insan sayıları, halkın morali, ekonomik güç, savunma durumu, saldırma durumu, askerlerin eğitim durumu. En altta ise her turn'de sahip olduğunuz emir sayısı. Bu ekranda devamlı dikkat edeceğiniz hususlar şunlar. Bir kere altınınız asker sayınızdan az olmayacak. Her bir altın için bir askeri savaşa soktuğunuz için, eğer bir sürprizle karşılaşmak istemiyorsanız, altınlarınızı asker sayınızdan biraz fazla tutun. Benim için emniyet limiti, altın sayısının asker sayısının iki katı fazla olması. Diğer bir husus, yiyeceklerin asker sayısından düşük olmaması. Bunun için de yukarıda saydıklarımız geçerli. Özel olarak üretilen mallara mümkün olan en fazla kişiyi koyarsanız para yönünden sıkıntınız fazla olmaz. Tabii bu arada yiyecek üretimini de es geçmeyin. Dikkat edilecek bir husus da, halkın morali. Sakın 100'ün altına düşürmeyin, her an isyan edebilirler. Bir de önemli olan askerlerin eğitim ve ofensif durumu. Eğitimlerini ne kadar yüksek tutarsanız o kadar caydırıcı olurlar ve savaşta o kadar işe yararlar. Kuru kalabalık hiç işe yaramıyor aklınızda bulunsun. Ofensif durumlarını geliştirmek için, ülkenize gelen tüccarlardan silah almak gerek. Tabii bunun içinde üretim yapmak ve malınızı tüccara satmak zo-
- 'TANZİM -
rundasınız. Başka türlü para kazanma olanağınız yok. Gelelim komutlara: Population Distribution: (Nüfus dağılımı) Burada şehir yapımında, kale yapımında, yiyecek üretiminde, özel mamul üretiminde çalışacak insanların sayısını belirliyorsunuz. Arttırdığınız her birim askerlerden gidiyor, bu bir dezavantaj ama avantajları yanında bunun fazlaca bir önemi yok. Give: (Vermek) Halkın morali düşük olduğunda yükseltmek için bu komutla halka altın, yiyecek veya özel olarak üretilen mamullerden dağıtılır. Böylece halkın moralini yükseltebilirsiniz. Change Tax Rate: (Vergi oranını değiştirme) Halkın moralini yükseltmenin başka bir yolu da alışık oldukları vergi oranını düşürmekle olur. Ama siz yine de %25'in altına düşürmeyin. Collect Special Tax: (Özel vergi toplama) Paraya ve yiyeceğe acil ihtiyaç duyulduğunda bu komutla para ve yiyecek toplanır. Ama tabii ki halkın tepkisini göz önüne almanız gerekir. Burada daha sonra anlatacağım Persuasive Ability (İkna Kabiliyeti)'nin de çok önemi var. Halkın morali ve sizin ikna kabiliyetiniz ne kadar yüksekse o kadar özel vergi toplarsınız ama bütün bunlara rağmen en iyisi tedbiri önceden alıp halkı üzmemek. Merchant of China: (Çinli tüccar) Merchant of Islam: (Müslüman ülkelerden gelen tüccar) Merchant of (Uygur toplumlarından gelen tüccar)
Bazı zamanlarda çeşitli ülkelerden tüccarlar sizin ülkenizi ziyaret ediyorlar. Bu tüccarlara mallarınızı satın aldığınız para karşılığında onlardan silah veya paralı asker satın alabiliyorsunuz. Ama bu işlemi yaparken tüm paranız göz önüne alınıyor. Bu yüzden paranızın tamamını harcayıp zor durumda kalmayın. Burada çıkan menüdeki anlamlar da şöyle: Sell: (Satmak) Elinizdeki malları satıyorsunuz. Çıkan listedeki karşısında para yazılı olan malları satabiliyorsunuz. Medicine (ilaç) başka her şeyi satabilirsiniz. İlaçlarınızı satmayı önermem çünkü hastalık zamanında ihtiyacınız olabilir. Buy: (Satın almak) Tüccarlardan çeşitli malları ve en önemlisi sizin ofens gücünüzü artıracak silahları bu komutla alabilirsiniz. Ama paranızı dikkatli kullanın. Silahlardan ofens gücünüzü en fazla artıran Explosives (Patlayıcılar)dır. Ama 40 altının üzerinde patlayıcı almayın zarar edersiniz. Sırasıyla Axes (Baltalar), Swords (Kılıçlar), Halberds (Ucunda mızrak ya da balta olan uzun sırıklar) ve Lances (Kargılar)'ı araştırın. Recruit Soldiers: (Asker toplama) Burada paranızla asker alırsınız. Alacağınız askerlerden dolayı sizin askerlerinizin eğitimi düşer. Fakat bu giderilebilecek bir dezavantajdır. Leave Merchant: (Tüccardan ayrılma) Bu komutla oyuna geri dönersiniz. Tüccarlardan ayrılma hariç her komut sahip olduğunuz üç emirden birini götürür. Hareketlerinizi buna göre planlayın. Yukarıdaki komutlar ekonomik komutlardı.
Age
Administrative (Başkanlık) komutlarına gelince, Move: (Hareket) Bu komutla kendinizi, halkları, altınları, yiyecekleri ve özel eşyaları bir yerden başka bir yere hareket ettirebilirsiniz. Bunun için bu komutla birlikte seçtiğiniz hareket tipinden sonra bunları hareket ettireceğiniz ülkenin numarası üzerine gelip Mouse'un sol tuşuna basıyorsunuz. Daha sonra bunları alacak olan ülkenin numarasına basıyorsunuz. Ülkeleriniz arttıkça bu komut çok işinize yarıyor. Özellikle devamlı savaş halinde olan ülkelerinizi desteklemek için devamlı bu komutu kullanıyorsunuz. View Current Country: (Ülkeye göz atmak) Sahip olduğunuz veya casusunuzun bulunduğu ülkelerin genel durumlarına bakmak için bu komutu kullanıyorsunuz. Ayrıca sizin bulunduğunuz ülkenin özel eşyalarına, liderlere sahip olduğunuz çocuklara bu komutla bakabilirsiniz. Bu komut savaşa gireceğiniz ülkenin durumu hakkında bilgi almak açısından önemli bir komut. Diplomacy: (Diplomasi) Diğer ülkelerle bu komutla ilişkiler kurabilirsiniz. Give Tribute: (Haraç verme) Başka ülkelerden bu komutla haraç istiyorsunuz. Genelde vermiyorlar ve size düşman oluyorlar. Become Vassal State: (Eyalet olma) Ülkelerin sizin komutanız altına girmesini bu komutla istiyorsunuz. Çünkü güçlü olursanız valiyle yönetilen bir ülkeyi savaşmadan alabilirsiniz. Ally With Us: (Müttefik olma) Savaştığınız ülkelerle hem barış imzalama hem de beş yıllığına saldırmazlık anlaşmasını yapabilirsiniz. Ama bu anlaşmadan sonra bozamazsınız. Beş yıl o ülkeye saldıramazsınız.
Leadership
Judgenen?
Planning
Persuasive
Physical Military
Lord
please position Ünit (cavalry).
Send Policy: (Siyaset belirleme) Aldığınız ülkelere, o ülkeyi kontrol etmesi için vali gönderebiliyorsunuz. Bu valileri başı boş bırakırsanız o bölgeyi yanlış yönetim sonucu her an kaybedebilirsiniz. Bu yüzden valilere takip etmesi gereken siyaseti siz vermelisiniz. Bunu da bu komutla sağlıyorsunuz. Vassal State (Eyaleti kontrol etme) Vali denetimi altında olan eyaletleri direkt olarak sizin kontrolünüzün altına almak için bu komutu kullanıyorsunuz. Pass: (Pas geçme) Hiçbir şey yapmadan emirlerinizi sona erdiriyorsunuz. Bu Personel komutları ise şöyle: Governor: (Valilik) Select: (Seçme) Bu komutla ilerde eyaletlerinize komuta edecek valiyi bulduğunuz ülkenin halkından seçmenizi sağlar. Train: (Eğitme) Vali adaylarının özel kabiliyetlerini eğitmeye yarar. Nominate: (Atama) Oğullarınızdan
1206 Spri Country iz
Days Remaining: Bazılarını vali yaparsanız çok iyi vali olurlar ve hiç baş kaldırmazlar. Bunu bu komutla sağlayabilirsiniz. Train Self: (Kendinizi eğitme) Bu komutla sahip olduğunuz kabiliyetlerinizi arttırabilirsiniz. Bu kabiliyetler sırasıyla liderlik, karar verme ya da yasa uygulama, planlama, ikna, fiziksel, asker kabiliyetler. Randezvous: (Randevu) Hareminizde bulunan eşlerinizle bu komutla buluşuyorsunuz. Ama hepsinin sizi kabul edeceğini sanmayın ve kabul etmeyenle uğraşarak vakit kaybetmeyin. Özellikle ikinci nesilden sonrası eş bulmakta zorluk çekebilirler. Bu oyunda gelecek nesilleri yetiştirmek çok önemli. Her an bir savaşta ölebilirsiniz ve veliahtınız yoksa ne yazık ki bütün uğraşlarınız boşa gider. Reassign: (Tekrar atama) Bu komutla vali atıyorsunuz. Send Governor: (Vali gönderme) Direkt kontrol altında bulunan ülkelere bu komutla vali atıyorsunuz.
Provisions iğ
Change Governor: (Vali değiştirme) Vali kontrolü altında olan ülkelerden valisini beğenmediğiniz ülkenin valisini değiştirmek için bu komutu kullanıyorsunuz. Ama dikkat edin valiler gücenince isyan etmek için zor bir anınızı kolluyorlar. Arrange Marriage: (Evlilik düzenleme) Kızlarınızla vali adayları arasında evlilik düzenliyorsunuz. Böylelikle vali adaylarının sadakatini garanti altına alabilirsiniz. Çünkü onlar bu komutla aileye katılıyorlar. Şimdi de askeri komutları açıklayalım. Goto War: (Savaşa gitme) Bu komutla komşu ülkelerden istediğinizle savaşa gidebilirsiniz. Dikkat edeceğiniz hususlar ise şöyle: Bir kere sefere götüreceğiniz her askeriniz için bir altınınızın olması lazım. Yiyecek stoklarının hem kuşatma için hem de geride kalanlar için yeterli olması lazım. Geride kalan asker sayınız ülkeyi korumak için yeterli olmalı. Son olarak kabiliyetleriniz vasat bir düelloyu kaldıracak kadar yüksek olmalı. Soldier Distribution: (Asker dağılımı) Askerleriniz üç gruptan oluşuyor. Süvariler, piyadeler ve okçular. Bu üç grubun hangi oranlarda ordunuzu oluşturacağını bu komutla belirliyorsunuz. Süvariler çabuk hareket yeteneğine sahipler, piyadelerin özel savaş yetenekleri, okçuların ise uzaktan vuruş özellikleri var. Bundan sonra ordunuzu nasıl oluşturacağınız size kalmış. Train Soldier: (Askerleri eğitme) Askerlerinizin savaş yeteneklerini bu komutla geliştirebilirsiniz. Yüksek eğitim düzeylerine sahip orduların caydırıcılık özellikleri de fazla oluyor. Espionage: (Gizli tertibat) Bu komutla düşman ülkelerinde gizli tertibatlar yapıp onları zayıf düşürebilirsiniz. Intelligence: (Haberalma) Düşman ülkelere casus yollayarak onların genel durumları hakkında bilgi edinmeye yarar bir komut. Dost ülkeye yollanan ve yakalanan casus savaş sebebi olup, dostlukların son bulmasına sebep olur. Active Intervention: (Aktif müdahale) Bu komutla düşman ülkelerin defansif gücüne, yiyecek depolarına ve ekonomisine sabotajlar yapıp askeri açıdan zor durumda bırakabilirsiniz. Savaş açmadan önce birkaç tane düzenlerseniz savaşırken pek fazla zorluklara uğramazsınız. Assasination: Size düşmanca davranan bir ülkenin komutanına suikast düzenleyerek yönetimden uzaklaştırıp, onun yerine gelen komutanın dostça davranmasını beklemek bu komutla olur. Domestic Investigation: (İç araştırma) Ülkenizde casus olup olmadığı bu komutla araştırılır. Train Noncombatant: (Yedekleri eğitme) Bu komutla halkın savaşabilecek oranını arttırmaya yarar. Bir bakıma yedek oluşturmadır bu işlem. Recruit Noncombatant: (Yedekleri askere çağırma) Büyük bir savaşa girişeceksiniz ve askeri-mali durumunuz müsait değilse bu komutla genel seferberlik ilan ederek asker toplarsınız. Ama halkın morali konusunda bir dezavantaj oluşturur. Gelelim sıcak savaş ekranına ve komutlarına. Ekranın sol tarafında ülkenin coğrafi durumunu ve orduların yerini gösteren harita bulunur. Sağ tarafta ise ülkenin adı, savaşın kaç günde bitmesi gerektiği, askeri durumlar gibi bilgiler gösterilir. Ayrıca yine sağ tarafta düşman ve sizin ordularınız hakkında, liderlik kabiliyetleri hakkında haberalma bilgilerini görebilirsiniz. Savaşa başladığınızda ordularınızı yerleştirmeniz istenir. Bu iş komuta birliğinden başlayarak numaralarla belirlenmiş yerlere yapılır. Savaşırken komuta birliği çok büyük önem taşır. Eğer komuta birliğini kaybederseniz veya düşman komuta birliğini yok ederseniz savaş biter. Savaştan geri kalan askerler galip tarafa geçerler. Bu yüzden savaşırken ilk hedefiniz düşmanın komuta birliği olmalı. Tabi bu arada da kendi komuta birliğinizi korumanız gerekir. Savaşa giderken şahsi kabiliyetlerinizin düşük olmamasına ayrıca özen gösterin. Çünkü düşman komutanı düello teklif eder de reddedemezseniz düellonun sonucu bu hünerlere bakar. Bundan başka orduların hareketlerinde arazi durumunun büyük etkileri vardır. Ormanlık, dağlık ve sulak arazi şekilleri ordunuza geçerken kayıp verdirir. Zorunlu kalmadıkça buralardan geçmemeye bakın. Bir de saldırırken veya savunurken en tahkim yerlerin kaleler olduğunu unutmayın. Defansif olarak güçlü bir ülke üçyüz kişilik bir orduyu yetmiş, seksen kişiyle durdurabilir. Gelelim savaş
Genel komutlar:
Standby: (Bekleme) Hareket ettirmek istemediğiniz birlikleri bu komutla oldukları yerde bekletebilirsiniz. Böylece her beklemede birliklerin hareket kabiliyetleri artar. Demand Surrender: (Teslim ol çağrısı) Yenilmek üzere olan düşman birlikleri komutanına teslim olma çağrısını, bu komutla yapabilirsiniz. Bunun için komuta birliğiniz düşman komuta birliğinin yanında olmalı ve düşman birliği de gücünün sonunda olmalı aksi takdirde düşman komutanı teslim olmaz. Reinforce: (Takviye) Savaşa girdiğinizde tüm kuvvetlerinizi savaşa sokmayabilirsiniz. Bazı kuvvetlerinizi sonradan çağırmak üzere yedekte bekletebilirsiniz. Bu birlikleri savaşa sokmak istediğinizde bu komutu kullanıyorsunuz. Hunt: (Avlanma) Yiyecek bakımından sıkıntıda iseniz okçu birliklerinize bu komutu vermekle yiyecek elde edebilirsiniz. Yalnız okçu birlikleri bu komutu uygularken bir seferlik savaş komutlarını uygulamazlar. Withdraw: (Geri çekilme) Savaşı kaybedeceğinizi anladığınız anda bu komutla geri çekilebilirsiniz. Ama komuta birliğiniz dışında kalan birliklerinizi düşmana bırakmak zorunda kalırsınız. Bir de çekilmek için savaşa girerken kullandığınız yerlerin üzerinde olmanız şarttır.
Hareket komutları:
Entire Unit: (Tüm birlik) Birliğinizi normal olarak hareket ettirmeye yarar. Bu komuta geldikten sonra hareket ettirdiğiniz birliğin üzerine gelerek mouse'un sol tuşuna basılı tutarak gitmek istediğiniz altıgenlere doğru ilerletiniz. Gideceğiniz altıgenlerin renkleri değişecektir. Elinizi mouse'un sol tuşundan çektiğiniz anda birlik hareket edecektir. Eğer yolunuzun üzerinde aynı tip birlikleriniz varsa hareket ettirdiğiniz birlik bu birlikle birleşecektir. Yani birleştirmek istediğiniz birlikleri de bu komutu kullanarak bir araya getirebilirsiniz. Yalnız birleştireceğiniz birlikler aynı tip olmamalı. Yani bir süvari birliğiyle bir piyade birliğini birleştiremezsiniz. Divide & Move: (Bölünme ve hareket etme) Birleştirdiğiniz birlikleri tekrar bölerek harekete bu komutla geçirebilirsiniz. Yalnız dikkat etmeniz gereken husus haddinden fazla bölünmeler yapmayın, birliğinizi kaybedebilirsiniz. Bunun için ilk bölümünden sonra cancel seçeneğiyle buradan çıkın.
Saldırı komutları:
Normal: (Normal saldırı) Bu komutla komşu düşman birliğine klasik biçimde saldırabilirsiniz. Long Range: (Uzun menzilli saldırı) Bu komutu yalnız okçu birlikleriniz kullanabilir. Uzak mesafelerden ok yaparak düşman birliklerinin gücünü zayıflatabilirsiniz. Hatta yok edebilirsiniz. Eğer okçularınız fazla ise en etkili saldırı şekli bu tip saldırıdır. One on One: (Teke tek saldırı) Eğer komuta birliğiniz düşman komuta birliğine karşı ise bu komutu kullanabilirsiniz. Bu komutla düşman komutanıyla düello yaparsınız. Kişisel kabiliyetleriniz bu düellonun sonucunu belirler. Ya düşman komutanını yenip esir alırsınız, ya ölürsünüz vasiniz varsa yerinize o geçer, yoksa oyunu kaybedersiniz. Ya da esir düşersiniz, idam edilir veya serbest bırakılırsınız. Düşman komutanının düello isteğini reddederseniz ise kişisel kabiliyetleriniz, özellikle liderlik kabiliyeti, büyük ölçüde düşer, tabii ki yok olmaktansa bunu kabullenmek yeğdir. Ambush: (Gerilla savaşı) Bu komutu yalnızca komşu düşman birliğiyle temas halinde bulunmayan piyade birlikleri uygulayabilir. Komutu seçtikten sonra birliğinizin üzerine gelerek sol tuşa basın. Birliğiniz harita üzerinde yok olacaktır ta ki düşman birliği temas haline gelinceye değin. O an gelince piyadeler ortaya çıkıp sürpriz bir saldırı yaparlar. Düşman geçebileceği yerleri önceden tahmin edip tuzakları oraya kurmak yararlı olur. Plunder: (Yağma) Komuta birliğiniz düşman şehrinin üzerindeyken bu komutu kullanabilirsiniz. Halkı yağmalayıp yiyecek elde edersiniz.
Haberalma komutları:
Unit Status: (Birlik durumları) Düşman ve kendi birlikleriniz hakkında bilgi edinmeye yarar. Birliklerin hücum durumları, savunma durumları, eğitim durumları gibi özellikleri bu komutla öğrenebilirsiniz. Commander Status: (Komutan durumu) Sizin ve düşman komutanın kişisel özelliklerini bu komut yardımıyla öğrenebilirsiniz. Böylece düelloya girip girmeyeceğinize karar verebilirsiniz. Military Intelligence: (Askeri haber alma) Lojistik bilgileri bu komutla öğrenebilirsiniz. Özellikle geri çekilirken nereden hangi ülkelere çekilebileceğinizi görebilirsiniz. Komutlar bu kadar. Oyun ilk başlarda biraz sıkıcı geçse de daha sonraları çok zevkli. Özellikle birkaç kişi birlikte oynanırsa daha da zevkli olur. Senaryo iyi düzenlenmiş olsa bile yine de bazı eksiklikler var. Bunların düzeltilmesini, herhalde bundan sonraki KOEI oyunlarında görebiliriz. Her şeye rağmen verilecek paraya değecek bir oyun. Tavsiye ederim. Pişman olmazsınız.