Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 41
21. YARDIMCI EKRANLAR
Kullanıcının belirttiği ekranlardan başka yardımcı ekranlar da mevcuttur. Bunlar, işletim sistemi tarafından ğer, işletim sistemini yeterince iyi biliyorsanız, AMIGA'da hiçbir işiniz yarım kalmaz.
Requester (talep eden) tipi yardımcı ekranlar, sizden mouse veya tuş takımı yoluyla bazı bilgileri girmenizi ister. Normalde, işinize devam etmeniz için, requester ekranı içindeki OK, CANCEL vs. yazan bölgeye gidip mouse'un sol tuşuna basıp, işletim sistemini haberdar etmeniz gerekir. Fakat siz gene de başka bir window'a gidip başka bir işi yürütebilirsiniz. İlk ekrana geri döndüğünüzde ise o requester ekranını gene orada bulursunuz. (Mesela, oradaki programın bir disketin içindeki bir programa ihtiyacı oldu. O yüzden o disketi sizden isteyecektir. Fakat, o sırada yürümekte olan başka bir programın o diskete ihtiyacı olmadığı için onları sorunsuz olarak kullanmanız gayet doğal bir olay. Fakat, talepte bulunan programı kullanmaya devam etmek için onun isteklerini yerine getirmeniz gereklidir. İşletim sisteminin requester ekranlarını dileyen programcı, kendi programından da kullanabilir. Örneğin: “Please Insert Disk (Lütfen XXXXX Diskini Takın!)” requester'i. Özel bir requester kullanmak isterse, belirlemesi gereken birçok şey vardır. Bunlar “gadget”ler olabilir (aşağıda anlatılmıştır), requester'in yazısı olabilir, veya istenirse elde çizilmiş ufak bir grafik parçası olabilir. Diğer bir tip özel ekran da, alarm ekranlarıdır. Bu ekranlar oldukça önemli bilgiler taşırlar ve öncelikle bunların isteği yerine getirilmelidir. İki tip alarm vardır; birincisi “recovery” (kurtarıcı alarm) adı alır ve derhal tepki ve çözüm bekler. Diğeri ise “dead-end alerts” adını taşır ve artık yapılacak bir şey kalmadığını ve sistemin “crash” ettiğini gösterir. Bunlara cevap verildikten sonra, sistem kendiliğinden resetlenir (ilk açılış durumuna döner) veya seri porta bağlı bir terminal yardımıyla sistemi kurcalamanızı sağlar. Eğer, AMIGA'nın işletim sistemini yeterince iyi biliyorsanız, AMIGA'da hiçbir işiniz yarım kalmaz, çünkü kilitlenmiş bir AMIGA'yı bilinçli olarak kurcalayıp yeniden kaldığı yerden devam ettirmek, sanıldığı kadar da zor bir iş değildir. Ekranlar, window'lar, requester ekranları ve alarm ekranlarının hepsi gadget denilen çok basit bilgi giriş araçlarını kullanırlar. Sistem gadget'leri, window ebatları belirleme gadget'leri, window'u ön veya arka plana alma gadget'leri, window kapatma gadget'leri olabilir. Programcılar, gerektirdikleri için gerekli gadget tiplerini edebilirler. Bunların şeklini, rengini, üzerindeki seçim bölgesini, yazısını, hafızada kaplayacağı bölgeyi ve gadget'in nasıl davranacağını belirlemek gereklidir. Sistem gadget'lerinden ayrı olarak, programcı, mantıksal, string, sayısal veya orantı gadget'lerinden birini seçebilir. Mantıksal gadget'ler DOĞRU/YANLIŞ gibi durumlar alabilir veya yalnızca seçildikleri zaman sonuç gönderirler. String gadget'leri, tuş takımlarından bir string (RETURN ile biten karakterler dizisi) alır. Sayısal gadget'ler tuş takımından bir tamsayı girilmesini bekler ve girilen bilgiyi çağıran programa iletir. Orantı gadget'leri bulundukları pozisyonun, üzerinde bulundukları eksene (yatay, düşey) olan oranı ile ilgili bilgi iletir. Bunların kullanımına örnek olarak, ebat olarak içeriğinden küçük olan bir window'un merkez noktasını kaydırmak için kullanılan mekanizma verilebilir. (Bunun ne olduğunu anlamak için, AMIGA'nın üzerinde deneyin en iyisi!).
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 40
20. INTUITION
Intuition'ın ne olduğunu anlatmaya geçmeden, dilerseniz önce bir iki özel terimi ve kavramı açıklayalım. Önce user-interface teriminden başlayalım. User-interface (kullanıcı arabirimi), kullanıcının bilgisayarla arasındaki bilgi alışverişini sağlayan herhangi sesli, optik veya mekanik aletlerdir. Mouse joystick'e benzeyen fakat çok daha rahat bilgi girişi sağlayan bir alettir. Bununla ekrandaki bir oku herhangi bir yere rahat ve hızlı olarak götürebilir ve üzerindeki iki adet tuşa basarak istediğiniz herhangi bir işlemi seçebilirsiniz. Icon ise herhangi bir olayı, programı, dosyayı vs. simgeleyen bir görüntüdür. Intuition AMIGA'nın kullandığı user-interface sisteminin tümüne verilen addır. Genel hatlar olarak, Macintosh'un yaygınlaştırdığı window'lar, icon'lar ve mouse kullanımı içerir. Buna ek olarak, Intuition, bilgisayarda birçok işi window'larla belirlenmiş bölgelerde yürütmenizi sağlar. Her yapılan iş, kendine ait bir suni
memory”
10 terminal (window) açar. Bir programın birden çok window açması da mümkündür. Birden çok işin aynı anda yürütülmesi olayına “multitasking” (aynı anda birden çok işin yapılması) denir ve AMIGA'nın intuition'ı böyle bir çalışma tipini de destekler. Aynı anda birden çok programın çalışabilmesine rağmen belli bir zamanda yalnızca bir tanesi kullanıcıdan bilgi girişi alabilir. Hangi işe bilgi gireceğinizi belirlemek için, o işin window'unun üzerine gidip (mouse ile tabii ki) mouse'un tuşuna basarak onu seçmeniz gereklidir. Aynı anda, birden çok çözünürlük ve grafik modunu kullanabilmek için intuition, “screens” (ekranlar) kullanılır. Bunlar dikdörtgen şekilli olup genişlik olarak tüm ekranı kaplarlar. Ekranların, çözünürlüğü, renk paletleri, yükseklikleri önceden belirlenmiştir ve üzerlerinde bir veya birkaç window bulundurabilirler. Her ekranın üst tarafında bulunan yatay ve uzun dikdörtgen alan o ekranı tanımlar ve bu alandan tutup, o ekranı aşağı, yukarı hareket ettirebilirsiniz. Kenarlarında bulunan belirteçleri (gadget) sayesinde en öne veya en arkaya
Keyboard
cu mz
Console device
Sameporı device
Graphics atabilirsiniz. Bütün ekranlar, pull-down menüleri içerir. En üstteki dikdörtgen şerit şeklindeki bölgeye gidip mouse'un sağ tuşuna basarsanız, bu menüler görünür hale gelir. İstediğiniz menünün üstüne gidip, sağ tuşu bırakırsanız bu menü aktif olur. Yeni bir özellik olarak, menülerin iki seviyeye kadar derinlikleri olduğunu görüyoruz. Genelde aynı menüleri, kullanılan programa göre tuş takımından da seçmek mümkün. Geleneksel alışkanlıklarından vazgeçmeyenler de düşünülmüş oluyor böylece!.. Menüleri tasarlarken, programcılarla birçok esnek olanaklar sunulmuş durumda. Mesela, menüler kendilerine ayrılan bölgeden daha geniş görünebiliyor ve grafik içerebiliyorlar. Menüler seçildikleri zaman “check” işaretiyle belirlenebiliyorlar. Menülere ulaşmak için gerekli tuş takımı kombinasyonları (eğer varsa) gösterilebiliyor. Ekranların içinde yer alan window'lar, AMIGA'nın tüm grafik, ses, yazı ve animasyon özelliklerini destekliyor. Intuition'un window'larda işlettiği tüm programlar, kendilerine gerekli grafik, yazı ve renk miktarını belirlemeli veya yeni bir ekran yaratmalıdır. Intuition her türlü grafik, ekran ve window ihtiyacına cevap vermeye çalışır. Üst sınırı belirleyen öğe de hafıza miktarıdır. Başta da belirttiğimiz gibi, programlar yürürken en büyük sınırlama, belli bir anda sadece tek bir window'un kullanıcıdan bilgi alabileceğiydi. Eğer yürüyen program, böylece bir bilgiye gereksinim duymuyorsa, bu sınırlamadan etkilenmeyecektir. Herhangi bir window'u aktive etmek için, ya işaretleme okunu o window'un içine götürüp, mouse'un sol tuşuna bir kere basmak, ya da herhangi bir icon'u götürüp o window'un içine bırakmakla olur. Aktif olan bir window'u kapatmak, ondan bir önceki aktif olan window'u canlandırır (aktive eder). Bir window'un birçok değişik özellikleri olabilir. Bunlar, içeriği yatay ve dikey kaydırma bölgeleri, başlık bölgeleri, winpozisyonunu değiştirme bölgeleri (buralardan, window'u tutup başka bir yere bırakabilirsiniz), window'un derinliğini belirlemek için bölgeler (bunlar yardımıyla, window'u diğer window'ların önüne veya arkasına alabilirsiniz), window'un ölçüsünü belirleyen bölgeler ve window'u kapatma (tüm işlemlerini sona erdirme) bölgeleridir. Intuition, bunlardan başka bir de “backdrop windows” adlı window'ları yaratır. Bunlar, en arkada yer alırlar, hareket ettirilemezler, boyutları ve diğer window'lara göre olan pozisyonu değiştirilemez. Tüm uygulama programları, bu window'un ihtiyaçlarından ve içeriğinden sorumludurlar. Normal window'lar bu window'un önünde yer alırlar. Örneğin bir çizim programı, asıl çizim alanı olarak bu alanı kullanır. Diğer window'ları da renk paletini göstermek veya buradan renk seçimine olanak vermek için kullanır. Herhangi bir window açıldığında, alt tarafında kalan ve görünmez hale gelen bilginin dikkate alınıp alınmaması, programcı tarafından belirlenebilen bir öğedir. (Tabii, böyle bir durumda, o window daha fazla hafıza harcar.) Programcıya sunulan başka bir seçenek de “super bit map” olayı. Burada window'un içinde window'dan büyük bir cismi veya alanı görüntülemek söz konusu. Intuition gösterim sırasında yalnızca window'a sığacak kadarını gösterir. Window'un merkez noktasını kaydırarak, veya ebatlarını değiştirerek, söz konusu alanın diğer bölgelerini görmek mümkün. Programcıların karar vermesi gereken başka konular da, window'un nerede görüneceği, içinde hangi renklerin kullanılacağı, window'un içeriği ile ilgili bir başlık içerip içermeyeceğidir.