Sayfa 59

Bizim mantığımız, çağrışımlarımız ve içgüdülerimizle beslenen çok ince ve zengin bir mantıktır.

İskender SAVAŞIR daha karmaşık ve ciddi programlar yazmaya geçmek için ellerinizin kaşınmakta olduğunun farkındayım. Bu şartlar altında sadece iki komut, INPUT ve PRINT komutları üzerinde bu kadar durmamız, okurlarımızın sabrını kaçırmış olabilir. Ama ne yapalım ki, bu iki komut Commodore 64 Basic'inin dört temel köşe taşından ikisini oluşturuyor (diğer ikisi daha ileride ayrıntılı olarak inceleyeceğimiz PEEK ve POKE komutları). Özellikle PRINT komutunu, Commodore 64 Programcının El Kitabı'nda da belirtildiği gibi, Basic'in içinde yeralmakla birlikte, kendisi başlıbaşına bir mini bilgisayar dili oluşturan bir komut olarak düşünebiliriz.

PRINT Komutu ve Kontrol Karakterleri

Şimdiye kadar PRINT komutu ile birlikte iki ayrı türden değerin yazdırılabileceğini gördük: Sayısal değerler ve karakterler (ya da karakterlerden oluşan karakter zincirleri). Aralarındaki fark karakterlerin tırnak işaretleri içerisinde girilmesi, sayısal değerlerin ise doğrudan doğruya PRINT komutunun ardından yazılması idi. Ama PRINT komutunun asıl gücü kontrol karakterleri (ya da tuşları) ile birlikte kullanılabilmesinden ileri gelmektedir. Nedir kontrol karakterleri ya da kontrol tuşları?

Kursör Hareketleri

Bilgisayar klavyesinin üzerindeki tuşların çoğunun üzerinde bildiğimiz harf ve rakamlar yeralmakta.

Ancak bazı tuşların üzerinde, ilk bakışta esrarengiz görünebilecek bazı harf dizileri yeralıyor. Bu tuşların işlevi kursörünüzün hareketlerini ya da ekranın diğer bazı özelliklerini kontrol etmek (*). Bunların en basiti kuşkusuz RETURN ve SHIFT tuşları. Birincisinin işlevi herhangi bir daktilodaki satır atlama tuşunun işlevine benziyor. İkincisi ise büyük harf ya da küçük harf seçeneklerini seçmenizi sağlıyor. Kısaca diğerlerini de özetleyelim. Üzerinde CRSR yazan iki tuş, kursörünüzün sağa-sola ve yukarı-aşağı hareketlerini kontrol ediyor. CLR/HOME tuşuna basıldığında kursör ekrandaki en üst sol köşeye gidiyor. Bu tuşu SHIFT tuşu ile birlikte kullandığımız takdirde ise, kursör sol üst köşeye gitmekle kalmaz, aynı zamanda ekran da boşalır (temizlenir).

Dipnot: Şu ekran üzerinde yanıp sönen küçük işaretçiği nasıl adlandırma meselesi, zaten karmakarışık olan Türkçe bilgisayar terminolojisinin en karmakarışık alanı... Kullanım kılavuzu ve Programcı El Kitabı'nda bu işaret “Takipçi” diye adlandırılıyor (neyi takip ediyorsa). TDK Bileşim Sözlüğü ve onu izleyen Bilgisayar Ansiklopedisi ise “İmleç” terimini kullanıyor. Bu dergiye yazanların çoğu ise “kursor”, “kursör” ya da “cursor” terimini tercih ediyor.

Bilgisayarınızı etkileşimli tarzda kullanırken bu saydığımız işlevlerden herhangi birini, sözkonusu tuşlardan birine basarak yerine getirmeniz mümkün. Ama ya bu işlevlerden herhangi birinin programın çalışması esnasında yerine gelmesini isterseniz, o zaman ne olacak? İşte bu tuşları PRINT komutu ile birlikte kullanmak, programınızın bu işlevleri yerine getirmesini sağlıyor. Bunu örneklemek için önce tek satırlık bir program yazalım. Önce etkileşimli tarzdan çıkmak için bir satır numarası yazın (satır numarası sürece, etkileşimli tarzda kalıyoruz). Sonra PRINT yazıp bir tırnak işareti açın ve SHIFT ve CLR/HOME tuşlarına birden basın:

40 PRİNT “SHİFT CLR/HOME”

Bu satırı yazınca tırnak içinde SHIFT ve CLR/HOME tarafına değil, işaretine rastlayacaksınız. Daha sonra RUN yazarak programı çalıştırın. Ekranın boşaldığını ve kursörün ekranın sol üst köşesine çıktığını göreceksiniz. O halde genel kuralı şu şekilde yazabiliriz. PRINT komutundan sonra tırnak işareti açıp, kontrol tuşlarından herhangi birine basarsanız, ekran üzerinde tuhaf bir

59 işaret göreceksiniz (işaretlerin listesi aşağıda verilmiştir). Daha sonra programı çalıştırdığınızda programın o noktasında, sözkonusu kontrol tuşunun işlevi yerine getirilecektir.