Sayfa 38

Çeviren: Mehmet Budak

Joystick prensibinin nasıl da dahiyane ve basit olduğunu dışarıdan baktığınızda göremeyebilirsiniz. Oysa mekanikten oyuna giden yol, sandığınız kadar uzun değildir. Bu nedenle size burada joysticklerin nasıl çalıştığını açıklamak istiyoruz. Hem hızlı action sahneleri hem de incelikli çizim rutinleri joystick'le mükemmelen gerçekleştirilebilir. El hareketinin bir sprite ya da cursor hareketine çevrilmesi, joystick'le oldukça basitleşir. Bu olayın ardında, hiç de sanıldığı gibi çok karmaşık bir işlem yatmamaktadır. Pahalı elektronik devreler ve karmaşık bir mekanik gerekmez. Hatta software için yapılan harcama da çok büyük değildir. Sizi joystick denilen bu araca aşina kılmak için, joystick'ten bilgisayara giden yolu bir anlatalım: Dışarıdan bakıldığında joystick, bir kutu, hareketli bir kol ve sayıları bir ile üç arasında değişen ateş düğmelerinden oluşur. Joystick'inizi açtığınızda, ilk olarak dört şalter çarpar gözünüze (Resim 1-4). Bunlar öyle yerleştirilmiştir ki, ortadan çıkan bir kaldıraçcık ya da üstün düğümlerle dolu bir halka, hareket ettirildiğinde, bir ya da çapraz olarak iki bağlantıyı kapatarak ateşler (Resim 1-4). Bilgisayar bu durumu tespit eder ve de programına göre tepki gösterir. Ayrıca aracın dengeliliğini, uzun ömürlülüğünü ve hassasiyetini belirleyen de bu bağlantılardır. Resim 1'deki folyalı bağlantılar, çabuk bozulmaktadır. Bu sistemde basitçe üst üste yerleştirilmiş iki metal plakacık bulunur; bunlardan biri yukarıda sözü edilen düğümlerin bastırılmasıyla devreyi kapar. Bu prensip, bazı cep hesap makinelerindeki folyalı klavyeye tekabül eder. Konstrüksiyon hızla başlangıçtaki sağlamlığını yitirir ve üstüne binen yükle yalama olur. Metal dilli bağlantılar (Resim 2) ve mikro-şalterler (Resim 5) daha iyidir (tabii daha da pahalıdır). Bunlar hissedilir derecede daha sağlam olur, yoğun bir kullanıma ve en ağır bir yüklemeye dayanırlar.

Joystick'in Türkçe karşılığı “haz çubuğu”dur. Bu “hazzı” mümkün kılan elektronik bağlantılar nelerdir?

Joystick'teki şalterler, basit bir prensibe göre bağlanmıştır (Resim 5). Sürekli ateş bile küçük, 8 kutuplu bir tümleşik devreyle (örneğin zamanlama elemanı NE555'le) gerçekleştirilebilir. Joystick'ten gelen sinyaller, joystick port'tan geçerek, hafıza alanı 56320 (port 2) ve 56321 (port 1)'de okunur.

Buralarda bağlantılar bir byte'da toplanmıştır. Port ile BASIC arasında sadece CIA (Complex Interface Adapter) adlı bir eleman daha vardır ki, C64'te, harici araçların tümünün yönetimini bu eleman üstlenir. Bir interface elemanı, 56320 ve 56321 numaralı adreslerin okunması sırasında, ilişkin joystick port'taki sinyalleri işlemciye iletir. Böylelikle arzulanan enformasyon, bilgisayarın hizmetine verilmiş olur. İş de burada biter; bundan sonrası software meselesidir. Joystick'i sola kırdınız mı, oyundaki bir figür sola doğru hareket eder, ateş düğmesine basarsanız, figür bir şeyi eline alır, filan.

5 V Yön T İ—— Ateş düğmesi