Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 61
C128'in sağ yandan görünümü. Akım girişi, açma/kapama düğmesi, reset tuşu, joystick porfları.
İkisi Birarada
Yazının başında da söylediğimiz gibi Commodore 128, iki, hatta üç bilgisayardan oluşuyor. Bir C 64, bir PC 128 ve CP/M bilgisayar. Bu üç işletim türünü iki işlemci sağlıyor: Bir 8502 ve bir 780. 8502, C 64'teki 6510 ile tümüyle uyumlu, ama 2 MHz ile çalışabiliyor. Z80 için ise fazla bir şey söylemek gereksiz. Uzun yıllardan beri birçok büyük ve küçük bilgisayarda, hatta ve büyük CP/M makinelerinde kullanılan bir işlemci bu. Commodore 128'i açtığımızda, Z80 kendini gösteriyor. Hemen CP/M sistemini disketten boot etmeye (yüklemeye ve başlatmaya) çalışıyor. Herhangi bir komut verilmesi gerekmeden disket sürücü çalışmaya başlıyor ve programı yüklemeyi deniyor. Eğer karşılık gelen bir program bulamazsa, Z80 8502 işlemcisini harekete geçiriyor ve 128 modu kendiliğinden açılıyor.
Ayrılmış Veri
Yolları
İşletim sisteminde de öngörülmüş olduğu gibi, her iki işlemci (Z80 ve 8502), birbiriyle haberleşebiliyor. Eğer belirli G/Ç işlemleri için CP/M'in BIOS-(İşletim sistemi-) komutları yeterli olmazsa, 8502, bu görevi üstleniyor. Yazının ileriki bölümlerinde Z80 ve CP/M işletim sistemi hakkında daha geniş bilgi bulabileceksiniz. Z80 ve 8502, 128'de adres ve veri hatlarına ayrılıyorlar. Diğer elemanlara göre daha süratli olduğundan, bir Interface Z80'in hızını sisteme uyduruyor; bu da tabii ki Z80'in süratini düşürüyor. Bu Interface, Z80'in veri yoluna erişiminde, aslında çalışabildiği 4
MHz yerine yalnızca 2 MHz ile çalışıyor. Bunun anlamı ise şu: CP/M programları, 128'de, 4 MHz'lik bir CP/M bilgisayarındakinden daha yavaş çalışıyor.
Daha Hızlı 8502
8502'nin C64'teki 6510'dan en önemli farkını, hızı oluşturuyor. 6510 ancak 1 MHz'e kadarki frekansları kaldırabiliyor; halbuki 8502'de bu sınır 2 MHz. Yani 8502, 6510'un iki katı hızlı çalışabiliyor. Dolayısıyla her program, ister BASIC'te, isterse Makine dilinde yazılmış olsun, 6510'dakinden iki kat hızlı işletilebiliyor.
Commodore 128- Grafik Hızlandırıcı mı?
Bu soruya “Hem evet, hem hayır” şeklinde cevap verilebilir. Bir yandan, daha önce de belirttiğimiz gibi, FAST modunda VIC kendini kapatıyor. Bu durumda ekran, aynen Datasette'den yükleme yapılıyormuş gibi oluyor. Diğer yandan tüm grafik komutları bellekte yerine getiriliyor ve SLOW moduna geri dönüldüğünde tamamlanmış grafik ekranda görülebiliyor. Bu olay, yalnızca bir televizyonunuz veya 1701/1702 kompozit monitörünüz varsa ve buna rağmen 2 MHz ile çalışmak istiyorsanız da geçerli. Her ekran çıkışından önce SLOW komutuyla 1 MHz moduna geçmeniz gerekiyor, çünkü VIC 2 MHz'de kendini kapatıyor. Ancak bu geçişten sonra VIC, yeniden televizyonunuzu veya 1701/1702 monitörünüzü yönetebilir hale geliyor. Çıkış gerçekleştikten sonra, FAST komutuyla yeniden 2 MHz'e geçebilirsiniz. Program yine iki kat hızlı çalışmaya başlayacaktır. Bunun için gereken bir diğer koşul, kompozit ekranın kapalı olmasıdır; çünkü 2 MHz'de “basit” RGB video denetleyicisi yine resmi üretecektir.
128'in platinine bir bakış.
Bellek Haritası
Şema 1, olası işletim türlerinin bellek organizasyonunu gösteriyor. C 64 modundaki bellek bölümlenmesi, C 64'ün bellek haritasıyla tamamen aynı: $A000'dan $BFFF'e kadar olan alanda BASIC ROM'u, $E000'dan $FFFF'e kadar olan alanda ise 40 karakter yazıcısı ile Kernal ROM bulunuyor. $D000'dan $DFFF'e kadar olan alan G/Ç elemanlarını (CIA ve
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 60
C128'den bir ekran görüntüsü (solda üs
C128 bilgisayarla
Müzik yapma konusunda da oldukça yetenekli (üstte sağda);
FAST modunda ise her program iki katı hızlı olabiliyor. Fakat bunun bir kısıtlılığı var, o da bir renkli ya da siyah-beyaz monitörün bulunmasının zorunluluğu.
C64'ün Video-İnterface-Chip'i (VİIC) SLOW modunda yeterli olabiliyorken, FAST modunda daha farklı, daha hızlı bir yapı taşının kullanılması gerekiyor. Çünkü C64'ün VİC'i en fazla 1 MHZz'lik bir frekans sağlayabiliyor. Yeni Video denetimcisinin adı 8563; üstlendiği görev ise, FAST modunda '
ve 80-kolon modunda resim üretimi. VİC'den farklı olarak (bu bir
Composite-Video sinyali üretir) 8563, yalnızca standart bir kırmızıyeşil:mavi (BM uyumlu) ve Luminance (parlaklık) sinyali üretmekte, Kırmızı-yeşil-mavi normu (RGB), her temel renk için kendine özgü bir parlaklık sinyali öngörür. Bu sayede, kompozit norma oranla çok daha iyi bir resim çözümlemesi mümkün olur. Kompozit normu, biri renk, diğeri ise parlaklık olmak üzere yalnızca iki sinyal tanır.
Kullanılan bu iki normun varlığı, kullanıcı açısından iki monitörün varlığını gerekli kılıyor. SLOW ve C 64 modları için bir kompozit monitör (zorunluluk durumunda bir televizyon da yeterli olabilir) ve FAST ve 80 karakter modları için de bir RGB (kırmızı-yeşil-mavi) veya (parlaklık girişi olan) siyah-beyaz monitör gerekiyor. Commodore 128 için geliştirilmiş olan 1904 monitör, bir düğmeyle RGB'den kompozite dönüştürülebiliyor ve böylece sorun tek bir monitörle hallediliyor.
40/80 Karakter Gösterimi ve Grafik
Bütün PC'lerde alışılmış olduğu gibi, 128 de 80 karakter gösterebiliyor. Fakat bunu ancak RGB monitörde -SLOW veya FAST modundan bağımsız olarak- gerçekleştirebiliyor.
Önemli sayılabilecek bir eksiklik, FAST modunda veya 80 karakter gösteriminde grafik modunun bulunmaması. Bu amaçla kullanılan Video-denetimcisi, 16 renkli olarak 640 x 200 noktalık çözümlemeyle yalnızca 80 karakterlik satır oluşturabiliyor. Bu durumda bir karakter 8 x8 noktadan oluşuyor, bu hesaba satır arası ve karakter araları da dahil. Bu çözümlemede (640x200), yüksek çözümlemeli grafikler, sprite'lar (bunlar, bildiğiniz gibi, sizin tanımlayabildiğiniz hareketli şekiller) ve iki renkli harfler olanaksız. Video denetimcisi, Video-İnterface- Chıp (VİC)'teki gibi kendine özgü bir grafik işlemciye sahip olmadığından, DRAW, CIRCLE ve BOX gibi komutlar da 80 karakter modunda kullanılamıyor. Yani 2 MHZ'- de bir grafik modu işlemiyor.
40 karakter ve SLOW modlarında, yönetimi C 64'ten tanıdığımız VİC ele alıyor. Commodore 128 için daha da geliştirilen bu çipin adı 8564 olmuş durumda. Test yapılırken aynı anda bağlı olan iki monitörle çalışıldı. Bunların biri RGB-renkli monitör, diğeri ise bir Commodore 1701. 80 karakterlik renkli monitörde grafik komutlarını programlamak ve İşletmek ile 1701'de (kompozit monitör) grafik yapıyı incelemek oldukça zor. 80 karakter modundan grafik moduna geçildiğinde, 80 karakterin gösterimi için kullanılan 8563 video-denetimcisi kapanıyor ve bu iş için 8564 VIC grafik işlemcisiyle birlikte devreye giriyor. Daha sonra tüm resim çıkışları kompozit çıkışına gidiyor. Fakat 8563 video denetimcisi artık işlemci tarafından yönetilmediğinden ve son gönderilmiş olan RGB resim de silinmemiş olduğundan, RGB monitörde 80 karakter metin görüntüsü hâlâ görülebiliyor.