Sayfa 32

SAMET KUMAŞ

Bu yazının amacı PC'lerde kullanılan metin-işlemci programlarını birbirleriyle karşılaştırarak, hangi program paketinin sizin amaçlarınıza en uygun olanı olduğuna karar vermenizde yardımcı olmak. Biz size tanıtacağımız bütün programları bir Commodore AT üzerinde denedik. Ancak sözkonusu programlar Commodore AT ile uyarlı diğer bütün makinelerde ve Commodore PC 10 ve PC 20'de de çalışabilen programlar... Bunlar sırasıyla, Visawrite, Wordstar, Word, Moonstar ve Q&A. Bunlardan ilk üçü bugün artık bütün metin-işlem programlarında bulunması beklenen olanakları sunan standart programlar. Diğerleri ise özel bazı ihtiyaçları karşılamak üzere özel yeteneklerle donatılmış, nispeten uzman programlar... Ancak gereksiz tekrarlardan kaçınmak için, bir yandan standart diye andığımız programları tanıtırken, bir yandan da bir metin-işlem programı nedir, ne yapar, bütün metin-işlem programlarından beklendiğini söylediğimiz şu genel özellikler nelerdir, onlara bir giriş yapalım, dedik. Bu standart özellikler, elbette aynı zamanda çeşitli programları karşılaştırırken birer ölçüt işlevini görüyorlar. Bu yüzden, bir yandan metin-işlem programlarının genel özelliklerini anlatmak, aynı zamanda standart diye andığımız paket programların, çeşitli ölçütler açısından “ideal metin-işlem”e ölçüde yaklaştığını gözden geçirmek anlamına gelecek. Nedir o halde bir metin-işlemci programı? En kaba tarifiyle metin-işlemci, bilgisayarınızdan bir daktilo gibi yararlanmanızı mümkün kılan bir paket programdır. Ancak metin-işlemci programlarının bugün ulaşmış oldukları gelişkinlik seviyesini gördüğünüzde, böyle bir tarifin ne kadar büyük bir haksızlık olduğunu siz de fark edeceksiniz. Ancak biz yine de başından başlayalım. Bir yazıyı, mektubu ya da belgeyi daktiloda yazmaktansa bir metin-işlemci programı ile yazmanın ilk akla gelen avantajları nelerdir? Bir kere belgenin manyetik bir ortamda saklanıyor olmasının sağladığı bütün avantajlar - yazı kalitesinden fedakârlık etmeksizin belgeyi istediğiniz gibi değiştirebilme olanağı; masa çekmecelerinizi istila etmekle yetinmeyip evinizin, büronuzun her köşesine yayılma istidadı gösteren kâğıt karmaşasından kurtulma olanağı vb. Bir de -belki fazla öznel kaçacak ama- benim teknoloji korkumu yenerek, bir bilgisayar tutkunu olmama yolaçan bir avantajı var metin-işlemcilerin. Eğer siz de benim gibi, yazmaktan hem çok zevk alıyor, ama hem de ak kâğıt önünde ödünüz patlıyor, paralize oluyorsanız, metin-işlemci programları sizin de Frenklerin “yazma bloğu” dedikleri hastalıktan kurtulmanızı sağlayabilir. Tuhaf bir şekilde ekran, beyaz kağıdın yarattığı kalıcılık, nihailik, geri dönülmezlik izlenimlerini yaratmıyor; bir metin-işlemci kullanarak yazı yazmak ciddi ve önemli bir iş olmaktan çıkıp giderek bir oyuna benzemeye başlıyor.

't ne the

Address 218 El Portal Hay 1146 Ct. 1764 Enory

4365 Oyallala, Springer St., 078

Ama artık bu genel lafları bırakıp, bir metin-işlemci programı neler yapar/yapmalıdır, onun ayrıntılarına girmeye başlayalım.

YAZI GİRİŞİ VE DÜZELTMELER

Diyelim ki herhangi bir metin-işlemci programını aldık ve çalıştırdık. Bence ilk yapılması gereken, bu aşamada el kitabı ile fazla uğraşmadan, birtakım yazılar girmeye başlamaktır. Vizawrite programında, programı çalıştırdığınızda doğrudan doğruya yazacağınız “sayfa” ile karşılaşıyorsunuz; dolayısıyla hemen işe koyulabilirsiniz. Wordstar'da ise “ana menü” (Main Menu) denen bir komutlar listesi ile... Şu anda bizi ilgilendiren buradaki D komutunun yanında “open a document file” ya- Bu bağlamda metin-işlemci programlarının genel özelliklerinden ilkini görebiliriz. Bu programlar yazılarınızı, belgelerinizi her birinin kendine özgü bir adı olan, birbirinden bağımsız dosyalar halinde saklar. (Bu dosyalar kendi aralarında ilişki de kurabilir -ama buna daha sonra geleceğiz.) Dolayısıyla, Wordstar'da yazmaya başlamak için D komutunu kullanmanız, yani kendinize bir dos-

ya açmanız gerekiyor. Makine size dosyanızın adını soracak, siz de adını verip Return'e basar basmaz, ekranı değiştirecektir. Artık karşınızda görmekte olduğunuz boş ekranı sayfanız olarak yorumlayabilirsiniz. Sayfanın üzerinde ise yeni bir menü, Ana Menü (Main Menu) diye anılan menüyü göreceksiniz. Artık yazmaya başlayabilirsiniz. Yazmaya başlar başlamaz, daha ilk satırın sonunda metin-işlemci programlarının genel özelliklerinden birini göreceksiniz. Satırın belli bir noktasına, daha açıkçası sağ marj olarak tespit edilmiş noktasına gelir gelmez, yazı bir alt satırdan devam edecektir- yani, her satırın sonunda Return tuşuna basmanız gerekmiyor. Bu özellik “wordwrap” adıyla biliniyor. Gözden geçirmekte olduğumuz her iki program da “wordwrap” olanağını sağlıyor. Yine de aralarında bir fark var. Wordstar “wordwrap”'ten kurtulmanıza da, yani istediğiniz takdirde sağ marjda siz Return tuşuna basana kadar devam edecek bir satır girmenize olanak tanıyor. Bunun için önce ekranın tepesinde görülen ana menüdeki seçeneklere bir göz atmanız gerekiyor. Orada en sağda, bir diğer menünün adını göreceksiniz. İlk olarak Ekran Düzenlemesi Menüsü diye çevirebileceğimiz “Onscreen Menu”'yü seçmeniz gerekiyor. Bunu aynı anda CTRL ve O tuşlarına basarak yapıyorsunuz. (Önemli not: Wordstar'da bütün komutlar CTRL tuşu ile birlikte bir başka tuşa basarak veriliyor.)

lev 21