Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 43
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 42
22. WORKBENCH
Workbench, intuition'un içerdiği, wimp (window icon mouse pull-down menu) sistemi ile çalışan bir komut arabirim programıdır. Workbench, dört renkli, 640x200 grafik çözünürlüklü bir ekranda çalışır. Aynı zamanda hem basit bir ekrandır, hem de bir uygulama programıdır. Ekran olarak disketleri icon olarak görüntüler; bunları açabilir, içindeki dosyaları icon'larıyla çağırabilmenizi sağlar. Uygulama programıdır, çünkü kendi elemanlarını kullanır (workbench objects) ve intuition window'larını kullanarak mesaj verir. AMIGA'yı ilk açtığınızda workbench içindeyse otomatik olarak çalışır. Workbench kütüphane programları kullanılarak, workbench'in fonksiyonlarına kendi programlarınızda da erişebilirsiniz. Workbench'te kullanıcı (hepsi icon'lar ve mouse'larla sembolize edildiği için), diskleri, kullanacağı araçları, projelerini (yapacağı veya yaptığı herhangi bir işi), çekmeceleri (drawer, yapılan işleri saklamak için kullanılır), not defterini ve çöp kutusunu (yukarıdakilerden bazılarını atmak için kullanılır, fakat çöpe atılan şey kaybolmaz, gerektiğinde geri alınabilir, aynı şekilde, çöpe atılan bir şey için ayrılmış hafıza alanı boşalmaz, kısacası çöp kutusu, o şeyin sadece icon olarak görünmesini engeller) açabilir, kapayabilir. Herhangi bir aracı AMIGA terminolojisinde herhangi bir uygulama programı bir “araç”tır) açmak, ekranda o aracı simgeleyen bir window'un açılmasına neden olur. Araçlar (uygulama programları) çalışırken projeler oluşturur. (Mesela, kelime işlemci programı aracımız olsun; bununla yaratılmış olan döküman dosyası bizim projemizdir.) Bir aracı açtığımızda, otomatik olarak bu araca ait tüm projeler de, araç window'u içinde listelenir. Tek başına sadece bir projeyi açarsanız, ona ait uygulama programı da (araç) otomatik olarak yüklenir. Workbench, genişletilmiş seçim (extended selection) olanakları da sağlamakta. Mesela bir kelime işlemci paketi ile üç dökümanı seçtiniz. Kelime işlemci çalışırken, bu üç dökümanla, seçtiğiniz sırada çalışacaktır. Çekmeceler (drawer) kendileri bir icon olup, workbench'in diğer tüm elemanlarını içerebilirler. Bunlar, araçlar, projeler veya diğer çekmeceler olabilir. Bir çekmece açıldığında, içeriği bir window'la ve içindekiler birer icon'la gösterilir. Bir çekmecenin içine bir başka elemanı daha almak istiyorsanız, o elemana ait icon'u tutup açılmış çekmecenin window'unun içine bırakın, veya o elemanı çekmeceyi kapalı şekilde gösteren icon'un üstüne götürün, çekmece o elemanı alacaktır. Bir elemanı yok etmek is-
AMIGA öncüllerinden farklı özellikler taşıdığından terminolojisi oldukça farklı ve yadırgatıcı kavramlara sahip.
tiyorsanız onun iconunu alıp çöp kutusu iconunun içine bırakın. Aslında çöp kutusu da bir tür çekmecedir. Fakat, diğer çekmecelerle karıştırılmasın diye çöp kutusu şekli verilmiştir. Not defteri (clipboard, aslında bu kelime yaptığı işlemi tam olarak açıklayamamaktadır) özel bir workbench elemanıdır ve araçlar arasında bilgi alışverişini sağlar. Not defteri, en son kullanılan yazı, grafik veya verileri RAM yapısında bir dosyada saklar (eğer dosya RAM'e sığmayacak kadar büyükse, diskette saklanır). Not defterini kullanarak, birçok program ve araç arasında çok hızlı bilgi transferi sağlayabilirsiniz. Workbench, bunlardan başka PREFERENCES adlı bir program içerir. Bunun yaptığı, mouse ve tuş takımının algılama süratini, çevresel birimlerle baud-rate olarak haberleşme hızını, mouse'un hareket ettirdiği okun hızını, monitör tipini, tuşların tekrar hızını, bağlı olan yazıcı pini, modem tipini, ekranın büyüklüğünü, ekranın monitör üzerindeki pozisyonunu, kullanılabilecek maksimum renk sayısını, ekran başlıklarını ve normalde kullanılan yazı fontunu ayarlamanızı sağlıyor. Preferences programı, ayrıca CLI (command line interface) adlı, tuş takımı yardımıyla AMIGA-DOS emirlerini algılayıp uygulayan, programa ulaşmanızı sağlıyor. CLI, Workbench'in içinde kendine ait bir window açıyor ve standart dökümanlarla CLI hakkında pek bilgi bulunmuyor. Bu yüzden normal workbench disketinde ona ait bir icon yer almıyor. CLI'a ait icon, ancak Preferences adlı programda CLI-ON pozisyonuna geçerseniz, görünür hale geliyor. Emirleri Microsoft'un MS-DOS işletim sistemi emirlerine oldukça benziyor. Bu emirlere örnek olarak, directory'leri (dizinleri) görme, programları çalıştırma, giriş ve çıkışı yeniden düzenleme gibi işlemleri verebiliriz. Kısacası CLI, kullanıcının Workbench'in altında kalan işletim sistemine ulaşmasını ve ona doğrudan hitap etmesini sağlıyor.
23. ÖNEMLİ NOTLAR
Bu yazıda ROM rutinleri diye bahsedilen altprogramlar AMIGA 1000 modelinde KICKSTART disketinden, özel bir RAM bölgesine yükleniyor. Daha sonra, bu bölge donanım seviyesinde, yazılmaya karşı korunuyor. AMIGA 500 ve AMIGA 2000 modellerinde, KICKSTART 1.2 işletim sistemi 256 KB'lık ROM'da sabit olarak yer alıyor. Kabul edersiniz ki, AMIGA gerek yazılım gerek donanım olarak kendisinden önceki diğer bilgisayarlardan oldukça farklı özellikler ve kavramlar içeriyor. Bu yüzdendir ki AMIGA'nın terminolojisi oldukça değişik ve ilk görüldüğünde yadırganıyor. Bu terminoloji henüz, anlamını koruyarak Türkçeye çevrilecek cinsten olmadığı için çoğu yerde orijinal kelimeleri kullandık ve bunların kısa bir açıklamasını da beraberinde vermeye çalıştık. Sonuç olarak, burada ortaya çıkan inceleme, AMIGA'yı gerçekten de teknik açıdan ele almasına rağmen tanıtıcı bir yazıdan çok tanıyan kişilere yol gösterici bir niteliğe büründü. AMIGA'yı tanımak isteyen bir kimseye bu yazının faydalı olabilmesi o kimsenin en azından AMIGA'yı görmüş ve biraz kurcalamış olması gerekiyor. Daha sonra bu incelemeye bir kere daha göz atarak gördüğü sistemin nasıl çalıştığı hakkında bir fikir sahibi olabilir.