Floppy Disklerinize Bak
Bir fincan acı kahveden
Sabundan
Sigara dumanından
Seloteypten
Akşamüstü yediğiniz krakerden *
Kardeşinizin çikolatalı ellerinden
Karınızın ojesinden
Hamburgerdeki ketçaptan
Tozdan
Katlanmaktan -
Demon gibi programları kullanabilirler. Ayrıca, sürücünüzle birlikte verilen Test/Demo disketinde de bu tür bir program mevcuttur. Amiga'cılar ise Disk Master gibi bir programı yararlı bulabilirler. Bununla her dosya ayrı ayrı incelenebildiği gibi, dosyaları kısmen elden geçirmek de olasıdır. Disklerinizde manyetik bir hasara değil de bir sorun varsa bilgiler silinmeyebilir ama bunlara ulaşmak imkansız gibidir. Üzeri fiziksel olarak kapanmış da olsa okuma kafası manyetik yüzeye yeterince yaklaşamazsa sağlıklı bir okuma işlemi gerçekleştirilemez. Fiziksel olarak zarar görmüş disketleri kullanmak sürücünün kafasına düzeltilemeyecek hasarlar verebilir. Diskinizin üzerine bulaşan yapışkan şeyler, sigara dumanı, sıvılar gibi dış etkenlerin tümü disklerinizdeki bilgilerin kaybolmasına yol açabilir. Ayrıca sigara dumanı ve toz bilgisayarınız için olduğu kadar diskleriniz için de zararlıdır. Fiziksel zarar gören disklerinizi kurtarmak için fazla bir şey yapamazsınız. Amiga'nın kullanıldığı 3.5 inch'lik disketlerin bu tür dış etkenlere karşı yaylı bir koruma sistemi varsa da bu diskler 5.25 inch'lik disklerden çok daha çabuk bozulmaktadır. Örneğin 3.5 inch'lik bir disket yere düştüğünde bile bozulabilmektedir, ama 5.25'lik diskler bu açıdan daha sağlamdırlar. Küçük disklerdeki bilgiler daha yoğun olarak kaydedildikleri için bilgi kaybı da daha kolay olmaktadır. | 3.5 inch'lik disketlerinizden birinin kabı veya mekanik koruma sistemi bozulduğu zaman, büyük ihtimalle diskinizin içindeki tüm bilgiler de kaybolur. Kurtarma çalışmalarına başlayabilmek için Amiga DOS'un bu diski önce tanıyıp validate edebilmesi gerekir, ama bozu- .
'lan diskte bu işlemler yapılamayacağından ya çok güçlü utility'ler kullanmanız gerekir ya da diskinizin ve içindeki bilgilerin üzerine bir bardak soğuk su içersiniz. Bu yüzden önemli bilgilerinizin bir (hatta mümkünse iki) kopyasını yapın. Böylece her zaman kullandığınız disk bozulursa yedekleri kullanabilirsiniz.
Zeytin ve zeytinyağından
Mürekkep Lekesinden
5.25 inch'lik disklerin büyük sorunlarından biri de, kapları sert olmadığı için kolayca katlanabilmeleridir. Eğer küçük kardeşiniz bir diskinizi katlamışsa hemen paniğe kapılmayın, önce diskinizi bir kontrol edin. Örneğin directory okunabiliyor mu? Eğer bu işlemi yapabiliyorsa, büyük ihtimalle diskiniz fazla zarar görmemiştir. Ama her olasılığa karşı siz tüm dosyaları başka bir diske kopyalayın. Katlanan diskinizi de sakın at-
“mayın, manyetik diski olmasa bile en azından kabını güvenerek kullanabilirsiniz. Şimdi, “Diskin kabı ne işe yarar?” diye sorabilirsiniz, merak etmeyin cevabı geliyor... Bazen diskler üstlerine ağır cisimler konulunca ezilir. Çok aşırı olmadıkça üst üste yığılmanın fazla zararı yoktur ama altta kalan diskler, kapları yumuşak olduğu için sıkışabilirler. Disk sıkıştığı zaman kabın iki katı arasındaki manyetik filmin rahatça dönmesi engellenir. Bu directory alamamanıza ve çeşitli hata mesajlarının verilmesine yol açar. “Diskim bozulmuş.” deyip de atmayın bu diskleri. İşaret ve başparmaklarınızı diskin ortasındaki deliğe geçirip diski biraz çevirmeye çalışın, eğer disk rahatlıkla dönmüyorsa okuma sorununun nedeni bu olabilir. Disk biraz çevirip okuma işlemini tekrar deneyin ve bu işlemi bir iki defa daha tekrarlayın. Hâlâ olumlu sonuç almıyorsanız ufak bir operasyonun zamanı gelmiştir. 5.25 inch'lik disketler ikiye katlanmış ve üstten yapıştırılmış bir kabın içinde dönerler. Sıkışıklık en çok kabın yapıştırıldığı üst kısımda meydana gelir. Bu kısmı manyetik filme zarar vermeden kesebilirsiniz, sıkışıklık büyük oranda geçecek ve bundan oluşan sorunlarınızın çoğu halledilmiş olacaktır.
Islak çay poşetinden
Eğer hâlâ dönme sorunları varsa kabın içindeki koruyucu dokuda bir sorun olabilir. Bu doku bir tür kağıttır ve ıslanmış veya nemlenmişse diskin dönmesini önemli oranda zorlaş-
'tırır. Eğer diskinizin fiziksel zarar görmediğinden eminseniz yani sorun manyetik filmde değil de diskin kabındaysa başka bir operasyona geçebilirsiniz. Daha önce katlanan disk kaplarınızı atmayın demiştik; eski kaplarınızı burada kullanabilirsiniz. Diskin manyetik yüzeyine kesinlikle dokunmadan diskin kabından çıkarın ve eski disk kaplarından birinin içine yerleştirin. Fazla sıkıştırmadan emniyeti sağlamak için de üst kısmı bantlayın. Tekrar ediyoruz, bu arada manyetik yüzeye hiç dokunmayın ve işlemler sırasında metal bir araç da kullanmayın. Disklerinizi bulundurduğunuz yerin koşulları çok önemlidir. Diskleriniz direkt güneş ışığından ve nemden korunmalıdırlar. Bulundukları ortamın sıcaklığı 18-50 derece arasında olmalıdır. Disklerinizi üst üste yığmayın. Eğer disk kutunuz yoksa geçici olarak ayakkabı kutularını kullanabilirsiniz.
İŞLEMLER
Disklerinizin kopyasını yapın demiştik. Çok kullandığınız ve çalışmalarınızın bulunduğu disketleri her seferinde kopyalamalısınız. Sanırız ki hiç kimse kendi yaptığı programları kaybetmek istemez. Dergilerden yazdığınız programları ve oyunları tekrar temin edebilirsiniz ama kendi yaptığınız her şeyin kaybolduğunu görmek pek de hoş değil. Disklerinizdeki bilgilerin kaybolmasının en büyük sebebi üzerinde çok çalışılan bir programın durmadan SAVE “0:İSİM” komutuyla kaydedilmesidir. Aslında iyi gibi görünse de bu komutun bazı dezavantajları vardır; örneğin aynı anda dosyayı yazıp silmekten, bir süre sonra diskin içinde karışıklıklar baş gösterir ve programlarınızın izini kaybedebilirsiniz. Bundan kurtulmanın en iyi yolu programın her yeni halini, farklı bir isimle ve sıraya göre numaralandırarak kaydetmektir. Ayrıca bu programların birer kopyalarını da başka yerlerde saklamalısınız. Kopya programları Commodore 64 için ve Amiga için bol miktarlarda bulunuyor. Commodore 64 için toplama utility disklerindeki programları kullanabilirsiniz. En hızlı ve en güvenilir dosya kopyalama programı 40 track işlemlerini de gerçekleştirebilen FILE adlı programdır. Özel bir adı olmaması nedeniyle başkalarıyla karıştırabilirsiniz. Eğer bu programı bulamazsanız, Rudi Ratlos'un eski programı olan Turbo File Copy'i kullanabilirsiniz. Bu iki programın tüm disk kopya modları da bulunmaktadır. Amiga kullanıcıları içinse tüm disk kopyaları için PCOPY, dosya işlemleri için de Disk Master en uygun programlardır. Disk Master'la ayrıca dosyalarınızın içeriklerini de görebilirsiniz. Örneğin halka açık (public domain) disklerde bazı programların açıklamaları olabilir, bu dosyaları Disk Master'ın READ (oku) menüsüyle görebilirsiniz. Disk Master'la ayrıca disklerde ayrı dosyalar halinde kaydedilmiş olan resimleri görebilir veya örneklenmiş sesleri dinleyebilirsiniz. Commodore 64 kullanıcıları disklerinde çeşitli nedenlerle oluşan hatalı yerleri inceleme olanağına da sahiptirler. Yine utility'ler yardımıyla bir diski baştan sona kadar tarayıp, hatalı bölgeleri, yanlışlıkla kullanılmamaları için, allocate işlemiyle kullanılıyor gibi gösterip başka dosyaların bu bozuk yerlere yazılmasını engelleyebilirsiniz. Ayrıca eğer isterseniz bozuk olduğundan şüphelendiğiniz herhangi bir bölgeyi de kapatabilirsiniz.
Silgi parçacıklarından
DÜZENLEME
Disklerinizin sağlığıyla fazla ilgisi yoksa da kendi zevkiniz için directory'lerinizde hoş düzenlemeler yapabilirsiniz. Örneğin Commodore 64 kullanıyorsanız, diskte utility programlarınızı kopya programlarınızdan ayırmak için araya bir çizgi koyabilirsiniz. Bunun için kısa bir program save edip, adının yerinde de 16 tane tire yazın. Daha sonra bir disk editör programıyla kaydettiğiniz dosyanın türünü program değil de silinmiş (DEL) veya kullanıcı (USR) olarak değiştirebilirsiniz. Veya programın türünü yazan üç harften sonra “*” işareti koyarak programınızı silinmeye karşı koruyabilirsiniz. Bu işlemi bazı utility programları kendiliğinden gerçekleştirmektedir, ama böyle bir programınız yoksa, diskin 18. track'inde dosya adlarının saklandığı kısımlarda dosya türünü belirten sayıyı 128 ile toplarsanız o program silinmeye karşı korunmuş olur. Yanlışlıkla sildiğiniz dosyaları geri çağırmanın yolu da buradan geçer. Bir dosya silindiği zaman diskten tamamen temizlenemez, hatta ismi bile olduğu gibi directory'de bulunur. Ancak dosya tipini belirten byte'ın değeri sıfır yapılır. Böylece directory okunmak istendiğinde işletim sistemi bu dosyayı listelemez. Eğer siz gidip silinen dosyanın dosya tipini değiştirirseniz, yanlışlıkla sildiğiniz dosyaları geri çağırabilirsiniz. Bu amaçla hazırlanmış bir program Test/Demo disketinizde bulunmaktadır.