O.M.N.I. PLAY HORSE RACING
Retro bilgisayarİster tek başınıza isterseniz dört kişilik bir grupla oynayabileceğiniz bir bahis oyunu arıyorsanız, ya da at yarışlarına meraklıysanız işte almanız gereken oyun: O.M.N.I. PLAY HORSE RACING. Bu program AMIGA'da şimdiye kadar gördüğüm en gerçekçi ve ayrıntılı oyunlardan birisi. Oyunu yüklediğinizde önce karşınıza install menüsü çıkıyor. Burada ile HANDICAPPER-TOURNAMENT'i seçerek PLAY çerçevesinin üzerine basmanız gerekli. Daha sonra oyunun ana ekranı çıkıyor. Ana ekran iki bölüme ayrılmış durumda: Üst bölümde içinde sizin isminizin de bulunduğu yirmi bahisçinin isimlerinin parasal (oyunda herhangi bir para birimi yerine POINT terimi kullanılmış, ben açıklamalarımda sayısal para miktarlarını tanımlarken sadece BİRİM terimini kullanacağım) durumlarına göre sıralanmış halde bir listesi, alt bölümde ise oyun içinde kullanacağınız altı sağda altı solda olmak üzere on iki seçenek yer alıyor. Oyun çeşidini ve sınırını sizin belirleyeceğiniz bir
E. Mehmet Yalçınkaya bitiş listesi, alt bölümde ise oyun içinde kullanacağınız altı sağda altı solda olmak üzere oniki seçenek yer alıyor. Oyun çeşidini ve sınırını sizin belirleyeceğiniz bir bitiş barajına ulaşılana kadar yukarıda belirttiğim yirmi bahisçi arasında oynanıyor. Amacınız ise bahisçilerden biri verilen baraja ulaştığında para durumlarına göre yapılan listede olabileceğiniz en iyi yerde olmak, daha da iyisi baraja ilk ulaşan kişi olmak. Oyunu arkadaşlarınızla grup halinde oynuyorsanız, diğer bahisçilerin yanısıra birbirinizle de yarışıyorsunuz. Artık ekranın altında kalan seçenekleri sırasıyla açıklayabilirim. 1- LAST RACE PAYOFFS: Bu seçenekte çıkan ekranda koşulan en son yarışta dereceye giren atların bir birime karşı verdiği bahis iadelerini görebilirsiniz. Atların sıralamalarının yazıldığı listenin karşısında verilmiş olan değerlerin kırmızı ile yazılanları geçerlidir, yeşil ile yazılanlar ise bahisçi için bir şey ifade etmez. İlk üçe giren atların ne kadar bahis iadesi verdiğini ise bahis çeşitlerinin (Bu ekranda üç tanesi var) oluşturduğu sütunların içinde kalan değerlerden, atların isimlerinin karşısına gelenlere bakarak anlayabilirsiniz. Ekranın altındaki VIEW BETTING RESULTS seçeneği ile de bahisçilerin geçen yarış için hangi atlar üzerine, ne kadar parayla, hangi iddia çeşidiyle bahse girdiklerini ve kazanç miktarlarını görebilirsiniz.
2- ENTERY INFORMATION: Bu ekranda, koşulacak yarışın çeşidiyle, yarışa katılan atların isimlerini, yarış hayatları boyunca kaç yarışta koştuklarını (TL:TOTAL), kaçında birinci kaçında ikinci (PL:PLACE), kaçında üçüncü (SH:SHOW) geldiklerini, jockeylerinin isimlerini ve yaklaşık bahis iade oranlarını öğrenebilirsiniz.
Ekranın sol üst köşesinde yarışın uzunluğu yüz metre veya mil olarak yazar. Bunun yanında yarışın ne çeşit atlar arasında koşulan bir yarış olduğu, en sağda ise koşu zemininin çeşidi (CONDITIONS) yazar. Bunlar: FAST (Normal kum zemin), MUD (Çamurlu balçık zemin), TURF (Çim zemin) olarak üç çeşittir. Daha sonra ekranda, yanındaki WN.,PL.SH değerlerine bakarak gözünüze kestirdiğiniz bir atın üzerine gelerek kırmızıya basarsanız ekran değişir ve at hakkında daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. Burada atın yarış hayatı boyunca koştuğu bütün yarışlarla ilgili bilgiler yer alır. Bütün bu yarışların uzunluklarını, ilk üçe giren atların isimlerini, kazanan atın bitiriş derecesini, koşulan zemini, yarışın çeşidini, bahis iadelerini, sizin atınızın o yarışı bitiriş derecesini ve seçtiğiniz ata o yarışta binen jockeyin ismini öğrenebilirsiniz. Eğer oyunla ciddi olarak ilgilenirseniz bu ekran sizin için çok önemli olacaktır, çünkü bu ekranda verilen değerler yarışlarla yakından alakalıdır ve hangi at için para yatıracağınıza karar vermek açısından bu verileri iyice incelemeniz gerekecektir. İşin güzel yanı bu verilerin standart olmayıp yarışlar koşuldukça katıldıkları her yarışın atların istatistiklerine eklenmesi.
3- NEXT RACE PAYOFFS: Burada koşulacak yarışa katılacak atların dereceye girmeleri halinde bir birime karşı ödenecek yaklaşık miktarları öğrenmektesiniz. Eğer yarış altıdan fazla at arasında koşuluyorsa (Bu sayı dokuza kadar çıkabilir) iddialar da çeşitleniyor: CINELLA, EXACTA, TRIPLE gibi. Böyle durumlarda bu bahislerde alacağınız parayı öğrenmek için ekranın en altındaki iddialarından birisini seçmeniz gerekiyor. Seçtiğiniz bahise göre at isimlerinden en üstteki bir veya iki tanesi kırmızı bir şerit içerisinde yazılır. Örneğin EXACTA'yı seçerseniz en üstteki atın ismi kırmızı şerit içerisinde kalır. Burada joystickin cursoru ile bu atın üzerine gelip elinizi kırmızıya basılı tutarak joystickinizi yukarıya veya aşağıya hareket ettirdiğinizde şerit içinde sırayla diğer atların isimleri yazmaya başlar. En üstteki atın her değişiminde, diğer atların karşısındaki bahis iade oranları da değişir. Bu şekilde en üstte sizin ayarladığınız atın birinci gelmesi koşuluyla, alttaki atların herhangi birinin ikinci gelmesi durumunda vereceği bahis iadesini görürsünüz. Eğer en altta TRIPLE'yi seçmişseniz, üstte ikili bir şerit oluşuyor ve sizin ayarlayacağınız iki atın birinciliği ve ikinciliği paylaşması koşuluyla, alttaki atlardan birisinin üçüncü gelmesi durumunda kazandıracağı bahis iade oranını görürsünüz. Yukarıdaki anlatımın biraz karışık olduğu ama, ne demek istediğim ileride bahis çeşitlerini ayrıntılı olarak açıklayınca daha iyi anlaşılacak.
4- ENTERY HISTORY: Bu ekranda oyun içerisinde geçen atların tümü (Bendeki programda 120 tane) hakkında genel bilgiler alabilirsiniz. Ekranın en solunda atların numaraları yer alır. Onun yanında, atların isimleri bulunur. Daha sonra sırasıyla, daha önce belirttiğim değerleri ile atın katıldığı yarışlar ve derecelere göre verilen puanlar (PNT), birer sütun halinde sıralanırlar. Burada bütün atların kaç yarış yaptıklarını kaçında birinci, kaçında ikinci, kaçında üçüncü geldiklerini ve puanlarını öğrenebilirsiniz. Eğer atların isimleri üzerine gidip kırmızıya basarsanız, isimleri alfabetik sıraya göre alırsınız. Aynı şekilde ve PNT değerlerinin üzerine giderek kırmızıya bastığınızda atların seçtiğiniz değerlere göre en yüksekten en düşüğe doğru sıralanışlarını görürsünüz. Ekranın en altında, köşelerdeki SCROLL UP/DOWN seçeneği ile ekranın satır satır, PAGE UP/DOWN seçeneği ile de sayfa sayfa yukarıya veya aşağıya doğru götürebilirsiniz.
5- JOCKEY HISTORY: Bu seçenekte oyunda yer alan 15 jockeyin tiplerini görebilir ve haklarında bilgi alabilirsiniz. ENTERY INFORMATION seçeneğinde ilgilendiğiniz atın jockeyini de burada inceleyebilirsiniz. Ekranda RETURN yazısının yanındaki oklara basarak ekranı sağa sola kaydırabilirsiniz. Burada jockeyin resminin altında ismi yazar. Onun altında da form durumunu iki kelimeyle açıklayan bir yazı yer alır. (BEST FORM, GOOD DING, OK RESULTS) gibi değerler jockeyin formda olduğunu gösterirken, WEAK MOUNTS, WORST SLUMP gibi yazılar o jockeye pek güvenemeyeceğinizi belirtir. Bunun da altında katıldığı yarış sayısı, kaçında birinci, ikinci veya üçüncü geldiği ve yüzde değerleri verilir. Bu ekran da bahisleriniz için önemli bir ekrandır.
6- POST POSITION HISTORY: Bu ekranda koşulan tüm yarışlar için, atların start alış numaralarına göre aldıkları dereceler yer alır. Daha çok istatistiksel bir ekrandır. Kaç numaralı parkurdan çıkış yapan atların daha başarılı oldukları hakkında da bilgi alabilirsiniz. Burada da birden dokuza kadar çıkış numaralarının yer aldığı POS(POSITION) sütununun yanında TTL, WN, PLC, SHW, WIN % sütunları yer alır. ENTERY HISTORY seçeneğinde olduğu gibi istediğiniz sütunun üzerine gidip basarak o sütuna göre büyükten küçüğe doğru sıralamayı alabilirsiniz.
7- BUY A TIP: Eğer para yatırırken kendi fikir ve tahminlerinize güvenmiyor ve koşulacak yarış hakkında başkalarının fikirlerini almak istiyorsanız bu ekrana geçmelisiniz. Burada turnuvaya iştirak eden bahisçilerin tiplerini görebilir onlardan tiyo alabilirsiniz. En alttaki okların üzerine basarak, yukarıdaki ekranı kaydırabilirsiniz. Tiyo almak istediğiniz bahisçinin tablosunu ekranın ortasına getirdikten sonra okların ortasındaki SELECT yazısına basarsanız, o bahisçinin hangi at veya atlar üzerine, hangi bahis çeşidiyle, kaç birimlik bir iddiayı tavsiye ettiğini öğrenebilirsiniz. Bahisçileri tanıtan tabloda en üstte bahisçinin resmi ve ismi altında vereceği tiyo için sizden alacağı parayı (FEE), RISK INDEX'ini, para yatırdığı bahislerdeki kazanma yüzdesini (WIN) ve toplam parasını görürsünüz. Sizden tiyolar karşılığı aldıkları para sizin ve kendilerinin para durumlarına göre değişiyor. Kendi durumu iyi olanın sizden istediği para da fazla oluyor. Ben yine de bu tahminlere fazla güvenmemenizi tavsiye ederim. Çünkü bazıları kelimenin tam anlamıyla sizi tuzağa düşürüyor. Bazen size verdiği tiyo üzerine kendisi bile oynamıyor, bazıları da kişilikleri doğrultusunda (DREAMER (HAYALCİ) adındaki bahisçi gibi) olmayacak tahminlerde bulunuyor.
8- BET ON A RACE: Yarış için para yatıracağınız yer burası. Bu ekranda gişe grafiğinin hemen altındaki (eğer birden fazla kişi oynuyorsanız) bahisçinin isminin üzerine basıp Joystick'i hareket ettirerek adına oynayacağınız bahisçiyi seçiyorsunuz. Aynı şekilde para yatıracağınız bahis çeşidini TYPE yazısının yanındaki pencereden, ne kadar yatıracağınızı AMOUNT yazısının yanındaki oklardan (veya direkt pencerenin üzerine bastıktan sonra klavyeden yazarak), hangi at veya atlar üzerine oynayacağınıza da ekranın sağındaki isimlerin üzerine basıp yukarıya veya aşağıya hareket ettirerek ayarlayabilirsiniz. “Use tip” yazısının üzerine basarsanız en son aldığınız tiyo ekrana gelir. Bütün ayarlamaları yaptıktan sonra en son olarak PLACE BET yazısının üzerine basar ve parayı yatırmış oluruz. a) WIN: Bir at için para yatırılır. Kazanmanız için seçtiğiniz atın birinci gelmesi gerekir. b) PLACE: Bir at için para yatırılır. Kazanmak için atınızın ilk ikiye girmesi gerekir. c) SHOW: Bir at için para yatırılır. Kazanma şartı atınızın ilk üçe girmesidir. d) QUINELLA: İki at için para yatırılır. Kazanmak için bu iki atın ilk iki sırayı paylaşması gerekir. Sıralama önemli değildir. e) TRIFECTA: Üç at için para yatırılır. Kazanmak için ise seçtiğiniz atlardan ikisinin ilk iki sırayı alması gerekir. Sıralama önemli değildir. Verdiği para quinella kadardır fakat üç at seçimi kazanma şartını arttırdığından sizden, bahis için yatırdığınız paranın üç katı alınır. f) EXACTA: İki at seçilir kazanmak için ilk seçtiğiniz birinci, ikinci seçtiğinizin ikinci gelmesi gerekir. Sıra önemlidir. g) EXACTA-BOX: Üç at seçilir seçtiğiniz atlardan ikisinin ilk ikiye girmesi gerekir. Sıra önemli değildir. Exacta kadar para verir. Fakat kazanma şansını bahis için yatırdığınız paranın altı katını ödemeniz gerekir. h) EXACTA-DBL: İki at seçilir. Seçtiğiniz atların ilk ikiye girmesi gerekir. Sıra önemli değildir. Exacta kadar para verir. Yatırdığınız paranın iki katını ödemeniz gerekir. i) TRIPLE: Üç at seçilir. Seçilen atların ilk üç sırayı paylaşması gerekir. Sıra önemlidir. Tutturulması en zor ve en çok para veren bahis şeklidir. j) TRIPLE-BOX: Üç at seçilir. Atların ilk üçü paylaşması gerekir. Sıra önemli değildir. Triple ile eşit miktarda para verir. Fakat kazanma şansı daha fazla olduğundan yatırdığınız paranın altı katını ödemeniz gerekir.
Y LOVER FELLA LOM
9- RUN TO NEXT RACE: Bütün hazırlıkları yapıp paraları yatırdıktan sonra basacağınız seçenek bu. Bastıktan sonra dijital bir fotoğraf çıkıyor ve bilgisayarınız bir süre yüklüyor. Sonrada yarışı seyrediyorsunuz. Yarış sahnesi gerçekten çok iyi canlandırılmış. Atların start alışları, koşuları ve ses efektleri çok iyi. Düzlüklerde yarışı normal seyrederken, dönüşlerde görüntü kuşbakışı oluyor ve atları numaraları ile gösteriyor. Yarış ekranının altındaki küçük tabloda ise atların yarış boyunca sıralamaları yer alıyor. Bu sahne gerçek bir at yarışı seyretmenin zevkini hiç aratmıyor. Hatta bazı avantajları bile var. Mesela gerçek at yarışında atlar uzak düzlüğe çıktıklarında eğer dürbününüz yoksa hiçbir şey göremezsiniz. Burada ise atları yanında koşarcasına takip ediyorsunuz. Yarıştan sonra çıkan tabloda ise yarışın uzunluğunu, bitiriş süresini, ilk dört atın sıralamasını, ganyan, place ve show değerlerini görebilirsiniz. 10- BETTING HISTORY: Bu ekranda bütün bahisçilerin turnuva boyunca elde ettikleri bahis kazanç ve zararlarını öğrenebilirsiniz. Çıkan tabloda, sırasıyla bahisçinin adı (NAME), RISK INDEX'i, bir yarıştaki en yüksek kazanç (LARGEST WIN), para yatırdığı ya ortalama kârı ya da zararı (AVERAGE PROFIT), kaç yarış için para yatırdığı (NO.RACES), kaçında kazandığı (NO.WINS), kazandığı yarışların katıldığı yarışlara yüzde olarak oranı (WIN %) sütunlar halinde verilmiştir. Diğer birkaç tabloda olduğu gibi, burada da istediğiniz sütunun üzerine basarak o sütundaki değerlere göre sıralama elde edebilirsiniz.
11- TOURNAMENT OPTIONS: Bu seçenekte turnuva ile ilgili dokuz seçenek daha çıkıyor. Bu seçeneklerden: a) LOAD NEW TRACK: Daha farklı veriler yüklersiniz. b) LOAD NEW HORSES: Yeni atları yükleyebilirsiniz. c) LOAD TOURNAMENT: Daha önce save ettiğiniz bir turnuvayı yükleyebilirsiniz. d) DELETE TOURNAMENT: Save ettiğiniz bir turnuvayı silmek içindir. e) SAVE TOURNAMENT: Oynadığınız turnuvayı başka bir diskete save edersiniz. Turnuvanızı ara sıra başka bir diskete save etmenizi tavsiye ederim. Aslında, oyun turnuvayı otomatik olarak kendi disketi üzerine save ediyor ama çok oynayınca kaydetmeden dolayı turnuvanız hatta oyununuz hasar görebilir. Bu yüzden mümkünse oyunu dahi bir kopyası üzerinde oynamanız daha sağlıklı olur. f) START NEW TOURNAMENT: Yeni turnuvaya başlamak içindir. Bu seçenekte kaç bahisçi olacağını, isimlerini, ne kadar para ile başlayacağını (1000 ile başlamanızı tavsiye ederim), zorluk derecesini ve oyunun sınırlarını seçersiniz. Bu sınırlar: FIRST PLAYER TO A MONEY LEVEL: Oyun 100000 ile 40000000 birim arasında belirleyeceğiniz bir para miktarına ilk bahisçinin ulaşmasıyla sona erer. NUMBER OF RACES BET: Burada üzerine para yatırılacak yarış adedine göre bir sınır belirlersiniz (10-999 arasında). NUMBER OF RACES RUN: Koşulacak yarış adedine göre bir sınır belirlersiniz. (10-999 arasında). Daha sonra ERASE HORSE RECORDS, ERASE JOCKEY RECORDS, ERASE POST POSITION RECORDS şeklindeki sorulara NO ile cevap vermelisiniz. Yoksa atlarla, jockey'lerle ve post-pos ile ilgili bütün veriler silinir. Ondan sonra da oyunu zar atarak oynamanız gerekir. g) ADD NEW BETTOR: Turnuvanıza yeni bir oyuncu katmak içindir. h) AUTO PLAY MODE: Bir çeşit demodur oyuna bir katkınız olmaz. i) TOURNAMENT INFO: Bahisçilerin para durumlarına göre oluşturulan listeyi alttaki seçenekler olmadan ekrana verir. 12- O.M.N.I SCREEN: Bu seçenek ile, oyunun en başındaki install menüsüne dönersiniz. Böylece oniki seçeneğin açıklanması bitti. Şimdi gelelim oyunun oynanışına, Her şeyden önce temkinli olmalısınız. Oyuna başlayacağınız para miktarı 1000 birim ile sınırlıdır. Yarış öncesi atlardan birinin çok iyi olduğunu düşünüp jokeyinin de çok iyi olduğunu görseniz de, paranızı kesinlikle bütün ümitlerinizi o ata bağlayacak şekilde kullanmayın. Oyunun gerçek bir yarıştan hiçbir farkı yok, her an sürprizler olabilir. Ben 128 atlık listeden ilk beş içindeki bir atın best form durumundaki bir jockey ile ilk beşe giremediğini çok gördüm. Her yarış öncesi ilk inceleyeceğiniz seçenek ENTRY INFORMATION seçeneği olmalı. Burada bütün atları iyice incelemeli, atların önceki yarışlarının mesafelerini, derecelerini incelemeli, zemin çeşitlerini koşulacak yarışla karşılaştırmalı buna göre bir ya da birkaç tanesini gözünüze kestirmelisiniz. Daha sonra JOCKEY bölümüne geçerek seçtiğiniz atlara binecek jockey'lerin form durumlarına ve istatistiklerine bakmalısınız. Bu elemelerden geçen atları da POST-POS HISTORY ile start alış sıralarına göre karşılaştırın fakat bu sonuncusuna ilk ikisi kadar önem vermeyin. Hâlâ kendinize bir veya birkaç at bulmadıysanız, BUY A TIP ile tiyo alabilirsiniz. Önce BETTING HISTORY ekranında en iyi durum bahisçileri öğrenin ve onlardan tiyo almaya bakın, hatta paraya kıyıp birkaç tiyo alarak onlardan birkaçının ortaklaşa tavsiye ettiği at üzerine oynayın. Eğer yine de kararsızsanız, hiçbir at için para yatırmadan yarışı koşturabilirsiniz. Nede olsa bu oyunun amacı bir iki yarışlık kazançlar değil, uzun vadede ulaşılacak bir bütçe barajı. Para yatıracak at veya atlar için karar verdiyseniz, BET ON A RACE ile iddiaya girin. Benim size tavsiyem para yatırırken ilk başlarda PLACE ve SHOW ile uğraşın paranızı bunlarla arttırın, şansınızı QUINELLA, QUINELLA-BOX, EXACTA-BOX ve EXACTA-DBL ile de deneyebilirsiniz. Ama ilk zamanlarda EXACTA ve TRIPLE-BOX'tan uzak durun. Paranızı tasarruf etmeyecek kadar iyi durumlara geldiğinizde bu son üçü için iddiaya girebilir, hiç değilse kazanırsanız sevinir, kaybederseniz pek üzülmezsiniz. Sonuç olarak; başta da dediğim gibi, bahis oyunlarına meraklıysanız, bir olay üzerine bahse girip sonuçlarını seyretmekten zevk alırsanız, hele hele at yarışlarına meraklıysanız bu oyun kesinlikle size uygun. AMIGA'da daha önceleri çıkan DAILY DOUBLE HORSE RACING adındaki basit at yarışı oyunuyla kesinlikle mukayese kabul etmeyecek bir oyun. AMIGA'da durmadan çıkan ve bence AMIGA'ya hakaret etmekten başka bir işe yaramayan ipe sapa gelmez birçok oyunun arasında ise pek yeni olmasa da bu program kelimenin tam anlamıyla bir yüzakı.
Oyunun Değerlendirmesi: AMIGA
GRAFİK SES ZORLUK GENEL