Sayfa 24

Saygılar, esenlikler... Merhabalar, Pascal konulu yazı dizimizin üçüncüsüne geldik. Artık bu dile yabancı olanlarımız bile, Pascal hakkında az çok şey biliyor sayılırlar. Bu ayki yazımızda Pascal'ın bazı özelliklerini, Pascal'da tanımlanabilen tipleri ve bunların uygulamalarını, son olarak da Unit kavramını inceleyeceğiz.

Geçen yazımızda değişkenlerin nasıl tanımlandığını görmüş ve:

var a,b : Integer; şeklinde örnekler de vermiştik. Burada a ve b değişkenleri, program içinde integer diye adlandırılan tamsayı tipinde sayılar olacak şekilde tanımlanıyordu. Pascal'da bu tür standart bazı tanımlar var. Bu standartları sırayla görelim.

INTEGER: -32768 ve 32767 arasında kalan tamsayı değerlerini alabilir. İyi programlamayla birçok işlem bu değişkenler yardımıyla yapılabilir. Ancak integer olarak tanımlanmış bir sayı, mesela 100000 değerini alamaz. Aynı şekilde Integer sadece tamsayı değerleri alır. 5.8735 gibi bir sayı, Integer olarak sadece 5'ten ibarettir.

LONGINT veya LONG: Integer tipinin bir numara büyüğü olan LONGINT -2147483648 ila 2147483647 sayıları arasındaki tamsayı değerlerini alabilir. Ne var ki, Integer tipinin iki katı kadar yer kaplar.

SHORTINT veya SHORT: Hafızada sadece 1 byte yer kaplayan bu değişken -128 ila 127 arasındaki değerleri alır. Ufak döngüler, yazı koordinatları gibi ufak değerler için kullanılabilir.

CARDINAL veya WORD: Integer'dan farkı, negatif değerler alamamasıdır. 0 ila 65535 arasındaki tamsayı değerlerini alabilir.

SHORTCARD veya BYTE: Negatif değerler alamayan, sadece 0 ila 255 arasındaki tamsayı değerlerini alabilen ve az hafıza kaplayan bir değişken.

REAL: Hafızada çok yer kaplayan, ancak ondalık sayıları 7 haneye kadar içerebilen değişken türü. Üst sınırı artı eksi 8*10^38 kadardır. Hemen küçümsemeyin bu tür ile 2.876542 * 10^18 gibi sayılar kullanabiliyorsunuz. (2876542000000000000)

LONGREAL veya DOUBLE: Hafızada 8 byte yer kaplar ancak Real ile yetinemeyen insanları tatmin edebilecek bir aralığı var. 15 haneli hesap doğruluğu ve 10^308'e kadar da sınırı var. Yukarıda sıralanan tipler, sayılar ile ilgiliydi. Bu tiplerin temel olarak tamsayılar ve ondalık sayılar olarak iki gruba ayrıldığına dikkat edin. Kick Pascal, bir alt gruba sığamayan bir değişkeni kendiliğinden bir üst gruba atmaya çalışır. Sayılar ile daha önce belirttiğim tüm matematiksel işlemleri yapabilirsiniz. Ancak ileride göreceğimiz, Sinüs, tanjant gibi bazı fonksiyonlar sadece reel sayılarla çalışırlar.

BOOLEAN: Mantıksal işlemlerin babası George Boole'un adından ismini alan bu değişkenin iki değeri olabilir: True (Doğru) veya False (Yanlış). Bu değerler arasında False < True ilişkisi geçerlidir. Bu değişken mantıksal işlemlerde kullanılır. Mantıksal işlemler olan AND, OR, NOT ve XOR ile işlemlere girer ve en önemlisi IF döngülerinde kullanılır.

var cevap : boolean; begin

cevap := true; IF cevap then writeln ('Cevap doğru');

end.

Belki biraz komik gelecek ama, cevap := (5>2); gibi işlemler de mümkün. Tabii bu tür işlemlerin sabit sayılar ile pek bir kullanışlılığı yok. Ancak değişkenler kullanılarak çok işe yarayabiliyorlar. Örneğin bir sayının (x) a'dan küçük, b'den büyük olmasını ve c'ye eşit olmamasını istiyoruz.

cevap := (x < a) AND (x > b) AND (x <> c); Örnekler çoğaltılabilir. Fazla alışık olmasanız bile, bu değişkenlerin size ne kadar kolaylık sağlayabileceğini fark ederek programlarınıza dahil etmenizi öneririm.

CHAR: ' ' veya " " arasında bir adet yazı karakteri temsil edebilen bir değişkendir.

STRING [n]: n adet Char'dan oluşan bir dizi satır'a verilen isim. Bu tür bir değişken ile isimleri tutabilirsiniz. Eğer n sayısını belirtmezseniz, 80 alınır. n sayısını 255'in üzerine çıkaramıyoruz.

POINTER'lar: Hatırlayın, dedik ki, bir değişken hafızada belirli bir yer kaplar (Örneğin String [80] hafızada 80 byte yer kaplar). Çok kullanılan bir yöntem, eğer kullandığımız değişken 4 byte'tan fazla yer kaplıyorsa, değişkeni doğrudan kullanmak yerine, o değişkenin hafızada nerede olduğunu belirten bir Pointer kullanmaktır. Her değişkenin bir pointer türünü tanımlayabiliriz. Bunun için tek yapacağımız değişken tipinin önüne ^ koymak. Bu değişkeni kullanabilmek için ise, pointer'ın sonuna ^ koymak. Anlaşıldı, en iyisi bir örnek üzerinde konuşmak.

Var i: integer; p : ^integer; begin i:= 21243;

1.0 Pascal ve Amiga versiyonları, Pascal ile neler yapılabilir? 2.0 Pascal'ın genel yapısı: Tanımlar, bloklar, Procedure ve fonksiyonlar 3.0 Pascal dili özellikleri, tip tanımları, unitler. 4.0 Amiga ile iletişim: Library kullanımı, Amiga'ya has komutlar. 5.0 Gelişmiş programcılık: teknikler, başka sistemlere veya sistemlerden aktarmalar.

p:= ^i; writeln (i); writeln (p^); end.

İster inanın ister inanmayın, ekrana iki defa 21243 yazılacaktır. Önce ne yaptığımıza bir bakalım. İlk olarak i değişkenini integer olarak tanımladık. Daha sonra p değişkenini integer gösteren bir pointer olarak tanımladık. Programda ise, önce i'ye bir değer atadık. Daha sonra p değerini i'nin hafızadaki adresine eşitledik. Dikkat edin: p değişkeni i sayısını değil, i sayısının değerinin hafızada nerede olduğunu tutuyor. Son satırda rahatça görüyoruz ki, sadece p'yi kullanarak i sayısının değerini bulabiliyoruz. Bunun için p^ kullanıyoruz. Bu ifade artık hafızada bir yer göstermiyor, daha çok o yerde bulunan değeri veriyor. Bu genel pointer tipleri dışında, bir de ptr ile tanımlanan bir pointer. Bu pointer ile hafızada yer ayırmak ve dinamik değişkenler yaratmak mümkün olacak (sabredin yahu).

Kümeler: Hadi bakalım, şu ana dek Basic Basic diyenler tüm şanslarını kaybettiler. Zira Pascal'ın en eğlenceli yerine geldik. Bir değişkeni, değerlerinin sınırları ile de belirleyebilirsiniz. Örneğin değişken sadece 1 ila 100 değerini mi alacak? Hemen yapalım:

var a:1..100;

Aradaki iki nokta, bir küme belirlemek için kullanılıyor. Çok dikkat edin, a'yı sadece 1 ve 2 değerlerini alacak şekilde tanımlamak için bile,

var a:1..2;

demeniz gerekiyor. Kümeler, bu kadar basit değil. Kümeleri aralarında işlemler yaparak da tanımlayabiliriz. Her şeyden önce kümeleri parantezlere alıyoruz. Bir değişkeni verilen bir küme elemanlarını içerecek şekilde tanımlamak için ise, SET OF kullanıyoruz. Aşağıda bazı tanımlar var, yanlarında bu tanıma giren kümeyi yazdım:

var a:setof[1..8]*[5..12]; {5,6,7,8}

AMIGA&PASCAL