Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 12
Yüzyıldan uzun bir süredir araştırmacılar bir gün insan bilincini taklit etmeyip, insan gibi düşünebilen makineler yaratmaya söz vermişlerdi. Ve yine bu kadar uzun bir süre boyunca bu işe inanmayanlar bilgisayar bilimcilerle alay etmişlerdir ki bu alayın konusu genellikle bilgisayar bilimcilerin amaçlarına erişememe yeteneksizliği olmuştur. Ve bazen bununla da kalmayıp bilgisayar bilimcileri, gerçekten iyi düşünen bilgisayarların canlandırdığı ölesiye çalışan makinelerin kâbus imajlarını, beraberlerinde getirdikleri için kınamışlardı. Şimdi bu kurtuluş ve kıyamet kehanetleri sınanma aşamasına gelmiştir. Yapay Zeka (YZ), düşünen makineler teknolojisi, artık laboratuvarların dışına taşmıştır ve ikinci bir bilgisayar devrimi ile beslenerek, gözlemcilerin görüşüne göre, en azından endüstri devrimi kadar geniş sınırlara ulaşacaktır. “Şurası kesin ki yüzlerce değil, onlarca yıl sonra silikon makineler önce rakiplerine yetişecek ve sonra da insan ataklarını geride bırakacaklardır” diyor Sir Clive Sinclair, Sinclair Research Ltd. England'ın başkanı. “Prensipte bu durdurulabilirdi. Bunu da deneyenler olacaktır. Fakat her şeye rağmen bu gerçekleşecek. Pandora'nın kutusunun kapağı açılmaya başladı.” “Yöneticiliğin gerekleri geniş kapsamlı ve köklüdür. YZ rekabeti ve teknik ustalık düzeyi bugün başında pek çok insan bulundurmayı gerektiren işleri tehdit ede-
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 13
LL
cektir” diyerek ikaz ediyor Harb Harreli, Alman İdari danışmanlık şirketi Keinbaum Unternehmensberatung GmbH'in uzmanı. “Muhasebeciler bizim için daima önemli olmuşlardır, fakat bilgisayarlar onların yaşamımızdaki önemlerini azaltmışlardır. YZ benzer etkiyi bazı uzmanlık gerektiren mesleklerde de yapacaktır.”
Uzman Sistemler:
Tıpkı klasik bilgisayarların bilgiişlem alanında ilerlediği gibi YZ bilgisayarlar da, yaptıkları işin tü- Tüne bakmaksızın, hemen hemen tüm faaliyetlerinde geniş bir bilgi birikimine ihtiyaç duyarak verimlerini artırabileceklerdir. Klasik bilgi-işlem sistemleri bazı sayılar yet doğaldır.
Çünkü YZ her memura -müdür, şef- verilecek bir uzman asistanın potansiyeline sahiptir. Bu yeni bilgisayarlar ilk bilgisayar devrimine oranla, organizasyonda ve idari tecrübede daha derin etkilere sahip olabilirler. “Bu yeni teknoloji, yapıda ve idari sorumlulukta temel değişikliklere neden olacak” diyor Wendell G. Gykes, Arthur D. Little Inc.'ın YZ grubunda fizik sistemler araştırmacısı.
YZ düşüncelerin uzun yıllara dayanan bir geçmişi olmasına rağmen, bilim adamları YZ'yı ticari sistemlere nasıl uygulayacaklarını ancak son yıllarda öğrendiler. Sadece uzman sistemlerin bu yılki dünya çapı satışları $ 150 milyon ile $ 250 milyon arasında. Fakat bir gözlemci 1990'ların başınalır ve onları ezip çeşitli analizlerde kullanırlar: Aydan aya karşılaştırmalar, planlanmış satış ve kazançlar, her birime düşen girdiler ve diğerleri gibi. Bir YZ sistemi bunların yanında genel sorunların detaylarını da ele alır, tıpkı bir hastanın şikayetleri gibi ve nispeten kısa bir çözüme ulaşmak için hafızasında bulunan çok geniş bilgi birikimine -bir anlam çıkarma kuralı ile- başvurur. Örneğin hasta soğuk almış, iki aspirin alsın. Madem ki bu sistemler uzman insanların görevini yerine getiriliyor, öyleyse bunların uzman sistemler olarak adlandırılması gada satışların $ 5 milyarı ve belki de $ 10 milyarı aşabileceğinde birleşiyorlar. Ve Karl M.Wiig'in varsayımına göre, (Arthur D.Little Inc.'ın YZ program başkanı) yüzyılın sonunda YZ satışları $ 60 milyara erişecek. Son olarak uzmanlar YZ'den tam anlamı ile yararlanabilmek için, tamamı ile yeni bir bilgisayar nesline gerek duyulacağına inaniyorlar. Bunun anlamı; daha fazla veri depolayan, daha hızlı işlem yapan ve elverişli ses sentezleri ile tanıma sistemleri olan makineler. Bundan sonra üst düzey yöneticiler, bilgisayarları ile kendi dillerinde sohbet edebilirler ve kendileri için gerekenleri makinelerinden öğrenebilirler. “Bu fikir” diyor Harold D.Stolovitch (Kanada Montreal Üniversitesi teknolojik eğitim profesörü ve YZ temelili öğretim programları geliştiricisi) “bilgisayarların görünmez hale gelmesidir.” Fakat o ve diğerleri YZ'nın gereğinden fazla pazarlandığına dikkati çekiyorlar. “Yapılan pek çok şey hâlâ çok ilkel” diye uya- Stolovitch. “Sorunların ne olduğunu bilmeyen ve olabileceklerden fazlasını uman birçok insan var” diyerek bu görüşe Walter Reitman da katılıyor (veri iletimi ve bilgisayarlar üzerine çalışan büyük bir ABD şirketi olan Bolt Branek and Newman Inc.'in YZ bölüm şefi). “İnsanlarda, uzman sistemleri olduklarından daha kurnaz görme eğilimi var, bunla- TA aşırı güven duyanlar, akılları başlarına gelince bir daha bunlara el sürmüyorlar” diyor Reitman ve ekliyor, “Bu da biraz düşkırıklığı yaratıyor.”
Her şeye rağmen YZ hızla ilerliyor. Bir elektronik firması olan Gould Inc. ABD'de yüksek teknoloji uzmanlarından oluşan bir ekiple bir yıldan uzun bir sürede General Motors, Exxon, Wang, IBM, Digital Equipment, AT&T, Northern Telecom ve diğer kuruluşlardan gelen 300 üst düzey yöneticiye YZ seminerleri verdi. Gould Inc.'den Richard E. Morley ve William A. Taylor, dinleyicilerden hiçbirinin seminer öncesi YZ'nın ne olduğunu bile bilmediğini söylüyor. Altı ay sonra dinleyicilerden birkaçı şimdiden bir YZ-ilerleme bilgisayarı sahibi olmuştu. Şu anda ise dinleyicilerin çoğu YZ ile çalışıyor. Gould Inc.'de düzenlediği seminerlerin doğal sonucu olarak, kendi çalışmalarında YZ'ya başvurabileceği alanları tespit etmiş bile. Örneğin, programlanabilir sanayi kontrolörleri. Bu konudaki tecrübelerini içeren kitaplarının önsözünde Morley ve Taylor; “YZ hızla yanımızdan geçiyor” diyor ve uyarıyorlar: “Harekete geçmenin tam zamanıdır.“
Çev: Cenk EDEN