HARDWARE DERSANESİ
Retro bilgisayarAmiga500'ün expansion'ı 86 pinli. Oysa A2000'inki 100 pinli. Bu problemin çözümü için bir adet 86-pin ve bir adette 100pin edge konnektör almamız gerekecek. Bu iki konnektör arasında gerekli bağlantılar ve düzenlemeler yapıldıktan sonra, devremiz çalışmaya başlayacak ve A500'ümüz bir A2000 slotuna sahip olacaktır. Devrenin bağlanması sırasında dikkat edilmesi gereken bazı incelikler var. Bunların en başında, iki konnektörün birbirlerine en yakın mesafede bulunması koşulu geliyor. Yani iki konnektör arasına bağlanacak olan kablonun boyu 10 cm'i kati suretle aşmamalıdır, Bunun yanında, eğer mümkünse daha kısa da tutulabilir. Kablonun uzun olması, dışardan parazitik etkiler kapmasına yol açmakta, buda kablo üzerinden iletilen bilgilerin bozulmasına neden olmaktadır. Bazen dışardan bağlanan SCSI sürücüler kablonun uzunluğunu kaldıramayıp yanabilmektedirler. Kablo için 86'lı veya daha fazlalı bir yassı kablo kullanmanızı öneririm. Devre üzerinde kullanılan entegre 74LS86'dır. Bu entegre, içinde dört adet exor kapısı içermektedir. Aynı şekilde bu entegrede de yakınlık unsuru ön planda olduğundan, montajı 86-pinli konnektör üzerine yapılacak, yani konnektörün üzerine lehimlenecektir. Bu entegrenin görevi, A2000 slotu üzerinde extra olarak bulunan 7MHz saat sinyalini oluşturmaktır. Şekil dikkatle incelenirse; 74LS86'nın: 1. bacağı, 86-pin konnektörün, 14 nolu pinine, 2. bacağı, 86 pin konnektörün, 16 nolu pinine, 3. ve 4. bacakları birbirlerine, 5. ve 14. bacakları birbirine, ayrıca 14. bacağı 86-pin konnektörün 6 nolu pinine, 6. bacağı 100-pin konnektörün 92 nolu pinine, 7. bacağı ise 86-pin konnektörün 4 nolu pinine lehimlenecektir. Lehimleme esnasında diğer pinlerin, başka bacaklara temas etmemesine dikkat ediniz.
8 i Gnd rı 1416 4 Numaralar 86-pin konnek törün Pin nolarıdır
100-pin konnektör üzerindede bazı atlamalar mevcut olmaktadır. Burada:
53 nolu Pin ile 94 nolu pin ve 5 nolu pin ile 93 nolu pin birbirlerine bağlancaklardır. Bunların dışında iki konnektörün 1'den 86'ya kadar olan tüm pinleri karşılıklı olarak birbirlerine bağlanacaklardır. Yukarıda da değindiğimiz gibi kablonun boyu 10 cm'den küçük olmalıdır. Bu devrenin çalışmasında en önemli etkendir. Devre denenmiş olup, birçok 2000 kartıyla sorunsuz olarak çalışmaktadır.
Eleman listesi: T4LS86 1 Adet 86-pin edge konnektör 1 Adet 100-pin edge konnektör 86'lı yassı kablo
Gerçekten çok uzun bir süreden beri sizden gelen mektupların hiçbirine cevap veremedim. Bunun için elimden gelebilecek tek şey sizden özür dilemek ve affınıza sığınmak olacaktır. Şimdi elime gelen mektuplardaki, benimle ve köşemle ilgili sorularınızı elimden geldiği kadar cevaplamaya çalışacağım.
Sayın HALUK DİLMEN, şık, güzel mektubunuz ve davetiniz için teşekkür ederim. Sizin de sorununuz birçok okurumuzun sorununa dayanmakta. Elemanları bulamamak. Bu İstanbul'da bile çok büyük problem. Devrelerde, genelde Türkiye piyasasında bulunabilecek elemanları tercih ediyorum ancak bazı devrelerde bu mümkün olmuyor. İstanbul'da bu tip elemanları bulabileceğiniz birkaç elektronik mağazası mevcut. Şu anda elimde adresleri olmadığı için sadece isimlerini ve bulundukları yerleri yazabiliyorum. GÜRFON ELEKTRONİK, | KARAKÖY PASAJI/KARAKÖY ÇIĞIR ELEKTRONİK, SELANİK PASAJI ve KARAKÖY PASAJI/KARAKÖY ERSİN ELEKTRONİK, YAZICIOĞLU PASAJI/KADIKÖY ÜMİT TİCARET, PERÇEMLİ SK. TEVEKKÜL HAN. NO:6/2-4 KARAKÖY TEL: 9-1-2440313 FAX:9-1-2453796 Yukardaki adreslerde ADC, DAC, 74 serisi, 40 serisi ve bilimum digital entegreleri bulabilirsiniz. Konnektör tipi elemanları yukardaki adreslerde bulamazsanız, İSKA TİCARET, ASLAN HAN, ŞİŞ-HANE adresinden temin edebilirsiniz. Sayın MURAT PİRİM, Amiga'nıza ek hafıza birimi, RAM kartı taktıktan sonra, Guru hataları ve Caps Lock ışığının yanıp törün
92 nolu pinine sönmesiyle karşılaştığınızı ifade etmişsiniz. Caps Lock ışığının yanıp sönmesinin ana nedeni, genelde klavye entegresinin zarar görmüş olmasıdır. Ancak 8520 VO entegreleri bozuldukları zamanda bu olay olabilmektedir. Buna bağlı olarak Guru ve kendi kendini resetleme gibi davranışlar da ortaya çıkabiliyor. Ancak Guru hataları büyük bir ihtimalle RAM kartınızdan kaynaklanmaktadır. Çünkü oyun oynarken uzun bir süre sonra ortaya çıktığını söyliyorsunuz. Bunu anlamanın en kolay yolu, bir RAM test programı kullanmanızdır. İkinci yol ise RAM'ı bilgisayardan çıkarıp, Bilgisayarı çalıştırmak ve bu sırada bilgisayarda herhangi bir guru veya resetleme durumu olup olmadığını incelemektir. Eğer herhangi bir olay olmuyorsa büyük bir ihtimalle RAM kartınız arızalı demektir. Sayın AHMET PATA, Sound sampler devremizi çalıştırdığınız için sizi candan kutlarım. Bahsettiğiniz gibi dergideki birkaç basım hatası yüzünden devre sorun çıkarıyordu. Ancak bunun yanında, piyasada ADC 808 yerine ADK 800 diye bir entegre devre bulunmaktadır. Birbirlerinin muadili olduğu iddia edilse de, ADK 808 konvertör olarak çalışmamaktadır. Buna dikkat edilmesi gerektiğini buradan belirtmeyi bir borç bilirim. Ayrıca bahsettiğiniz gibi 555'in 1-2 nolu ayakları birbirlerine bağlı olmayacak. Yani 2-3-6 bağlı ve CLK'a gider. | ise sadece şaseye. Ayrıca 555'te maksimum tetikleme elde edebilmek için, direnç ve kondansatör kullanmadım. Yani sonsuz değerli kondansatör, ve O değerli direnç kullanmış oldum. Bu devrede ADC 808 yerine herhangi bir 8 bitlik ADC de kullanılabilir. Ancak CLK ve diğer girişleri ayarlamanız gerekmektedir. Piyasaya çıktığı söylenen 16 bitlik sampler'lar gerçekte 12 bitliktir. Çünkü 16 bit ADC fiyatları çok çok pahalı. Ancak benim bildiklerim dışında belki gerçek 16 bit sampler'lar mevcut olabilir. Bilgisayarın portlarından kaç miliamper çekebileceğinize gelince, 100 mA'i aşmamanızı tavsiye ederim ancak 5 Volt çıkışlarının S00 mA'e kadar sürülebildiği söylenmekte. 12 V ve -5V çıkışlerini ise sadece gerilim referansı için kullanmanız daha yararlı olacaktır. Sayın okurum, isminizi mektupta bulamadım. Değinmiş olduğunuz konu birçok okurumuzun problemiyle aynı. Neden verilen devrelerin baskılı devreleri de basılmiyor. Aslında soru güzel, ama cevap zor. Çünkü elimdeki devrelerin baskılı devreleri mevcut değil. Bunları kendim çizmeye kalkışamıyorum, çünkü zaten bir yazıyı zamanında yetiştirmekten acizim, bir de bunları yapmaya kalkarsam işin altından hiç kalkamam. Bu yüzden baskıllı devre konusunda sizlere yardımcı olamayacağım. Drive'ı benim verdiğim tamir klavuzundaki gibi tamir etmişsin ve hala tam olarak başarıya ulaşamadığını iletmişsin. Orada da değindiğim gibi, kafa ayarı çok
7.16 MHz hız, ince bir iştir ve dikkatle yapılması gerekmektedir. Aynı şekilde kafada da bir bozukluk olabilir. Bu tip kafa problemlerini halletmek için İstanbul'da PROBE ELEKTRONİK/KADIKÖY veya başka bir teknik servis hizmeti veren bayiye başvurabilir, drive ve diğer tamir işlemlerinizi buralarda yaptırabilirsiniz. Televizyonlar için uzaktan kumanda cihazlarını normal monitörlerde kullanamazsın, çünkü monitörler üzerlerinde TUNER katı bulundurmazlar. 2.0 Kickstart ROM'ları 1.3 ve 1.2 Amiga'lardaki ROM'larla değiştirdiğinde, Amiga 2.0 sisteme sahip olur. Ancak bu yöntemle 2.0'ın tüm özelliklerinden yararlanamazsın. Çünkü 2.0 ECS chip set ve yeni Super Big AGNUS entegresini desteklemektedir. Yani sonuç olarak bu konumda birçok grafik modlarını kullanamayacaksın. Yurtdışında çıkan ve A500'ü, A2000'e çeviren arabirim ile, 2000'in kullandığı tüm expansion kartlarını kullanma olanağına sahip olursun. Bunların hepsi bu kart ile sorunsuz çalışmaktadır. Örnek olarak Impact Vision ve GVP firmasının tüm hızlandırıcıları bu arabirim ile kullanılabilmektedir. Bizim bu sayıda vermiş olduğumuz arabirim ise, sadece genişleme kartlarını ve hızlandırıcıları desteklemektedir. Bu arabirim ile herhangi bir 2000 grafik kartını destekleyemezsiniz. A500'ü 2000'e çeviren arabirimi ve diğer yabancı hardware ürünlerini AKAR CO./KARAKÖY'de bulabilirsiniz. Sayın BARIŞ DELİPINAR, yukarıda da açıklamaya çalıştığım sebeplerden dolayı mektupları özel olarak cevaplamam çok çok zor. Bu yüzden sizin sorularınızı da burada yanıtlamak zorundayım. Geçen sayılarda vermiş olduğumuz Amiga-MultiSync Monitör arabirimi, SVGA ve VGA monitörlerin çalışma frekansı sabit olduğundan onlarla çalışamıyor. Bu yüzden MultiSync'den başka monitör kullanamazsınız. Multisync monitörlerin fiyatı $400'den başlayıp kalitesine ve büyüklüğüne göre artmakta. Bu tip bir monitörü Amiga'ya bağladığınızda, Amiga'nın ses çıkışlarını başka bir amplifikatör üzerinden sürmek durumunda kalacaksınız. Ancak kullanacağınız amfinin, giriş katında bir de preanfi bulunmak zorunda, çünkü Amiga'nın ses çıkış seviyesi çok düşük. Sayın KEREM GÖĞÜŞ, sizin sorularınız da, birçok okurumuz gibi, A500 Plus ile ilgili, dergimizin bu sayılarında ile ilgili bir açıklama çıkacak olmasına rağmen, ben bu modelin gözle görünür iyi yanlarını ve sorunlarını burada açıklamayı uygun buluyorum. Amiga 500 Plus'ın hatalı olarak üretildiği haberinin doğruluğunu tam olarak bilmeyeceğim, ancak genelde piyasaya sürülen her yeni model için bu tip spekülasyonlar yapılır. Bu modelin sorunlarına gelirsek, bence en önemlisi sistem 2.0'ı kullanması olabilir. Hayır yanlış anlaşılmasın, sistem 2.0 kötüdür demiyorum. Hatta bence 1.3'e fark atar. Ancak bazı oyun programları ve makina kodu programlar, bilgisayara library'leri kullanmadan direkt olarak ulaştıklarından, 2.0 ile çalışma sorunları doğmaktadır. Aynı sorun 1.3 modeller piyasaya yeni sürüldüğünde ortaya çıkmıştı. 1.2'ler için üretilmiş demolar ve bazı programlar, 1.3 modellerde çalışmıyordu. Daha sonra (2.0'larda da olacağı üzere) bütün programlar 1.3'e uyumlu olarak yapılmaya başladı. Bunun dışında 2.0'ın extra bir problemi, halihazırda yoktur. Bu sorunun çözümü için kickstart switch dediğimiz arabirimler piyasaya sunulmuştur. Bu switch yardımıyla bilgisayarınızın açılışında 1.3 veya 2.0 sistemi seçme olanağına kavuşuyorsunuz. A500 Plus'ın eski modellerle arasında çok büyük farklar bulunmaktadır. Yepyeni ve kullanışlı chiplerle donatılmış olması ve A3000 teknolojisini (hızlandırıcı hariç) en büyük avantajıdır. Bu yeni Chip setleri sayesinde, birkaç yeni ekran modu daha desteklenmekte ayrıca, en büyük özellik olarak, Workbench 2.1 v39.17 ile de high density drive'ları kullanma olanağına sahip olabiliyorsunuz. High density drive'ları 880*2 = 1.7Mb olarak formatlayabiliyorsunuz. Bitmedi, 3000 teknolojisi dedik; bilgisayar ilk aldığınızda 1 Mb chip olarak size veriliyor. Ancak A500'ün normal modellerinde olduğu gibi RAM expansion portundan takılan 1 Mb Ram kartıyla bu miktar, 2.0 MB CHIP RAM'a yükseliyor. Animasyoncular için müthiş bir duygu olmalı. Genişleme sorunu gibi bir problem yok, çünkü diğer bütün açılardan A500'ün diğer modelleriyle aynı özelliğe sahip bulunuyor. A500 için çıkmış ve çıkacak olan tüm kartlar A500 Plus'ta sorunsuz olarak çalışmakta. Sonuç olarak eğer Commodore yeni stratejilere girmezse, gelecek vaadediyor gözüyle bakılabilinir. Bazı okurlarımız PC kartlarıyla ilgili sorular sormaktalar. Bence şu anda piyasada bulunan en iyi emülatör GVP firmasının AT emülatörü, 16 MHz'de çalışan bu kartı, matematik işlemci takarak daha da hızlandırmanız mümkün. PC-AT ile yüzde 100 uyumlu olması ve bilgisayarınızın garantisi bozulmadan dışarıdan takılabilmesi, en büyük avantajları arasında. İkinci sırada ise AT-Once geliyor. Bu kart 68000'inin slotuna takılıyor. Çalışma olarak biraz yavaş olması ve bazı sorunları olmasına karşılık, yine de iyi bir kart. Ancak takılması için bilgisayarınızın garantisinin bozulması gerekmekte. PC modu için diğer bir seçenek de, çeşitli emülatör programları. Bunların hepsi XT Emülatör olup, hızları da işkence çektirecek kadar yavaş ve grafik özellikleri bulunmuyor. Ancak herhangi bir kart gerektirmemeleri en büyük avantajları olarak görülebilir. En derin saygı ve sevgilerimi sunuyor. Bu ayki yazıyı da bitirmenin keyfi ile yatmaya gidiyorum.
Floating Point