Sayfa 56

Tümüyle elektronik bir büro, artık bir ütopya olmaktan çıktı. Günümüzde böyle bir büro, bağlantısız bir veri yığınından bilginin süzüldüğü bir yer olarak görülmeli. Bilginin artık en önemli üretim faktörü haline geldiğini ise duymayan kalmadı.

Buna rağmen, Alman işadamları, geleceğe yönelik büro iletişim gereçlerine yatırım yapmakta henüz yarar görmüyorlar. Günümüz bürolarının görünümü bunu kanıtlıyor. Tüm işletmelerin yalnızca telefon, daktilo ve fotokopi makineleri var. Yine tüm işletmelerin ancak %1'inde (yaklaşık 20.000) teleks, terminal, bilgisayar ve elektronik metin işlemci gibi daha karmaşık büro donanımına rastlanabiliyor. Alman ekonomisinde çok büyük bir yer tutan küçük işletmelerde -2.3 milyon işletmenin %97'sinde personel sayısı 50'nin altında- enformasyon tekniği çok seyrek yandaş bulabilmekte. Aslında bu işletmelerdeki yetkililer, elektroniğin ne gibi yararlar sağlayabileceği hakkında epey olumlu fikirlere de sahipler: İşletme içi akışın hızlanması, bilgilere kolay erişim olanağı ve müşteri isteklerinin daha hızlı karşılanması (1985'te yapılan bir ankete göre). Yine de enformasyon tekniği alanındaki bu çekingenlik ilk bakışta göründüğü kadar anlaşılmaz değil. Örneğin mikro bilgisayarlarda sistem değiştirmek ve yeni sisteme alışmak için geçen zamanın uzunluğunu düşünün. Üreticiler, bu çekingenlik gerekçesini ortadan kaldırmak için giderek çok ve çeşitli işleri gören makineleri daha küçük hacimlere sığdırıyor, bir yandan aletin ürkütücülüğünü azaltırken, bir yandan da kullanışlılığını artırmaya çalışıyorlar. Diğer yandan RISC gibi yeni bilgisayar mimarileri veya hata toleranslı, hata korunmalı paralel sistemler silisyum tekniğinin olanaklarını daha fazla kullanıyor da olsalar, daha yaygın bir kabulü sağlamakta yetersiz kalıyorlar. Bilgisayarın kabullenilmesi açısından software ürünleri ve bunların kullanışlılığı, baş köşeyi tutuyor gibi benziyor. Buna rağmen 2000 yılında elektroniğe geçmemiş bir işyeri, ister bir büro, ister bir imalathane olsun, bir istisna oluşturacak. Bu noktaya erişilmesi için, mekanik ve elektronik arasındaki fiyat makası tek başına yeterli olacak. Mekanik fiyatları durmadan yükselirken, elektronik fiyatları -son yıllarda ortalama %30 olduğu gibi- durmadan düşecek. Zamanında elektroniğe geçmemiş olan bir kişi, rakipleriyle mücadelesinde bir gün mutlaka yenik duruma düşmeye mahkûm. Gelecekteki işletmeciliğin ana noktası, endüstri sonrasında hâkim üretim faktörü haline gelmiş olan bilgi. İlişkisiz veri yığınlarından elenmiş, koşullu dallandırmalar, karşılıklı ilişkileri betimlenmiş seçenekler halinde düzenlenmiş bilgi ağaçları ve bu bilgi ağaçlarının kalite ve dolaşım hızları, işletmelerin pazar payları ve girişimci ticaretteki başarıları için nihai bir belirleyici olacak. Böylece endüstrinin rekabet yeteneği yalnızca imalatta değil, büroda da belirleniyor. Günümüzde bilgisayarların veri işlemden bilgi işleme geçmesi, yerel iletişim ağları ve diğer bilgisayar şebekeleri bu alanda ulaşılan en ileri aşamayı temsil ediyor. Makine ve insan arasında aracı olmaları nedeniyle büro mobilyaları ve bunların üreticileri de aynı gelişmeyi istiyorlar. Mobilya üreticileri, kendilerini yalnızca enformasyon tekniğine ilişkin ürünlerin hacim ve işyeri düzenleyicisi olarak görüyorlar. Onları daha çok ilgilendiren, büronun geleceğini ergonomi, ekonomiklik ve estetik bakımlardan da uyumlu hale getirmek. Ekonomiklik, yalnızca tekniğin görevi değil; ayrıca verimliliği ve verimli olma arzusunu artıran inceltilmiş bir teknikle çalışmayı sağlayan donanımın da görevi. Geleceğe yönelik büro tasarımları, günümüzde varolan büro mekanlarından yola çıkarak bunları tutumlu bir biçimde dönüştürüyorlar. Portatif duvar bölmeleri, yerleşim yoğunluğunu artırmakta kullanılıyor. Statik büro mobilyalarından vazgeçilerek, monte edilebilen ve taşınabilen, göreve, kişilere ve teknik donanıma uyarlanabilen yapılar tercih ediliyor. Tek tek parçalar iş merkezi halinde bir araya toplanıyor, fakat farklı bir bileşimle başka işlevleri yerine getirebiliyorlar; ayrıca başka işlevleriyle de bağlanabiliyorlar. Geleceğe yönelik taslaklar, elektrikli ve elektronik aletlerin entegre olmalarını sağlayabiliyor. Bu nedenle, enerjinin alınması, iletilmesi ve dağıtılması için büyük boyutlu kanallar oluşturuluyor. Ve bunlar, işyerinin bütün olanaklarından azami ölçüde yararlanılması sürecine bütün fiziksel ve psikolojik yönleriyle birlikte, insanı da katıyor.