HYPRA PLATOS
Retro bilgisayarElektronik ile yakından ilgilenenler kendi tasarladıkları devrelerin filmini hazırlarken genelde büyük zorluklarla karşılaşırlar. Öncelikle devrenin parçaları bir kağıt üzerine çizilip yolların nerden gideceği belirlenmelidir. Devre elemanları fazlalaştıkça bu iş daha zorlaşmaktadır ve sonunda içinden çıkılmaz bir hal almaktadır. Bu nedenle aynı işi yapan özel bilgisayarlar geliştirilmiştir. CAL (Computer Aided Layout) diye adlandırılan bu sistemler oldukça yüksek bir hıza ve 2048x2048 noktalık bir grafik çözünürlüğüne sahiptirler. Fakat bu sistemlerin fiyatları da o derece yüksektir. Elektronikle sadece bir hobi olarak ilgilenen bir kişinin en ucuzu 20.000 DM.'lik (18 milyon) olan bu sistemlerden satın alıp kendi tasarladığı devrenin filmini hazırlaması imkânsızdır. Burada C-64yine imdadımıza yetişiyor.
Aşağıda dökümünü bulabileceğiniz Hypro-Platos adlı program ile C-64'ünüz ve uygun bir printer ile kendi devre filmlerinizi hazırlayabilirsiniz. Yalnız bilgisayarınızı kesinlikle profesyonel bir CAL sistemi ile karşılaştırmayın. Sizin çalışabileceğiniz alan 100x128'lik bir çözünürlüğe sahiptir. (Her nokta kenar uzunluğu 1,27 mm olan bir kareden oluşmaktadır.) Hypra-Platos'un özelliklerini şöyle sıralayabiliriz.
1- Program tamamen menülerle kontrol edilmektedir.
2- Bağlantıların bilgisayar tarafından soptanması (Auto Router)
3- Auto Router ile belirlenmiş yolları daha sonra Manuel Router seçeneği ile kullanıcı tarafından düzenlenebilir. Bu iş için dikey ve yatay eksenlerde hareket eden ekran kullanılır. Parçalar bu ekran üzerinde çevrilebilir, kaydırılabilir, silinebilir ve istenildiği yere yerleştirilebilirler. Ayrıca parçaların bacakları arasındaki bağlantıları istediğiniz gibi yapabilirsiniz. Bu arada çift yüzlü tasarımlar için istenilen yüz seçilebilir. Hangi yüzün ekran üzerinde görüldüğü ise yerleştirilen parçaların rengi ile belirlenir.
4- Hem Auto Router hem de Manuel Router ile çift taraflı elektronik devre tasarımı
5- Kendi yapabileceğimiz parça kataloğu
6- Bir defa bir parçanın boyutlarını ve bacaklarının pozisyonunu belirledikten sonra bunlar ana programda istenildiği gibi kullanılırlar.
Burada belirlenmiş birkaç parçaya bağlı kalmak zorunda değilsiniz. İstediğiniz sayıda, istediğiniz türde parça belirleyip bunların diskette saklanmasını sağlayabilirsiniz.
7- Aşağıdaki printerler ile normal veya ters görüntülü filmler basabilirsiniz.
-MPS 802 (1:1 veya 2:1 oranlarında)
-Commodore 1526 (1:1 veya 2:1 oranlarında)
-FX-80 veya aynı türden diğer printerler (1:1 oranında)
Şimdi gelelim programın kendisine. hypra Platos üç programdan oluşmaktadır: ana program olan 0.PRG, 1.PRG ve printer işlemlerini yürüten 2.PRG. Bu üç programı da yazıp bir disket üzerine kaydettikten sonra ana program olan 0.PRG'yi yükleyip RUN komutunu verin.
Birkaç saniye sonra başlangıç ekranı ve arkasından ana menü görülecektir. Buradan diğer 8 menüye geçilebilir ve her alt-menüden ilk menüye RESTORE tuşu ile dönülebilir. Bu sekiz alt menüyü şöyle sıralayabiliriz:
1. Parça listesi; Her elektronik parça burada boyutları ve bacak konumları ile belirtilir. Bu parçalar daha sonra element listesinde kullanılır.
2. Element listesi: Bu listede elektronik devrede yer alacak parçalar bulunur. Yalnız bu parçalar daha önce yukarıdaki birinci seçenek ile tarif edilmelidir. Element listesinde kullanılacak parçalar belirlendikten sonra, bağlantı listesine geçilebilir.
3. Bağlantı listesi: Burada daha sonra Router ile düzenlenecek bacak bağlantıları verilir.
4. Parça yerleştirme: Bu seçenek ile parçalar istenildiği gibi yerleştirilebilir. Ayrıca buradan Manuel Router bölümüne de geçebilirsiniz.
5. Router: Bağlantı listesinde verilen yollar uygun şekilde düzenle-
nir. Fakat daha önce parçaların yerleştirilmesi lazımdır.
6. Düzenleme: Burada bağlantıların uzunluklarına göre düzenleneceklerdir. Router'den önce bu bölümün seçilmesi zamanından tasarruf sağlar.
7. Düzeltmeleri: Bazı özel bağlantılar ( (+) ve (-) yollar) özel olarak film üzerinde belirtilir.
8. Features: Disket ve printer işlemleri
0 Çıkış: Basic'e dönüş.
Şimdi bu seçenekleri daha detaylı biçimde inceleyelim:
Parça Listesi:
Daha önce de belirtildiği gibi burada kendi parça koleksiyonunuzu yaratabilirsiniz. Bunun için parçanızın boyutlarını ve bacakların hangi pozisyonda olduğunu bilgisayara belirtmelisiniz. Ekranda görünecek olan 2. menüden "Giriş" seçeneğini seçin. İlk olarak size bir organizasyon numarası sorulacaktır. Parçalarınız bu sıraya göre saklanacaktır. Örnek olarak 14 bacaklı bir entegreyi nasıl belirteceğimizi gösterelim. Bu iş için aşağıdaki sırayı takip etmelisiniz.
1. Ana menüden "Parça Listesi"-ni seçin
2. İkinci menüden 3 numaralı giriş bölümünü seçin
Burada sizden parça tipi istenecektir. Bunu aşağıdaki yedi harf ile belirtebilirsiniz:
I: IC
T: Transistör
S: Şalter
K: Kondansatör
W: Direnç
X: Herhangi bir parça
E: Geri dönüş
3. IC için I harfini girin
4. Bacak sayısı için 14 yazın
5. Şimdi sizden parçanın boyutları sorulacaktır. Program bildiğimiz ölçüler ile çalışmamaktadır. Bu nedenle parçanızın genişliği ve uzunluğunu (mm cinsinden) 1.27'ye bölüm, çıkan sonucun küsuratını atmalısınız. (Entegrenin boyutları bacaklardan itibaren ölçülür.) Sonuçta 14 bacaklı bir entegrenin genişliği için 6, uzunluğu için 12 yazın.
6. Pin 1'in (1 no'lu bacak) X-pozisyonuna verin. (Bu ((0)) olacak.
7. Pin 1'in Y-pozisyonunu verin. Bu da ((0)) olacak.
8. Şimdi sırayla diğer bacakların da X ve Y pozisyonlarını vermelisiniz. Bunun için daha önce boyutlarda belirttiğimiz gibi parçayı eksenler üzerinde 12x6'lık bir alana yatırılmış olarak düşünün.
Yukarıda görülen şekilden 2-14 no'lu Pinlerin koordinatları sırasıyla şöyle bulunur:
2,0 - 4,0 - 6,0 - 8,0 - 10,0 - 12,0 - 12,6 - 10,6 - 8,6 - 6,6 - 4,6 - 2,6 - 0,6
10. Son olarak ikinci bir parça tarif edebilir veya menüye geri dönebilirsiniz.
Menüde yer alan diğer seçenekler şunlardır:
1. Liste: Tüm parçalar tipleri, bacak sayıları ve organizasyon numaraları ile gösterilirler.
2. Silme: Bir parçanın listeden silinmesi için sadece organizasyon numarasının verilmesi yeterlidir.
3. Giriş: Parçaların özelliklerinin belirtilmesi.
4. Save: Parça listesi disket üzerinde saklanırken bir numara alır. Bu numara 0 ile 9 arasında olmalıdır.
5. Load: Parça listesinin yüklenmesi için yine bir numara sorulur.
6. Print: Parça tipleri, bacak sayıları ve organizasyon numaraları kağıda aktarılırlar.
7. Gösterme: Parçaların bacaklarını ekran üzerinde gösterilir (Pin 1 = A'dan, Pin 26 = Z'ye kadar)
Element Listesi:
Bu listede tasarlayacağınız devre üzerinde bulunan parçalar yer alır. Bu parçalar daha önce parça listesine kaydedilmiş olmalıdırlar. Örnek olarak daha önce kaydettiğimiz 14 bacaklı entegreyi element listesine yazalım. Bunun için aşağıdaki sırayı takip etmelisiniz:
1. Ana menüden "Element listesi"-ni seçtikten sonra ekrana gelen ikinci menüden "Giriş" seçin.
2. Parça numarasını verin. (T,I,S,K,W,X) Burada I olacak.
3. Parça numarasını verin (1-255) Burada "1" olacak.
4. RETURN tuşuna basın.
5. Organizasyon numarasını verin. Bu yine "1" olacak.
Böylelikle 14 elementi listeye kaydedilmiştir. İkinci bir 14 bacaklı entegreyi bu listeye kaydetmek için şunları yapmalısınız:
1. Parça tipini verin: I
2. Parça numarası: 2
3. RETURN tuşuna basın.
4. Organizasyon numarası olan 1'i girin.
Eğer daha fazla parça girmek istiyorsanız "E" yazıp ikinci menüye dönebilirsiniz. Bu menüden yer alan diğer seçenekler şunlardır:
1. Save: Element listesi sizden istenen bir numara ile kaydedilir.
2. Load: Element listesi daha önce kaydettiğiniz numaraya göre tekrar yüklenir.
3. Print: Bu listede yer alan parça tipleri, numaraları ve organizasyon numaraları ile kağıda aktarılırlar.
3. Giriş: Kart üzerine yerleştirilecek tüm parçalar burada belirtilir.
Bu iş için şu kalıp kullanılır: Parça tipi (T,I,S,K,W,X), Parça numarası (1-255), Organizasyon numarası (Parça listesindeki). Eğer listede olmayan bir numara verilirse, ekranda bir hata mesajı belirir. Organizasyon numarası olarak "0" verildiğinde ise o parça silinir. "E" ile menüye geri dönülür.
5. Liste: 3. numaralı şıkta olduğu gibi fakat bu sefer ekran üzerinde element listesi görünür.
Bağlantı Listesi:
Auto Router ile çalışabilmek için önceden element listesinde yer alan parçalar birbirine bağlanmalıdır. Yine örnek olarak 14 ve 12 elementlerinin bacaklarını birbirine bağlayalım:
1.4 numaralı seçenek olan "Giriş"-i seçin.
2. Parça tipi olarak "I" ve parça numarasını verin. Burada "1"
3. RETURN'e basın.
4. Bağlantının başlayacağı bacak numarasını verin. Burada "1".
5. RETURN
6. Bağlantının gideceği parçayı yazın. "12".
7. RETURN
8. Bağlantının gideceği bacak numarasını yazın. "1"
9. RETURN
10. Herşey doğru ise "E"ye, bir hatanız varsa ekranda şu satır görünecektir:
"14, PIN1 = 12, PIN1 (L/E)?"
Daha fazla bacak bağlantısı yoksa " " işareti ekranda görününce "E" yazıp menüye geri dönün. Bu arada bağlantılarda bir hata yaptıysanız 5. seçenekten (Edit) bunu düzeltebilirsiniz. "F1" ve "F2" tuşlarıyla istediğiniz bağlantıyı seçebilir, "D" ve "M" ile gerekli düzenlemeleri yapabilirsiniz.
Bağlantı listesinin diğer şıkları şöyledir:
1. Save: Diskete kayıt.
2. Load: Tekrar parça listesinin yüklenmesi.
3. Print: Bağlantıların verileri kağıda aktarılır.
4. Giriş: Bağlantılar belirlenir.
5. Edit: Düzeltmeler yapılır.
6. Liste: Bağlantılar ekran üzerinde görünür.
Parçaların Yerleştirilmesi:
Burada parçaları istediğiniz şekilde yerleştirebilirsiniz ve ayrıca "Manuel Router" bölümüne geçebilirsiniz.
Ekrana gelecek olan menüde şu seçenekler yer alır:
1. Parça yerleştirme: Bu şıkkı seçtiğinizde kelime işlem programlarında rastladığınız türden bir ekranı karşınıza bulursunuz. En alttaki üç satır informasyon satırlarıdır. Bu satırlarda o anki cursor pozisyonu, parçanın durduğu açı ve kullanılacak tuşlar gösterilir. Bir parçayı yerleştirmeden önce hangisini istediğinizi belirtmeniz lazımdır. Örnek olarak 14 ve 12"yi verebilirsiniz. Ekran üzerinde yanıp sönen bir cursor parçayı yerleştirebileceğinizi söyler. Cursor'u normal kontrol tuşları ile hareket ettirebilirsiniz. Bu arada ekran kaydırılabilir. "T" tuşu ile test için parçanın bacaklarını ekran üzerinde gösterebilirsiniz. "D" tuşu ile parça saat yönünde 90 çevrilir. "S" ile parça yerleştirilmiş olur. Yerleştirilen bir parça "V" ile istenen yönde kaydırılabilir. Cursor her zaman 1 no'lu bacak üzerinde durur. "E" ile menüye geri dönülür.
2. Liste: Yerleştirilmiş ve yerleştirilmemiş parçalar sırasıyla gösterilir.
3. Silme: Yerleştirilmiş parçalar silinebilirler. Bunun için parça tipini ve numarasını yazmalısınız. (I1, I2 gibi)
4. Bağlantı: Auto Router'a geçmeden önce bağlantılar Router'ın anlayabileceği şekle getirilmelidir. Bu seçenek her Auto-Router'dan önce kesinlikle gereklidir.
5. Manuel Router: Auto Router ile bağlantılar çizildikten sonra gerekli görülen değişiklikler ve eklemeler bu seçenek ile yapılır. Parçaları yerleştirirken karşınıza çıkan ekranın benzeri yine görülecektir. "F1" tuşu ile kullanılan devre yüzü değiştirilir.
6. Pin1: Yerleştirilmiş olan bir elementin koordinatları gösterilir. Bunun için parça tipini ve parça numarasını vermelisiniz. (I1, I2 gibi)
7. Herşeyi Silme: Yukarıdaki üç liste ve tasarlanmış olan devre tamamen silinir.
8. Yolları Silme: Parçalar oldukları yerlerde kalırlar, sadece yolları silinir. Tekrar Autor Router ile yolları seçmeden önce yukarıdaki "Bağlantı" şıkını seçmeyi unutmayın.
9. Yüzleri Değiştirme: Tasarladığınız devre yüzleri ve parça yüzleri yer değiştirir.
Router:
Yollar bilgisayar tarafından belirlenir. Eğer eksik bağlantı kalırsa kullanılan devre yüzü değiştirildikten sonra tekrar Router ile tamamlanır.
Features:
Burada disket ve printer işlemlerini gerçekleştirebilirsiniz. Bu alt menüde şu seçenekler bulunur:
1. Layout: Printer işlemlerini yürütecek olan program disketten yüklenir. Bu nedenle "2. PRG" adlı program disket üzerinde bulunmalıdır.
2. DOS: Disk komutları gönderilir. "$" ile Directory ekran üzerine gelir.
3. Matrix OP: Tasarımı tamamlanmış olan devre disket üzerinde saklanır. Fakat her disket üzerinde sadece bir tane Martix-File bulunabilir.
4. Eksik bağlantılar: Autor Router'ın bulunmadığı yollar koordinatlarıyla ekran üzerine gelirler.
Printer İşlemleri:
Daha önce belirtildiği gibi "Features" menüsünde "Layout"u seçerseniz disketten printer işlemlerini yürütecek program yüklenir. Bu program ile tasarladığınız filmleri FX-80 veya VC-1526 türü printerler ile basabilirsiniz. Bu iş için yine bazı parametreleri ayarlamanız lazım: Printer: (F/V) FX-80 veya VC-1526; Büyüklük 1:1 veya 1:2 oranında; Yüz (1/2); Basılacak olan yüz belirlenir; Modus: Film normal veya ters görünüşü ile basılabilir. Son iki şık FX-80 printerler içindir.
