Sayfa 20

Ve Vee vo Vee ve 2 Miz a Pa AZ AM a7 ne ar as © “ “ “ A5 5 A5 “ Att “ An “ ant » x » Ki mo Ki Mo “ Ko at & a1 & at & Di A sa 00 ce ce 00 ce Dİ o o o © ca co Kİ “o os co 9 os A(X) Adres hatları A(X) — Adres hatları A(X) — Adres hatları CE Chip-Enable hattı CE Chip-Enable hattı CE Chip-Enable hattı OE Output-Enable hattı OE Output-Enable hattı OE Output-Enable hattı O(X) Veri hatları O(X) Veri hatları O(X) Veri hatları PGM Program PGM Program PGM Program Programlama gerilimi Programlama gerilimi Programlama gerilimi N.C. Bağlı değil

Resim 4. Farklı EPROM'ların şemaları

Commodore 64'te User Port'un kullanılması bu soruna çözüm getirebilir. Çünkü bu portta 10. ve 11. bacaklarda bilgisayarın 9 Volt'luk değişken akımına erişilebilmektedir. Gereci kendiniz yapmaya kalkıştığınızda karşılaşacağınız en büyük sorun, I/O (giriş/çıkış) hatlarının olağanüstü zor olan programlanma işlemidir. User Port'un alternatifi olarak geriye kalan, port elemanlarının çok basit bir biçimde bağlanmasına izin veren Expansion Port'tur. Bu alternatifin dezavantajı ise, programlama geriliminin bir doğrultmaç kullanılarak 5 Volt'tan elde edilmesidir. Birincisi bu tür doğrultmaçlar pek ucuz değil, ikincisi ise bu yolla bilgisayarın akım çıkışının yüklenme sınırına hemen erişiliyor olması. 9 Volt'luk gerilim, fazla yüklenmeye karşı pek hassas değilken, 5 Volt'tan ancak 300 mA'e kadar alınabilmektedir. Böylesi bir projenin sorunsalına bu küçük göz atışın sonunda, kendini bir EPROM'cu olmaya hazır hissetmeyenlere tavsiyemiz, üreticilerin prospektüslerini dikkatle incelemeleri. Aslında, Commodore 64'ü bozabilecek gerilimlerle çalışılacak olması, kullanıcıyı bu maceraya girişmekten vazgeçirebilir.

XROM VE GAME

Commodore 64, Expansion Port'a $8000-$9FFF ve $A000-$BFFF adres alanlarında bulunan EPROM Modüllerinin bağlanmasına olanak verir. Expansion Port'ta takılı bir modül olduğu bilgisinin bilgisayara iletilebilmesi için, XROM ve GAME hatları vardır. XROM, Low düzeyine getirildiğinde, bilgisayar kendi iç RAM'ini $8000'den $9FFF'e kadar kapatır ve bu alan için, EPROM'un Chip-Select girişine doğrudan verilebilen bir Chip-Select (ROML) üretir. GAME, Low düzeyine getirilirse, Commodore 64 BASIC yorumlayıcısını kapatır ve $A000'dan $BFFF'e kadarki alan için, aynı biçimde EPROM'un Chip-Select girişine verilebilen bir Chip-Select sinyali (ROHM) üretir. Bu alan, yalnızca makine diline ve BASIC'le ilişkili olmayan programlara ayrılmıştır. Commodore 64, $8000 alanındaki programları Auto-Start programlar olarak tanımlayabilir. Ona bu konuda yardımcı olan gösterge, $8004'ten $8008'e kadarki adreslerde bulunan CBM80 kodudur. Dikkat edilmesi gereken, Commodore 64'ün ASCII kodlarına karşılık gelmeyen harf kodlarıdır. Yani $8004'ten itibaren bellek hücreleri sırayla $C3, $C2, $CD, $38 ve $30 ile doldurulmuşsa, bilgisayar endirek olarak $8000 adresi üzerinden programa atlar ($8000 - Low adresi, $8001 High adresi). $8002 ve $8003 adreslerinde Low/High formatında olmak üzere yeni NMI vektörü yer alır.

EEPROM'LAR

Yarı iletken endüstrisinin gelişmiş olduğu bir başka yenilik ise, (şimdiye kadar yalnızca UV ışını ile silinebiliyorken) elektronik olarak silinebilen ve besleme gerilimi kesildiğinde içeriğini kaybetmeyen EEPROM'lar. Bu elemanların programlanmak için devreden çıkarılmaları gerekmiyor. Yazma süresi yaklaşık 10 milisaniye kadar. Bu süre, RAM entegre devreleriyle kıyaslandığında oldukça uzun. Bu nedenle, özellikle küçük Amerikan firmalarının ürettiği, bir RAM'ı bir çip üzerinde bir EEPROM'la birleştiren bellekler var. Bu NOVRAM'lar (Nonvolatile Random Access Memory) bir RAM'ın çok kısa erişim sürelerine ve bir komutla RAM'ın tüm içeriğini bir defada EEPROM hücrelerine yazma olanağına sahipler.

Resim 5. Hızlı programlama algoritması