OKUR MEKTUPLARI
Bir de Commodore Dergisi'nde çıkan oyunların hepsini sizden temin edebilir miyim? Gerekli bilgileri verirseniz, Commodore ailesine yeni bir üye olarak katılabileceğim. Şimdiden teşekkürler. Serkan Özcan Sayın Serkan Özcan, AMIGA'da C 64'de olduğu gibi açılır açılmaz kullanıma hazır bir bilgisayar dili yoktur. Kullanmak istediğiniz bilgisayar dilini normal bir program gibi yükleyerek, istediğiniz programları hazırlayabilirsiniz. AMIGA'yla birlikte AMIGAbasic isimli basic dili extras disketinde veriliyor. Bunun dışında Fortran, Pascal, C, Modula II, Lisp gibi çeşitli dilleri temin ederek diğer bilgisayar dillerinde de program yazabilirsiniz. Dergimizde açıklaması yayınlanan tüm programları Teleteknik yetkili satıcılarından temin edebilirsiniz.
Bu sefer de BDE
SAYIN Commodore Yetkilileri, Daha yeni bir Commodore 64 aldım. Bu nedenle bilmediğim pek çok şey var, ama bilmediklerimi en kısa zamanda öğreneceğime inanıyorum. Sorularımı cevapsız bırakmayacağınızı umuyorum. Şimdiden teşekkürler, 1) Program Döküm Eki'nde, satır sonlarında yer alan parantezleri yazmaya gerek var mı? 2) Oyunlar nasıl Reset ediliyor? 3) Commodore 64'ün var mı? Varsa bilgi verir misiniz? 4) Program Döküm Eki'nde bazı satırlarda, harflerin altına veya üstüne küçük bir çizgi çiziliyor. Bunu nasıl yapabilirim? 5) Commodore 64'ün satır kapasitesi iki satırla sınırlı, bunu arttırmak mümkün mü? 6) Yaptığım bir şeklin (yarattığım) bütün ekranı kaplaması için ne yapmalıyım? Rabi Nergiz Sayın Rabi Nergiz, Program döküm ekindeki programların yazımı ile ilgili sorulara geçen sayımızda cevap vermiştik. Oyunları reset etmenin iki yolu var. İlk olarak istediğiniz programı yükleyin. Yükleme işlemi sona erdikten sonra RUN komutu vermeden SYS64738 yazıp RETURN tuşuna basın. Bu işlemden sonra bilgisayarın açılış durumuna döndüğünü göreceksiniz. Ancak buna rağmen yüklemiş olduğunuz program hafızada bulunmaktadır. Eğer programın başlangıç adresini biliyorsanız gerekli SYS komutuyla programı başlatabilirsiniz. Reset işlemi sayesinde bir monitör programı yardımı ile istediğiniz programı inceleyebilirsiniz. Bilgisayarı Reset etmek için ikinci yol reset switch kullanmaktır. Artık C 64'te Mouse kullanılabiliyor. Mouse özellikle GEOS gibi programlarda veya çizim programlarında işleri oldukça kolaylaştıracak bir araç. Commodore 64, BASIC 2.0 derleyicisini kullanmakta. Bir çok bilgisayarlarda bulunan fakat BASIC 2.0'da bulunmayan komutların işlevlerini PEEK, POKE komutları yardımı ile gerçekleştirebilirsiniz. Ancak SIMON'S BASIC gibi derleyiciler sayesinde PEEK, POKE komutlarını kullanmak zorunda kalmadan bu komutları kullanabilirsiniz. C 64'ün iki satırla sınırlı olan satır kapasitesini arttırmanız mümkün değil ancak, bu iki satıra daha fazla komut yazmanız mümkün. Bunun için bir komut satırını yazarken komutların kısaltılmış hallerini yazın. Mesela ? işareti PRINT komutunu temsil eder. Programı LİST ettiğinizde ? işaretinin PRINT komutuna dönüştüğünü görebilirsiniz. Bu şekilde komutları kısaltılmış halleri ile yazarak iki satır, yani 80 karakter limitini aşabilirsiniz. Tek bir sprite kullanarak ekran büyüklüğünde bir şekil hazırlayamazsınız. Eğer sprite kullanarak büyük şekiller hazırlamak istiyorsanız, şeklinizi bir kaç parçaya ayırın. Her bir parçayı bir sprite olarak hazırlayın. Bu spriteları birleştirip gösterdiğinizde büyük bir şekil elde etmiş olursunuz. Tüm spriteları aynı yön ve hızda hareket ettirerek şekli uyum içinde ekranda dolaştırabilirsiniz.
Bilgisayar alanında teyp kasetleri ile birlikte floppy disketler ve hard diskler de tarihe karışıyor. Bugün manyetik materyal kullanan depolama cihazlarının tümü gözden düşmeye başladı. Bir C 64 disketinde mevcut 170K'lık saklama kapasitesi çok yüksek gibi gelebilirse de, genel olarak birçok bilgisayar günümüzde kullanılan bilgilerin (özellikle yüksek kaliteli resimler içeren bilgilerin) toplanması için yeterli değildir. 4MByte Ram'a sahip Mikro'lar yavaş yavaş yaygınlaşmaya başlıyor. Bunları floppy disk sürücülerle donatmak biraz güç olur -ki bu bir sürü disket gerektirecek ve mikronun belleğini doldurmak için uzun zaman alacaktır-.
Büyük ve hızlı, sürekli bilgi depolarına şiddetle ihtiyaç vardır. Geleceğe baktığımızda bugün ses kaydetmekte kullandığımız compact disk benzeri optik disklerle bu sorunun çözülebileceği görülmekte.
Çok basit olarak optik'in anlamı genel manyetik metodlardan daha randımanlı data depolayabilmesidir. Optik depolamadaki datanın yoğunluğu çok fazladır. 3 mm'lik bir slayta bakmak, mümkün yoğunluklarının çeşitlerini görmek, çevirmek, tasarlamak ve bu çözümlemedeki bir ekran resmini saklamak için gereken disk boşluğunu istemek olanağına yalnız burada sahipsiniz. Optik sistemlerde datanın yoğunluğu son olarak kendi ışığının dalga boyu tarafından tespit edilir (kullanılan ışık için bir metrenin bir milyonda biri). Küçük bir alan içerisine müthiş bir parça dalga boyunu ve aynı zamanda bir parça datayı uygunlaştırabilirsiniz. Her ne kadar, manyetik depolamanın yoğunluğu disk ya da teypteki manyetik materyal taneciklerinin büyüklüğü tarafından değil (tipik olarak bir inç'in binlercesi) daha çok record/playback kafasındaki aralıkların büyüklüğü tarafından sınırlanırsa da Japon uzmanları bile manyetik kafaların dalga boyu büyüklüğünü yönetmezler. Tabii ki, optik olarak data depolamanın pratik metodları bu teorik olarak belirlenen yoğunluklara yakın sonuçlanmaz, fakat yine de optik metod asla kullanılmayacak manyetik metodlardan biraz daha iyi sonuç verirler. Optik data depolamanın potansiyel faydası bir zamanlar Hollanda
YANSITICI ALÜMİNYUM KAPLAMA
SERT PLASTİK
CD DİSKİN KESİT GÖRÜNÜMÜ
CD-ROM'DAKİ NOKTA KODLAMASI
ANA İŞİN
TRACLERİ | | REHBERİ İZLEYEN VA — TRACK
MANYETİK KORUYUCULU ODAKLAMA MERCEĞİ
IŞIN AYRIŞTIRICI PRİZMA
IŞIN
KONTROLÖRÜ TRACK TRACKLERİ İZLEYEN IŞIN IŞIN AYRIŞTIRICI
PERDE
LASER
CD LASERLİ SİSTEMİN OPTİK İŞLEYİŞİ
DÜŞÜK SİNYAL SEVİYESİ ——> YÜKSEK SİNYAL SEVİYESİ DÜŞÜK SİNYAL SEVİYESİ
Eindhoven'de Philips mühendislerinin pratik bir çözüm için başlangıcı ortaya atmaları ile 1967'de öğrenilmiştir. Onların düşüncesi video ve ses sinyallerinin depolanması hususunda araştırma yapmaktır. Disc, bir teybe göre sabit bir hızda hareket ettirilmesi ve toplanan üretimler içine yerleştirilmesi daha kolay olduğu için seçildi. Philips, bu buluşu Laserdisc video sistemi içinde kullanarak değerlendirdi. Gerçi Philips 1972'de show'da makinelerini tanıttı ve 1978'de (US'de) ve 1982'de (Avrupa'da) ticari makineleri başlattı, sistem video kaset kayıtlarının uygunluğu cesaretle karşılanmadı ve bu nedenle ilgisizlik içindeydi.
YÜKSEK SİNYAL SEVİYESİ
İZLERDE HATA OLUŞUMU
—— >> DÜŞÜK SİNYAL SEVİYESİ
YÜKSEK SİNYAL SEVİYESİ
s ne düştü. Bununla beraber Laserdisc'lerin video ve data depolamak için büyük potansiyele sahip olduğu görüldü. Sistem bir laser parıltısından gelen ışık okunun yansımasını modüle etmek için 12 inç bir diskin yüzündeki minik çekirdekleri kullanır. Çekirdekler yalnız 1 um (metrenin bir milyonda biri) boyunca çevrelenirler ve spiral track'lerde düzenlenirler (bir x mis
1 BOŞ BIRAKILMIŞ BYTE'LAR 1
LP gibi) ki bunlar disk çevresinde yaklaşık 55000 dönüş yaparlar ve her track sonrakinden yalnız 1,5 um uzaklıktadır. Tüm bunlara tüm manyetik medialardan daha iyi olarak her inç-mil'e yaklaşık 25000 bitlik bir data yoğunluğu sağlarlar ve bir harddisk'in kapasitesinin yaklaşık on misli elastikiyet verirler. Laserdisc ticari olarak tutunamamakla birlikte, optik depolamanın önemli mekaniksel problemlerini geliştirmeye hizmet etti. Laser odak merceği okuma durumunda iken
3 BYTE'LIK HATA BLOĞU (*
BIRAKMA
HATA BLOĞU TARAFINDAN PARÇALANMIŞ DATA
“lar minik disk, diskin yüzünden (0,25 um içinde) tamamen doğru mesafede tutulmalıdır ve işin yalnız 0.1 um'lik titizlikle track'lerin merkezini takip etmelidir.
1 BOŞLUKLARLA BÖLÜNMÜŞ HATA BLOĞU
<<
ERİMİŞ NOKTA
METAL KAPLAMA
tt
BOZULMUŞ BOYA
WORM'LARA YAZMAK
Bununla beraber, bu alanda oldukça dikkati çeken bazı düşünce esintileri var ve CD ile uğraşan Philips ve Sony için Laserdisc teknolojisine yapılan yatırım karşılığını verimli olarak buldu: Bilgisayar data depolamanın tümüyle yeni, standart taban formlarından oluşan, bir audio CD teknolojisi olan CD ROM. CD-ROM'lar birçok bakımdan standart CD'lere ve eski Laserdisc'lere benzerler. Onlar da data kaydı için aynı çekirdeklenmiş yüz tekniğini kullanırlar, fakat tam 12 cm. çapındadırlar. Disk dönüşü, okuma kafasının disk yüzü geçişlerinin sabit bir hızda (1 m/s üzerinde) muhafaza edilebilmesi için ayarlanmış olmalıdır. Bu sebeple merkezi okumaya başladığında en hızlı dönüşü yapmalıdır (en dış track'deki 200 rpm'den 500 rpm'ye). Laser ışını disk yüzü üzerinde odağı ayarlar ve yansıma odağını bir fotodedektör üzerine toplar ki böylece ışık seviyesindeki değişiklikler, çekirdeklerin dönüşü merceklere geçmiş gibi kaydedilebilir. Işık seviyesinin her bir değişikliği (bir çekirdeğin sınırını taşıyan ya da izleyen) binary 1 ve her değişim arasındaki düz alanlar ise 0 ile temsil edilir. 0.3 cm kadar küçük çekirdekler ile bu 153.6 Kbyte/s -bir floppy disk drive'dan bir parça daha hızlı- data okuma hızı sağlar. Data -disk yüzeyinde oluşan kazıntılar ya da sistem içindeki parazitlerden dolayı ortaya çıkabilecek- okuma hatalarının etkilerini azaltmak için şifrelenir. Bu data hızlarında bir saniyeden daha kısa süredeki hata üretimi yalnızca 1/100.000'lik bir oranındadır. Data disk üzerinde tam olarak random access (rastgele erişimli)'e imkân verecek şekilde dikkatle belirlenmiş olmalıdır -böylece bilgisayar diskin bir bölümünden, aranılan datadan önceki dataların hepsini okumaksızın, direkt olarak datayı okuyabilir. Data frame'ler içerisine bölüştürülür: 288-bit byte data, bir byte zamanlama için ve sekiz byte hata doğrulama için. Bu frame'lerin 98'i zamanlama için 12 byte, ilave edilene hata bulmaları için 288 byte ve random access için bloğun adresini tutacak 4 byte ile birlikte bir blok içinde toplanır. Her CD-ROM disk 276480 blok -bu her disk için 720 MByte'ın üzerindedir. Hata bulmaya karşılık şifreleme çok karmaşıktır ve audio CD'lerde kullanılan “Reed-Solomon” şifreleme sistemine benzer şekildedir. Datanın her frame'i için türemiş checksum byte'ları gibi (en iyi digital kaset ve floppy disk sistemlerinde olduğu gibi) aynı zamanda hataların etkilediği byte'ların tüm gruplarını bölüştürmek için datanın her frame'i içine 28 byte yer bırakılır. Bu sistem 450 byte uzunluğundaki ayrılmış hataları başarıyla doğrulayabilir (ki bu açıkça görülen kazıntı ya da işaret olabilir). Blok seviyesinde hata doğrulama ilavesi ile karıştığında, (Audio CD'lerde yoktur) CD-ROM sistemi 10.000.000.000.000'da 1 düzeltilemeyen hata oranına sahip olur -bu her iki yılda bit olarak düşünülebilir-. Bu kadar güvenilir olan CD-ROM ciddi bir data depolama aracı olarak seçilebilir. Mainframe bilgisayarlar bazen büyük optik diskler kullanıyorlardı (orjinal Laserdisklere benzemezler) ve şimdi CD-ROM'lar microların dünyasına giriyorlar. Şu anda CD-ROM'lar yalnız PC uyumlu makineler için mevcut ve genel kullanım referansları önceden kaydedilmiş CD-ROM disklerde bulunuyor. Hitachi şimdilerde ana CD-ROM sürücü fabrikatörü. Hitachi sürücü bir disk sürücüye çok benzer görünüştedir ve bir CD-ROM diski aynen audio CD oynatıcı gibi yükler. Microsoft, PC'lerde kullanılan MS-DOS işletim sistemine CD-ROM sürücüleri uyumlaştırarak genişleme cihazları üretti. Bunlar normal floppy disk sürücülere benzer yollardan erişim yaparlar. İlk ticari CD-ROM programı geçenlerde Microsoft tarafından üretildi. Tek CD-ROM diskten oluşan PC kullanan yazarlar için on referans çalışması içerir, Yazarlar için disk içerisine depolanmış bir kavramlar dizini, bir iş açıklamaları listesi, bir edebi stil kılavuzu ve başka yararlı araçlar ile çok geniş bir sözlük ihtiva eder. Tüm bu dataların fiyatı 235 sterlin. İstediğiniz an emrinizde mevcut bilgilerin 1500 floppy disk tutabilecek değeri için hiç de fena değil. Sistemdeki gelişmelerin belki de en ilgi çeken özelliği konuşma ve müziğin birleştirilmesi, bir disk üzerinde tamamına bilgisayarın erişebileceği şekilde adaptasyonu ve birlikte çalınması durumundaki karışım. Ancak her ne kadar Microsoft şu anda diğer referans çalışmalarını CD-ROM'larda üretiyorsa da, bu tüm sistem bağlantıları ile problem olabilir. CD-ROM'lar, tamamen ROM'ların çiplerine benzerler yalnızca okunabilen yazılamayan. Disk üzerine bir kez depolanan bilgi (mekanik olarak yapışanlar arasından) değiştirilemez ya da silinemez. Bilgisayar tarafından yazılabilinen floppy disk ya da hard disklerle aynı hız ve kapasitedeki sistemlere nazaran CD-RAM çok kullanışlıdır. Yazılabilir optik depolama diskleri takriben dört yıldır mevcut. Ancak bunlar geniş ve itinalı data ulaşımları için mainframelerde kullanılmıştır. Bunlar için en geniş 12 inç 18Gbyte diskler kullanır ki, yüzünde ince bir metal tabakası (yalnız 0.85 um kalınlığında) vardır. Anlaşılan alçak güçte laser bir saniyede disketten okuyabildiği gibi, daha güçlü laser datayı depolayacağı çekirdekleri şekillendirmek için metal film yüzünde bulunan küçücük çekirdekleri eritebilir. Bilgisayardan alınan data ile güçlü laser modüle edilerek bu disklere depolamaya ihtiyaç duyulan dataların hepsi yazılabilir. Benzer bir sistemde disk yüzünde organik boyalar kullanır. Bu, gelen ışıkla yansıyan ışık oranını değiştirmek için yazar lazer'den daha az güç ister. ICI geçenlerde “Digital Paper”'ı ilan etti. Bu ki, esnek bir tabanda anlatılan gibi boya tabakalarını kullanır. Taban disklerin ya da 600 byte data tutan 2400 foot bir makara ile tüm şeritler (ortalama 12 inç çaplı bir makara) formunda kullanılabilir. Dijitize edilmiş formda 3 tam filmi depolamak mümkün.
WORM'LAR İŞBAŞINDA
Ancak, data çekirdekleri disk yüzündeki metalde ya da boya tabanında şekillendirildiğinde, geri dönüş yoktur. Yüzeyi yeniden seviyelendirmek ya da yeniden renklendirmek mümkün değildir ve bu nedenle data uygun yere yerleştirilmelidir. Bunun gibi sistemler WORM sürücüleri olarak adlandırılır -Write Once, Read Many times. Bir CD WORM'un 1 Gbyte kapasitesinde olmasının anlamı, değiştirilmiş data için genellikle yer bulunabilmesi ve işletim sisteminin diskteki geçersiz hale getirilmiş datayı umursamaması için talimat verebilmesidir. Bu sistemler arşiv depolama için çok geniş database'ler de kullanır. Tamamen silinebilir optik diskler, araştırma laboratuvarlarında her zaman bulunurlar ve ilgi çeken iki tipleri vardır. Birinci tip Kerr effect olarak bilinen bir fenomen kullanır gadolinium-iron-cobalt tabakalı bir disktir. Bu materyal, manyetize edilmiş gibi ondan ayrı yönde gelen polarlanmış ışık aksinin etkisine sahiptir. Bu disk önce manyetize edilir ve üzerine data yazmak için tabakayı ısıtmada güçlü bir lazer kullanılır. Buradaki manyetik alan olduğu gibi spota çevrilir. Okuma kafasından ters çevrilmiş polarlanmış ışık sonradan ışıtılmış spotu ortaya çıkarmak için kullanılabilir. Bütün disk, daha sonra eşit olarak manyetize edilmiş bir disk üretebilmek için, bir manyetik alanda tekrar ısıtılarak dataların silinmesi sağlanabilir. Silinebilir disklerin ikinci tipi tellurium-selenium alaşımı ya da gallium antimonide tabakası kullanır. Bu materyaller ısındıklarında kristal yapılarının değişebilmesi özelliğine sahiptirler ve bu onların çarpan ışıkla yansıyan ışık oranını etkiler. Yine bir yazı laser'ı, bilgisayarın kontrolü altında disk yüzündeki alaşım tabakasının erime noktasının biraz üstünde bir sıcaklıkta spotlar üretir. Spotlar soğuduğunda (tabii ki hemen) ışık oranı değişir, sadece okuma kafasının biraz altında bir ısı ile tekrar silinebilir ve bundan dolayı alaşım kendi orjinal yapısına döner. Philips, Gallium antimonide tabakası kullanarak güvenilir olarak silinebilir diskler üretti. Bunlarla zararsız olarak 1000 kez kayıt ve silme yapılabilir. Ancak, her iki sistem ile de data üzerinde düzeltme yapılması zordur. CD-RAM'lerden ROM'lardır ki, CD-RAM için kullanılacak uygun materyal bulma konusunda birçok araştırma yapılıyor. Hemen hemen yüz Gbyte'lık bir toplam kapasitede birçok sürücüden oluşan birimler ile çok önemli olan düzeltme ihtiyacı sona erdi.
sıradan bir manzara olacak, hattâ değiştirilebilme özelliği daha kolay. Yoğun ve sürekli data depolamanın yüksek kalitesinin randımanı ve uygunluğu ile hemen erişim özelliği mikro endüstrisi için çok uzun denemelerden dolayı büyük bir ses ve video resimli 700 MByte programlı oyunlar...
çoktan terkedilmiş bir ambar, altlarında dünyayı ele geçirmek isteyen kötü bir kişi ve adamları yaşamakta. Gizli servis bizi bu meseleyi çözmekle vazifelendirmiş bulunuyor. Eski ambarda ilerleyip daha aşağılara giden gizli kapıyı ararken bir çok muhafızın saldırısına uğruyoruz. Düşmanlarımız bize silahlar ve bombalarla saldırıyor. İlk düzeyde bile düşmanlarımızın sayısı oldukça kabarık. Düşmanlarımızın en ilginç özelliklerinden birisi de bizi öldüreceklerinde bir çeşit dans etmeleri. Elinizden geldiği kadar geç ölmek istiyorsanız bu muhafızlara yaklaşmamaya çalışın. Bazen ateş ettiğiniz muhafız diz çökerek ölümden kurtulur. Bu muhafızlara muhakkak dikkat edin. Düşmanlarımızın saldırılarından korunmak için iki çaremiz var: İlk olarak yol üstünde göreceğimiz kapılardan içeri girmek. Bazen bu kapıların arkasında silahımız için gerekli olan cephaneyi bulabiliriz. Korunmak için ikinci şık yol üstündeki terasa atlamak olabilir. Ancak atlama işleminin zamanlamasının çok iyi ayarlanması gerekiyor. Atlamayı gerçekleştirmek için ateş tuşuna basıp Joystick'inizi ileri ittirin. Ancak terasta da başka sorunlar sizi bekliyor. İki türlü silaha sahibiz. Makineli tüfek ve tabanca. Oyunun başlangıcında sadece tabancanın elli mermisi var.
Bulunduğumuz binada ilerledikçe karşımıza daha büyük engeller çıkıyor. Mesela tavana adapte edilmiş lazer silahı, yerden çıkan çeşitli engellemeler. Oyunumuzun en can özelliği öldüğümüzde oyuna tekrar baştan başlayacak olmak. Oyunumuzu Commodore 64'te ve AMIGA'da oynamak mümkün.
Oyunun Değerlendirmesi US Gold / Disket - Kaset
AMIGA COMMODORE 64 GRAFİK : 9 GRAFİK : 6 SES : 8 SES : 6 ZORLUK : 9 ZORLUK: 6 DEĞER : 10 DEĞER : 7 GENEL : 8 GENEL : 8
O