Sayfa 58

Yapay zeka ile ilgili en önemli problem herkes için farklı bir şey ifade etmesi. Yapay zeka tanımımız netleştikçe ondan beklentilerimizin değişmesi de doğaldır. Burada daha çok belli bir dil üzerinde duracağım. LISP, bu dil yapay zekanın gelişmesinde temel rolü oynayan dildir. Yapay zeka uygulamaları için uygun başka diller, örneğin MicroPROLOG ve hatta işletim sistemleri, örneğin VAX ve PDP bilgisayarları için SmallTalk var ama bunların tümü LISP'in türevleri sayılabilir. LISP bir zıtlıklar dilidir. İlk akademik dillerden biri olarak hâlâ önünde uzanan bir gelecek var ve iyi bir uzman sistem oluşturucusu olarak parlak geçmişi nedeniyle yapay zeka dünyasıyla iç içe. LISP'in, yetmişli yıllarda tam bir mainframe derleyicisi (compiler) olarak tamamlandığından beri popülaritesi arttı. Beşinci kuşak bilgisayarların tasarımına dökülen kucak dolusu paradan ötürü, önümüzdeki beş yıl içinde, bir uzman sistemle bugün kelime işlemcileri ile olduğu kadar haşır neşir olmamız oldukça yüksek bir olasılık. Yapay zekanın bazı ticari uygulamaları şimdiden yaygınlık kazanmış durumda. Fabrikada, çalışmanın yoruculuğunu ve sıkıcılığını hava ve ısı akımını ayarlayarak azaltıyorlar örneğin. Bir doktor beyin patolojisi üzerinde tüm bilgisini LISP'i bir ön işlem paketi olarak kullanarak bir uzman sistemine geçirdi. Her gün bu çeşit uygulamaları çevremizde görmemiz mümkün. Aynı silikon devriminde olduğu gibi, yapay zeka da gözlerimizin önünde yavaş

Mary Branscombe yavaş gelişmeyi sürdürüyor. Micro'da LISP O halde micro temeli LISP uygulamaları devreye nereden giriyor? Üstüne üstlük, hızla gelişen bir bilgisayar bilimi alanında, bir dilin mikro bilgisayar temelli bir versiyonu ne yapabilir? Oldukça çok şey. Yapay zekayı incelemek için, dış dünyaya bakışımızı, “zeka” sahibi şeylere yaklaşımımızı ele almak zorundayız. Bir insanın kafasındaki zeka kavramı bir diğerininkiyle çakışmayabilir. Bazı insanlar bilgisayarın satrançta bir hamle yapabilmesini zeka göstergesi sayarken, bazıları da bunun hiçbir şey ifade etmediğini savunmaktadır. İşin aslı bir bilgisayarı satrançta bir uluslararası ustayı yenebilecek şekilde programlamanın mümkün olduğu! MicroPROLOG yapay zekada kullanılan diğer bir dil. LISP ile aynı programlama yapılarına sahip, yani yüklem mantığı olarak adlandırılan bir mantık sistemini kullanır. Buna karşılık, PROLOG Pascal ve Comal gibi dillerde tanıdığımız mantıksal programlama öncüllerine uygun olmakla birlikte, LISP konuya son derece yeni bir açıdan yaklaşmıştır. “Sembol manipülasyonu” kullanır ve bunun yapay zeka aleminde sınırsız uygulama alanları vardır. Birçok akıllı insanın düşüncesine göre, bizi zeki kılan yetenek, sembolleri algılayıp ortak bir faktör bulduktan sonra o sembolü başka bir şekilde temsil ve ifade edebilmemiz. Bunun diğer bir adı da öğrenebilme? “Güneş batıdan batıyor” gibi varsayımlarda bulunabilecek aşamaya geldiğimizde, bize verilen algı verilerine dayanarak, ya güneş dünyanın etrafında, ya da dünya güneşin etrafında dönüyor gibi postülalar ortaya atabiliriz. Bu sürece “yüklemsel (predicate) öğrenme” denir ve bilgisayar bilimi yolundaki en büyük engellerden biridir, çünkü sonra atacağımız adım araştırmamızı bir ya da başka bir doğrultuda sürükleyecektir. “Zeki makinayı” elde edebilmek için doğru seçimleri yapmalıyız. Bu tür öğrenme süreçlerinin tümden gelimsel süreçler ile mi olduğunu varsayıyoruz? (Öğrenmemiz ve akıl yürütmemiz bize karşılığında veri sunulan bir dizi soru aracılığıyla mümkün olmaktadır o zaman.) Diğer yandan çok miktarda sembolü manipüle edip bu informasyonu başka bir şekilde yeniden paketlemenin “zeka” göstergesi olduğunu varsayıyor muyuz?