LOGIC WORKS 3.0

• Kurslar ve dersler

Elektronlar, bilgisayarınızın damarlarında akmakta olan kan hücreleridir. Onların varlığı, elektroniğe hayat verir ve onlardan daha iyi bir köle bulmanın imkanı yoktur. Bir an için, beyin hücrelerimizi düşünmeye ve hayal kurmaya zorlayalım. Şu anda bilgisayarımızın güç kaynağının vidalarını söküyoruz. Kapağı kaldırdığımızda, karşımıza görkemli bir trafo, birkaç kondansatör, direnç karmaşası ve görevini yapmanın verdiği hazla ısınmış regülatör entegresi çıkıyor. 20. yüzyılın bu harikasına daha da yaklaşıyoruz. Birden etrafımızdaki ortam silikleşiyor. Görüntü netleşmeye başladığında, kendimizi delicesine bir akıntı içerisinde sürüklenirken buluyoruz. Onlardan etrafımızda birçok, hatta milyarlarca var. Bize hiç yabancı gelmiyorlar; çünkü, artık biz de onlardan biriyiz, biz de bir elektronuz. Hepimizin amacı aynı, akıntı nereye sürüklerse oraya gitmek ve bilgisayarın mantık bilmeceleri içinde, en kısa yolu bulup çıkışa ulaşmak. Fakat bu macerada bir bakıma kullanıcının köleleriyiz. Çünkü bizim çıkışa ulaşmamızı engelleyecek bilmeceleri hazırlayan p. İşte bilgisayarın içine girdik. Birçok arkadaşımız değişik yönlere ayrılıyor. Aman tanrım, burada ne kadar çok kapı var. İşin ilginç yanı, her kapı değişik bir kombinasyonla açılıyor. Önümüzdeki yolun sonunda iki kapılı bir giriş görüyoruz. Üzerinde AND kapısı yazıyor. Bir çok arkadaşımız bu girişin fonksiyonunu bilmediği için, gözlerimizin önünde yok oluyor. Ama biz onlardan şanslıyız, çünkü daha önce AMIGA DÜNYASI'nın ilk sayılarında, AND kapısının fonksiyonunu okumuştuk. Girişe yaklaşıyoruz. Artık sıra bizde. İkimizin de kapılardan aynı anda geçmesi gerekiyor. Eğer sen veya ben, kendi kapımızdan daha önce geçmeye kalkarsak, işte o zaman ilahi adaletin ne demek olduğunu anlar ve ebedi huzura kavuşuruz. 3..2..1.. İşte geçtik. Başaracağımızı biliyordum, ama, o da ne uzakta bir OR kapısı beliriyor!. Tanrım bu işkence ne zaman bitecek. Bir kullanıcının yerinde olmak için neler vermezdim...

Gerçeklere dönüş vakti geldi. Artık biz de bir kullanıcıyız ve elektronlara eziyet etme sırası bizde. Onlar için en uygun bilmeceleri hazırlayabiliriz. Fakat bu bilmecelerin de bir düzen içinde olması gerekiyor. Bu düzeni ve bilmecelerin çalışıp çalışmadığını da yine, bilgisayarda bir program yardımıyla yapacağız.

LOGIC WORKS V 3.0

Programımız Logic Works V3.0. Lojik kapılarla hazırlayacağınız bütün devreleri bu programla inceleyebilir, hatta kendiniz için entegre tasarlayabilirsiniz. Bunların yanında, programın kütüphanesinde sizin için daha önceden hazırlanmış 74 serisi entegreleri direkt olarak devrenize koyabilir veya bu kütüphaneye siz de çeşitli katkılarda bulunabilirsiniz. Her şey çok kolay.

Program iki bölümden oluşuyor, Logic Works ve Device Editor. Bunlardan Device Editor, tasarladığınız bir devreyi MACRO haline getirmek için kullanılır. Böylece kütüphanenize yeni yeni entegreler ekleme fırsatı bulabilirsiniz. Bu bölümü daha sonra inceleyeceğiz.

Lojik Works ise, kapı devrelerini iyice öğrenmeye ve sayısal devreler dizayn etmeye yarıyor. Şimdi Logic Works'un menülerini inceleyelim.

FILE Menüsü New: Yapılmış çalışmayı siler, her şeye baştan başlamak içindir. Open: Bir devreyi ekrana yüklemek içindir. Buradan herhangi bir macro file'ını çağırdığınızda, macro'yu şema halinde görebilir ve analiz edebilirsiniz.

Open Macro: Kullanmak istediğiniz macro'ları buradan çağırırsanız, macro halinde yüklenirler. Menü barında macro isimli bir menü açılır ve yüklediğiniz macro'lar buraya sıralanırlar. Siz istediklerinizi seçer ve devrenizde kullanırsınız.

Save, Save As: Bildiğimiz Save, diskete saklama komutlarıdırlar.

Print Circuit: Devrenizi printer'a basar. Print Timing: Devrenizdeki sinyallerin zamanlama grafiğini printer'a gönderir.

Quit: Programdan çıkış. EDIT Menüsü About Lojik Works: Lojik Works'u yapan firma ile ilgili bilgiler.

Name: Buradan, seçtiğiniz yola bir isim verip, o yolla ilgili sinyalleri Timing ekranından izleyebilirsiniz.

Zap: Yaptığınız bir şeyi silmek için kullanılır. Point: Bu menüyü seçip, herhangi bir yola kliklerseniz, yolun nerelere uzandığını, yol üzerinde işlem yapmadan görebilirsiniz.

Clear Timing: Clock Generator'lerin hepsi sıfırlanır. Timing grafiği silinir. Bütün Flip-flop'lar resetlenip, ilk hallerine dönerler. Show Circuit, Show Timing: İsteğe göre devreyi veya timing grafiğini ön ekrana çıkarır.

OPTIONS Menüsü

Pause: Devrenizdeki saat üreteçlerini (ClockGen) durdurur. Böylece devrenizin zamanlama diyagramını daha iyi görebilirsiniz.

Timing Options: Burada karşınıza Timing (Zamanlama) bölümünün parametreleri çıkar. Resolution, timing grafiğinin çözünürlüğüdür. Burada çözünürlüğü bar/zaman veya zaman/bar olarak seçebilir, arttırabilir ve azaltabilirsiniz. Reference Lines'da ise, seçtiğiniz bir sinyale ait bilgi reference olarak alınır. Burada: Fixed Interv. iki bar arasında sabit kenar sayısı olmasını sağlar. Falling edge, Raising Edge ile barın, seçtiğiniz sinyalin inen kenarında mı, çıkan kenarında mı konulacağını belirlersiniz. None bar koymamak içindir.

Display Options: Bu bölümde ekranla ilgili bilgiler belirlenir.

Örneğin kapıların gecikme süreleri gösterilsin mi, arka plandaki referans çizgileri (GRID) kalsın mı gibi.

Device Parameter: Seçtiğiniz kapının, saat üretecinin veya diğer şeylerin, gecikme süreleri ve on/off zamanları ayarlanır.

DEVICES Menüsü AND: Temel kapılardan olan AND kapısını buradan çağırabilirsiniz. Bu menü 2'li, 3'lü ve 8 girişli AND kapılarını içermektedir.

NOT: AND ve diğer kapıların fonksiyonlarını burada tekrar anlatıp, Amerika'yı yeniden keşfetmemize gerek yok. Bu kapılarla ilgili bilgileri AMIGA DÜNYASI'nın ilk sayılarında, Hardware Dershanesi'nde veya INTEL, THOMPSON vs. gibi firmaların 74 LS/S/C/HCT/HC Data Book'larından temin edebilirsiniz.

NAND: Bu menüde, NOT kapısını ve çoklu girişlere sahip olan NAND kapılarını seçebilirsiniz.

OR: Menü çok girişli OR kapıları ve XOR (EXOR) kapısını içerir.

NOR: Buradan da NOR kapılarını çağırabiliyorsunuz.

Buffers: Bu menü TRI-STATE, OPEN COLLECTOR ve PULL-UP dirençlerini içeren alt menülerden oluşmaktadır.

OCBuffers: Open Collector fonksiyonunu içeren bufferdır.

OCNAND: Open Collector fonksiyonlu iki girişli NAND kapısı vardır.

3S Buf 1: Tek girişli Tri-State buffer vardır.

3S Buf 4: Dört girişli Tri-State buffer'lar vardır.

Pullup Sm, PullupLg: Pullup dirençleri bu alt menüden çağırılır.

Combinational: 8 girişli Multiplexer (MUX-8), 8 çıkışlı Demultiplexer (DEC-8) ve 2*4 bit Full Adder (ADD-4)'ü bu menüden çağırabilirsiniz.

Sequential: Bu menüde temel bloklara devam ediyoruz. Bunlar D-FlipFlop, JK-FlipFlop gibi flipflop devreleridirler. Ayrıca 4 bitlik sayıcı (Counter-4), 4 bitlik Serial Shift Register (ShiftReg-4) ve 8 bitlik parallel Register (Reg-8)'ı da buradan çağırabilirsiniz. Devrelerinizin Clock girişleri veya sizin istediğiniz kontrol girişleri için gerekli saat üretecini de (Clock-Gen) yine bu menüde bulabilirsiniz. Input/Output:

Switch: Seçtiğiniz bir girişe Lojik 0 veya lojik 1 vermek için kullanacağınız iki konumlu bir switch'tir.

Probe: Seçtiğiniz çıkışta veya herhangi bir kolda, o anda hangi seviyenin bulunduğunu öğrenmek için, probe'u kullanabilirsiniz.

Hex keyboard: 4 bitlik çıkışı olan HexaDecimal tabanlı bir klavyedir. 4 ayrı switch kullanacağınız zaman, bunlar yerine, bir Hex Keyboard kullanmak daha çok tasarruf ve daha şık bir dizayn sağlar.

Hex Display: 4 girişli bir probe'dur. Yalnız gösterge, girişteki değere göre, 0-F sayılarını gösterir. Pratikte, 7447 entegresine bağlanmış bir Display'e eşdeğerdir.

MACRO Bu menü, herhangi bir makroyu hafızaya yüklediğinizde ortaya çıkar. Buradan makronuzu seçip, devrenizde kullanabilirsiniz.

GENEL * Menüden seçtiğiniz kapıları veya diğer araçları, mouse'un sağ tuşuna klikleyip bırakabilirsiniz.

* Parametresini değiştirmek istediğiniz kapı veya bloğu seçmek için mouse'un sol tuşuyla üzerine klikleyin.

* İki nokta arasına bir yol yerleştirmek için, önce noktalardan birinin üzerinde sol mouse tuşunu klikleyin ve mouse tuşunu basılı tutarak diğer noktaya doğru yolunuzu çizin.

* Bir yolun sinyal durumunu Timing grafiğinde görmek için, ona isim vermeniz gerekir. EDIT menüsünden NAME'i seçin. Sinyalini öğrenmek istediğiniz yolu mouse'la klikleyin. Pointer bir kaleme dönüşecektir. Ekranda herhangi bir noktaya klikleyip, yolun ismini yazın. Yazdıktan sonra, Timing grafiğinde, yolunuzun sinyal durumu belirecektir. Yolunuzun sinyal durumunun devamlı olarak gözükmesi, devrenizde bir clock gen bulunmasına veya sizin herhangi bir switch'i devamlı olarak açıp kapamanıza bağlıdır.

* Birçok yolun sinyalini aynı anda görebilmek için yolların hepsine ayrı ayrı adlar verin. Sinyallerin yerlerini, Timing diagramındaki sinyal isimlerine klikleyerek değiştirebilirsiniz.

* Yaptığınız bir devreyi macro haline dönüştürmek için, bütün girişlerine ve çıkışlarına birer isim vermeniz gerekmektedir. Yoksa Device Editor devrenizi macro haline getiremez, getirse bile macronuz hatalı olarak çalışır.

* Lojik Works Library disketindeki transistor, direnç, Z80, 6502 gibi lineer elemanlar ve CPU entegreleri sadece sembolik kullanım içindir, bu yüzden bir devre elemanı gibi çalışmazlar.

DEVICE EDITOR Belki de Lojik Works V3.0 programının en önemli ve en iyi kısmı bu bölümdür. Düşünün bu kere, yarattığınız bir devreyi entegre devre haline getiriyorsunuz. Gerçek hayatta olduğu gibi, bu entegre devre de, sizin devre dizaynlarınızda daha az yer tutuyor ve daha hızlı çalışıyor. Bunların değişik kombinasyonlarıyla, bir bilgisayar oluşturmak sorun bile değil.

Ayaklarımızı yere basma zamanı geldi. Device Editor açıldığında, karşımıza iki bölümden oluşan bir ekran dizaynı çıkar, sol bölümde pinlerin adlarının bulunduğu ekran, sağda ise bizim şematik düzenlemeyi yapacağımız ekran bulunmaktadır.

Program bir tek ana menüden oluşmaktadır.

PROJECT New: Hafızadaki ve ekrandaki makroları temizler.

Open: Hazır bir makroyu yüklemenize yarar. Device Editor'ü iyice öğrenmek için, daha önceden hazırlanmış macroları yükleyip incelemenizi tavsiye ederim.

Save: Hazırladığınız macro'yu buradan save edebilirsiniz. New Circuit: Daha önceden hazırlamış olduğunuz devreyi buradan yükleyebilirsiniz. Bu yükleme esnasında sağ ekranda bulunan entegre resmi silinmez (Daha önceden yüklenmiş ise). New Picture: Bu menü, sağ ekrana entegrenizin resmini yüklemeye yarar. Bu resmi Deluxepaint'te Med-Resolution modunda 2 renkli olarak hazırlayıp, brush olarak save etmeniz gerekir.

Ama isterseniz, Icon editor vasıtasıyla da hazırlayabilirsiniz.

Quit: Tahminimce programdan çıkmak için kullanılıyor, incelemek lazım.

Devremizi yükledik, resmimizi hazırlayıp, onu da yükledik (resmi hazırlarken, diğer macroların resimlerinin büyüklük ve tiplerinden yararlanabilirsiniz). Şimdi yapmamız gereken pinlerin, resim üzerinde nereye konulacağı.

Sol ekrandaki pinlerden birini seçelim, sağ ekrana gelip yukarıda bulunan 4 tip pin ayağından birisini, koyacağımız yere uygun olacak biçimde seçtikten sonra mouse yardımıyla alıp, yerine yerleştirelim. Ne kadar da zor değil mi? Diğer pinleri de bu şekilde yerleştirdikten sonra, hazır olan macromuzu save edelim. Artık macromuzu, Logic Works'e, sıcak sıcak servis yapabiliriz.

Macro hazırlamanın verdiği bu yorgunluğu, ancak orta demli, tomurcuk kokulu, mis gibi bir bardak çay dindirebilir. Bardağımı sağlığınıza kaldırıyor ve gelecek ay da gözlerinizin bu yazı dizisini okuması dileğiyle, satırlarıma son veriyorum.

Saygılar, sevgiler

Doğan Türküler