Sayfa 4

bölümleridir. Bir satırda bunların bir veya birkaçı olabilir.

Makine dili komutu ile LDA, ADC, JMP gibi, 6510'un anladığı komutları ve bu komutların değişik adresleme şekillerini kasdediyoruz.

Assembler komutları ise, Super Assembler'ın assembler kodunuzu objeye koduna çevirirken gerçekleştireceği birtakım işlemlerin kullanıcı tarafından belirlenmesini sağlarlar. Örneğin, formatlı bir assembler kodu listesi üretebilir, label tablosu isteyebilir, programınızın hafıza içindeki yerini belirleyebilir, değişkenler kullanabilir, birden fazla assembler kodunu birbirine ekleyebilir ve daha birçok işi kolaylıkla gerçekleştirebilirsiniz.

Label'lar ise, programın herhangi bir satırına bir isim vermeye yararlar. Daha sonra bunlar, JMP, JSR, BNE, BEQ gibi atlama komutlarında hedef adres olarak kullanılırlar. Bunların gerçek adres değerlerini assembler hesaplar. Böylece hem siz zahmet etmezsiniz, hem hata olasılığı sıfıra iner, hem de label'ın assembler kodundaki yerini değiştirip RUN ettiğinizde oluşan obje kodu, bu değişiklikle çalışır durumda kalır.

Açıklamaları ise, aslında çok ilkel ve karmaşık bir dil olan makine dilinde yazdığınız programın satırları hakkında yorumlarınızı ve açıklayıcı notlarınızı içerir. Tıpkı BASIC'teki REM komutu gibidirler. Obje kodu üretilirken dikkate alınmazlar. Sadece dökümantasyon açısından önemleri vardır. Size bu özelliği sık sık kullanmanızı tavsiye ederim. İnanın, bir programı yazdıktan birkaç ay sonra, siz bile kendi programınızı anlamayabilirsiniz. Açıklamalar koyarak hem kendinize, hem de programınızı okuyacak olanlara yardımcı olursunuz.

Şimdi, böyle bir satırda geçerli olan kuralları görelim:

1) Her satırın ilk karakteri '-' (eksi) işareti olmalıdır.

2) Her satırda en fazla bir komut olabilir. Bu ya bir assembler komutudur ya da bir makine dili komutu.

3) Bir satırda en fazla bir label olabilir.

4) Eğer label varsa, label ile eksi işareti arasında boşluk olmamalıdır.

5) Eğer satırdaki ilk komut, bir makine dili komutu ise, eksi'den sonra en az bir boşluk olmalıdır.

6) Eğer label varsa, label ile arkasından gelen assembler veya makine dili komutu arasında en az bir boşluk olmalıdır.

7) Bir satırda sadece label olamaz.

8) Bir satırda assembler veya makine dili komutu kullanılmışsa, (başında label olup olmaması farketmez) ve bir açıklama eklenmek isteniyorsa, açıklama noktalı virgülle başlamalıdır.

9) Eğer bir satırda sadece açıklama olacaksa, eksi'den hemen sonra noktalı virgül gelmelidir.

10) Assembler komutları nokta ve iki harften oluşur.

11) Makine dili komutları üç karakterli isimlerinden ve adresleme bölümünden oluşur.

12) Assembler komutları, eksi'den hemen sonra da başlayabilirler, orada boşluk da olabilir.

Tüm bunlar çok karmaşık gelebilir. Ancak aşağıda genel biçimler verilmiştir. Çok kolay olduğunu göreceksiniz.

NNNNN -; açıklama

NNNNN -.AK assembler komutu parametreleri,

NNNNN - .AK assembler komutu parametreleri

NNNNN - .AK assembler komutu parametreleri ; açıklama

NNNNN -.AK assembler komutu parametreleri ; açıklama

NNNNN -LABEL MDK adresleme

NNNNN -LABEL MDK adresleme ; açıklama

Burada, .AK ile assembler komutu, MDK ile makine dili komutu, NNNNN ile satır numarası temsil edilmiştir. Dergimizde bulacağınız örnek programlar da size genel görünüş konusunda yeterli bilgi verecektir.

Makine dili komutlarını zaten Ayhan'ın yazısında görmektesiniz. Açıklamamız gereken, assembler komutlarının neler olduklarını ve ne işe yaradıklarıdır. Ama önce, assembler kodu içinde yapabileceğiniz hesaplamalar ve kullanacağınız değişkenler ile ilgili bazı önemli bilgileri verelim.

Assembler kodunuzda, bir sayı yazabileceğiniz her yerde matematiksel terimler olabilir. Örneğin:

Bu tip işlemlerde, toplama, çıkarma, bölme, çarpma, üs alma gibi beş değişik basit işlemin yanısıra, mantıksal operatörler de mektedir. Bunlar AND, OR, NOT, eşittir, büyüktür ve küçüktür operatörleridir. Yazılışları, iki işaret arasına konmuş baş harflerinden veya sembollerden oluşur:

AND = !A!

OR = !O!

NOT = !N!

büyüktür = !>!

küçüktür = !<!

eşittir = !=!

Bu işlemler parantezlerle kontrol edilebilir:

!N! (değişken1 !=! 5) !A! (değişken2 !<! 20))

Yukarıdaki işlemin sonucu, eğer değişken1'in içinde 5 ve değişken2'nin içinde 20'den küçük bir değer varsa 0 olacaktır. Şimdi bu -1 nereden çıktı diyeceksiniz? Bu işlemin sonucu doğru ise, bunun sayısal değeri -1, yanlış ise 0 olacaktır. Yukarıdaki terim, Basic'te yazılmış aşağıdaki terime eşittir, isterseniz bir deneyin:

NOT (D1 =5) AND (D2 <(20))

Bu işlemlerin dışında, küçük byte ve büyük byte dediğimiz iki işlem daha vardır. Eğer elimizde 0-65535 arasında, yani 16 bit'lik bir sayı varsa, küçük byte bu sayının alt 8 bit'ini, büyük byte da onun üst 8 bit'ini verir. Bunlara KB ve BB dersek, BB*256+KB işleminin sonucu bizim 16 bit'lik sayımızı verecektir. Eğer olayı onaltılık sistemde incelersek, örneğin $5EF8 (24312) sayısının küçük byte'ı $F8 (248), büyük byte'ı da $5E (84) olur.

NNNNN sayısının küçük byte'ını bulmak için <(NNNNN) operatörünü, büyük byte'ını bulmak için >(NNNNN) operatörünü kullanmanız gerekiyor. NNNNN yerine 0-65535 arasında bir sayı, bir label veya bu aralıkta sonuç veren matematiksel bir terim konabilir. Örnek programımızın 200-210 numaralı satırlarında bunun örneğini görebilirsiniz.

Tüm programınız içinde, ondalık ve ya onaltılık sistemde sayılar kullanabilirsiniz. Onaltılık sayıların başına $ (dolar) işaretini koymanız gerekiyor. Programınızın dışında, satır numarası kullanmadan vereceğiniz direkt komutlarda da bu sayı sistemini kullanabilirsiniz. Örneğin, PRINT $C000 komutu ile 49152 cevabını alabilirsiniz.

Sırası gelmişken, diğer Basic komutlarını nasıl kullanacağınızı da belirtelim. LET ve FOR komutlarının dışındaki komutları sadece direkt modda kullanabilirsiniz. Program yazmak yok. Ayrıca PRINT komutundan başka, assembler kodundaki hesaplamalarda kullandığınız terimleri de direkt modda kullanabilmeniz için sola bakan ok tuşunu kullanmanız gerekir. Örneğin, obje kodu ürettikten sonra programda kullandığınız bir label'ın veya değişkenin değerini öğrenmek istediniz. Bu durumda PRINT label-adı komutu yerine, PRINT'in yerine sola bakan