Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 22
İşte müziksever arkadaşların seveceği bir program. C-64'ün ses özelliklerini bir yığın POKE komutu kullanarak elegeçirmekten bıkanlar için 8 yeni BASIC komutu.
Önce SOUND MASTER programını MDE ile yazın ve bir yere kaydedin. Daha sonra LOAD edip RUN komutunu verin. Yeni komutlar aktif hale gelecektir. Üç değişik örnek program da verdik. Bunların satırlarında kontrol toplamları yok. Nedeni, yeni komutlar. İsterseniz hemen komutların tanıtımına geçelim...
SOUNDCLEAR
SID'in (Sound interface device, C-64'ün ses işlemlerini kontrol eden ünitesi) tüm yazmaçları sıfırlanır.
VOLUME vol
'vol' ile belirtilen 0-15 arası sayı, ses üreteçlerinin ses şiddetini belirler. 0 sessiz kalmaktadır. 15 ise en yüksek sestir.
OSCILLATE ses, frekans
Bildiğiniz gibi C-64'ün üç ses üreticisi vardır. Bu komutta, 'ses' parametresiyle belirtilen 1-3 arası numaraya sahip ses üreteci 'frekans' ile verilen 0-3848 arası frekansla yüklenir. Bu sayı Hz cinsindendir.
Örneğin,
OSCILLATE 2,1399.34
komutu ile ikinci ses üretici 1399.34Hz ile yüklenmektedir.
Bu komut, hemen ses çıkarmaz. Sesin oluşmasını PLAY komutu kontrol eder.
TUNE ses, nota$
'ses' üreticini bir frekansla yüklemenin ikinci bir yolu da bu komuttur. 'ses' ile belirtilen üretece, 'nota$' ile belirtilen notanın frekansı yüklenir. 'nota$', bir karakter dizisi veya string değişkeni olabilir. İçinde, notanın adı ve oktavı yer alır. Ne yazık ki, notaları do, re, mi... şeklinde değil de A, B, C... şeklinde vermelisiniz. Bu, C-64'ün el kitabının arkasında da bulabileceğiniz uluslararası nota yazım şeklidir. Biz kısaca bir listesini verelim.
DO : C RE : D Mİ : E FA : F SOL : G LA : A Sİ : H
Örneğin TUNE1,"D4" veya A$ = "D4": TUNE1,A$ komutları, 1 numaralı üreteci dördüncü oktavın RE notasının frekansı ile yükleyecektir. Aynı şekilde, TUNE2,"C 3" demekle de, ikinci üretece üçüncü oktavın DO DİYEZ'i yüklenir.
ENVELOPE ses,a,d,s,r
'ses' ile belirtilen üretecin zaman içindeki ses dalgalanmasını belirler. Bu dalganın özellikleriyle ilgili ayrıntılı bilgi C-64 el kitabında var. Biz gene biraz anlatalım.
'a' (attack), sesin en yüksek seviyesine ne kadar çabuk ulaşacağını belirler. Eğer 0 ise, ses aniden en yüksek şiddetine ulaşacaktır. 15 ise, sesin suskunluktan VOLUME ile belirtilen seviyeye çıkması 8 saniye sürecektir. 'a'nın alacağı 0-15 arası değerlere göre, sesin yükselme süreleri aşağıdaki gibi olacaktır:
0 : 2 ms 1 : 8 ms 2 : 16 ms 3 : 24 ms
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 23
4 : 38 ms 5 : 56 ms 6 : 68 ms 7 : 80 ms 8 : 100 ms 9 : 250 ms 10: 500 ms 11: 800 ms 12: 1 s 13: 3 s 14: 5 s 15: 8 s
'd' (decay) ise, birazdan anlatacağımız 's' seviyesine düşme süresini belirtir. 0 da, 0-15 arası değerler alır ve şu anlamlara gelir:
0 : 6 ms 1 : 24 ms 2 : 48 ms 3 : 72 ms 4 : 114 ms 5 : 168 ms 6 : 204 ms 7 : 240 ms 8 : 300 ms 9 : 750 ms 10: 1.5 s 11: 2.4 s 12: 3 s 13: 9 s 14: 15 s 15: 24 s
's' (sustain) değeri, en yüksek değere ulaştıktan sonra sesin düşeceği şiddet seviyesini belirtir. 0-15 arası değerler olabilir. Ancak, bunun mesela 7 olması, sesin 7'ye düşeceği anlamına gelmez. Bu sayı bir orandır. Daha önce VOLUME ile belirtilmiş ses yüksekliğinin 7/15'i anlamına gelir.
'r' (release) sayısı da, sesin 's' seviyesinden sıfıra inmesi için geçecek süreyi belirler. Tını olarak adlandırılabilir. Aşağıdaki sürelere karşılık gelir:
0 : 6 ms 1 : 24 ms 2 : 48 ms 3 : 72 ms 4 : 114 ms 5 : 168 ms 6 : 204 ms 7 : 240 ms 8 : 300 ms 9 : 750 ms 10: 1.5 s 11: 2.4 s 12: 3 s 13: 9 s 14: 15 s 15: 24 s
'ses' ile belirtilen üretecin kullanacağı dalga biçimini belirler. 'dalga' için 1-4 arası bir sayı verilecektir.
1 : Üçgen dalga 2 : Testere dalga 3 : Dikdörtgen dalga 4 : Gürültü dalgası
Eğer dikdörtgen dalga seçilmişse, 0-100 arası bir sayı ile 'oran' belirtilmelidir. Bunun, tamsayı olması gerekmez. Ondalık sayılar da kullanılabilir. Bu oran, dikdörtgen dalganın alt ve üst seviyeleri arasındaki farkı % cinsinden verir. Eğer bir başka dalga türü seçilmişse, 'oran'a gerek kalmaz.
'efekt' yerlerine de aşağıdakilerden bir veya birkaçı gelebilir.
OFF : Eğer üç numaralı üreteç seçilmişse, bu parametre ile üretecin elektronik olarak hiçbir ses üretmemesi sağlanır. Diğer üreteçlerde bu olmaz. Genelde, bir başka sesi üçüncü üreteç ile modüle veya senkronize ederken, üç numaranın sesinin diğer sesleri rahatsız etmemesi için kullanılır.
S : 'ses' ile belirtilen üreteç, bir başka üreteç ile senkronize edilir. Bir numaralı üreteç üç numara ile, iki numara bir ile, üç numara iki numara ile senkronize edilir.
R : 'ses' numaralı üretecin üçgen dalgası, bir başka üreteç ile halka modülasyonuna sokulur. Bir numara üç ile, iki numara bir ile, üç numara da iki ile modüle edilir.
Belirtilen 'ses' numaralı üreteç, verilen süre kadar çalar. 'Süre' için en fazla 65535 verebilirsiniz ve bu da yaklaşık 46 saniye eder. Çıkacak ses, diğer komutlarla konmuş frekans, filtre, volum ve modülasyona göre değişecektir. Bu komut, sadece sesi açıp kapamaya yarar.
'Süre' yerine sayı dışında ON veya OFF da yazılabilir. ON derseniz, üreteç ses üretmeye başlayacaktır. Bu üretim, siz OFF verinceye kadar sürecektir.
Bu komutla da, C64'ün filtrelerini kullanabilirsiniz. Önce 'tip' ile filtre tipini seçmelisiniz. Bu, bir tek harf ile olur.
H : Yüksek frekans geçiren (highpass) T : Alçak frekans geçiren (lowpass) B : Orta frekans geçiren (bandpass) N : Orta dışı frekans geçiren (lowpass+highpass)
'frekans' ile de, filtre frekansı 30-11800Hz arasında belirtilir.
'rezonans' ise, filtre frekansı yakınlarındaki frekansların ne kadar vurgulanacağını belirler. 0-15 arası değerler alabilir. 15 ile, en yüksek vurgu seçilmiş olur.
Artık, bu filtre türünün geçerli olduğu üreteçlerin numaralarını 'ses1', 'ses2'... parametreleri ile verebilirsiniz.
İşte komutlarımız bu kadar. Hepsi de yararlı komutlar. Örnek programlarımızı inceleyerek pratik bilgi de elde edebilirsiniz.
Bir ufak not daha. Tüm komutları, BASIC komutları gibi kısaltabilirsiniz. Örneğin S ve SHIFT-O ile SOUNDCLEAR yazılmış olur.
İyi günlerde kullanmanız dilekleriyle...