DEVRE DİZAYNI
Retro bilgisayar
ELEKTRONİK: Çağımıza imzasını atan bilim dalı.
BİLGİSAYAR: Temeli elektronik olan ve elektroniğe yön veren araç.
AMIGA Bir bilgisayar?...Peki AMIGA elektroniğe nasıl yön verebilir? Elektronikle ilgili ne gibi yazılımları vardır? Diğer bilgisayarların yazılımlarıyla karşılaştırıldıklarında (Örneğin: IBM, Macintosh gibi.) AMIGA'nın yazılımları hangi seviyede kalırlar? Türkiye şartlarında, bu yazılımlardan hangisi daha idealdir? AMIGA'nın dış dünyayla bağlantısını nasıl sağlayabiliriz? Bu dışa bağlantı için gerekli elektronik donanımları nasıl yapabiliriz? AMIGA'nın iç yapısı nasıldır, register'ları nelerdir? ...vs.
Bunlar gibi daha birçok soru kullanıcıların kafasını kurcalamakta. Türkiye'deki AMIGA kullanıcılarının yegane sorunu, bilgi eksikliği. Bu da AMIGA'nın Türkiye'deki yetkili firmalarca yeterince desteklenmemesinden kaynaklanıyor. Bunun bir sonucu olarak piyasa gerekli, gereksiz pek çok programla dolmuş durumda. Bu programların çoğunun (hatta neredeyse hiçbirinin) manual'i yok. Mesela aldığınız bir programın elektronik programı olduğunu biliyorsunuz, ama ne işe yaradığını bilemiyorsunuz. Ya da programı alıyorsunuz, eve gelip bir bakıyorsunuz ki programdan birçok bölüm eksik. Bu gibi olaylar, kullanıcının AMIGA'dan soğumasına yol açmakta.
Bu yazı dizisinin amacı; yukarıdaki gibi soruları cevaplamak, Türkiye piyasasında bulunan, elektronik ile ilgili yazılımları incelemek, karşılaştırmak ve en iyilerini size sunmak. Ayrıca yazı dizimizin ilerleyen sayılarında, AMIGA için arabirimler, hobi devreleri ve yararlı olacak bazı devre şemalarıyla açıklamalarını vereceğiz. Bunların yanında AMIGA'nın kendi hardware'i, iç yapısı ve hardware register'larıyla bunların kullanımları yazı dizimizin konuları arasında yer alacak. Hardware ile ilgili merak ettiğiniz soruları bize yazınız, elimizden geldiğince cevaplamaya çalışacağız.
Bu ayki konumuz: AMIGA'daki baskılı devre hazırlama programları. Bu programların amacı, hazırlamış olduğunuz elektronik devre şemalarının, baskılı devre plaketi için çıktısını hazırlamak. Bu çıktı, programların çeşitlerine göre Printer, Plotter veya Laser printer gibi dış birimlere yönlendirilebilir. Türkiye'de şu anda 5-6 civarında çizim programı mevcut. Bunlar NewIO V.3.0, Proboard+Pronet, Maxon Layer, PCLO-CAD V1.5 ve PCLO-CAD V3.0'dır. Bu programların herbirinin kendi çapında pozitif ve negatif yanları var. Amacımız yukarıdaki programları genel olarak karşılaştırmak ve içlerinden iyi olanları açıklamak. Yukarıdaki programları üç ana bölümde inceleyebiliriz: Bunlar NewIO, Proboard ve PCLO-CAD sınıfları. Maxon firmasının programını tam olarak inceleyemedik ama gördüğümüz kadarıyla yazılımın Almanca olması, fazla menüsü olmaması ve AMIGA'nın en önemli özelliklerinden mouse'u kullanmaması programın negatif yanları. Bunların yanı sıra MAXON firmasının yapmış olduğu bir program olması görebildiğimiz tek pozitif yanı.
Şimdi yukarıda özetlediğimiz üç sınıfı, Tablo I yardımıyla karşılaştıralım.
Tabloda da görüldüğü gibi, diğer programlara göre NewIO V3.0'ın birçok bakımdan pozitif yanları mevcuttur. Bununla birlikte, diğer programlar da belli bir seviyenin üstünde kalmaktadır. PCLO-CAD V1.5 daha önceden bildiğimiz bir programdı. PCLO-CAD V3.0 ise, bu yazı dizisi hazırlandığı sırada Türkiye'ye geldi. Henüz bizim elimize geçmediği için, bu yeni versiyonun eskisine göre ne gibi değişiklikleri olduğu konusunda bir bilgimiz bulunmamakta. Ama ileriki sayılarda MAXON ve PCLO-CAD V3.0'ın özellikleri ve farkları hakkında sizi bilgilendirmeye çalışacağız.
DEVRE DİZAYNI
Şimdi de tablodaki programların negatif ve pozitif vanlarını inceleyelim. NewIO V3.0:
Pozitif: NewIO'nun en önemli özelliği. Dot matrix printer'lere çıktı vermesidir. Bu sayede birçok amatör kendi evinde. printer'ından istediği baskılı devre dökümünü alabilir. Diğer programlar böyle bir çıktı vermemektedir. Printer'a verdiği çıktı kalitesinin çok yüksek olması, ayrıca bir plotter veya laser printer çıktısi alınmasına gerek bırakmamaktadır (İsterseniz bu birimleri de kullanabilirsiniz). Kullanım kolaylığı, hızı. High-Res veya Med-Res çözünürlük seçenekleri ve altı ayrı zoom modunda çalışabilme imkanları, yazılımın pozitif yanlarındandır. Ayrıca Delik içi kaplama modunda çalışması, profesyoneller için büyük kolaylık ve plaket büyüklüğünden de tasarruf sağlamaktadır, iki yol arasındaki uzaklığı standartlar dışında azaltabiliyorsunuz (29 m !!! Bravo). Macro hazırlayarak kendi library'inizi oluşturabilirsiniz. Eğer isterseniz disket üzerindeki hazır library'leri de kullanabilirsiniz. Bunlara ek olarak Pad çeşitleri mevcuttur (Kare. Daire, Elips).
Negatif: Yazılımın Almanca olması programın en kötü yanı, AutoRoute (otomatik olarak yol bulma) menüsünde birçok seçenek olmasına rağmen. Bu fonksiyonun diğer programlarla karşılaştırıldığında yetersiz kaldığı görülmektedir. Bunun sebebi; yolları, bütün yollar çizildikten sonra bulmaya çalışmasıdır. Diğer programlarda yollar, çizim esnasında bulunmaktadır. Maximum çalışma alanının sınırlı olması ve en fazla iki katlı kart di-
* NOT: Bir entegrenin iki bacağı arasındaki uzaklığın 0.1 Inch=2.54 mm. olduğunu düşününüz. TABLO 1 Auto Route
Kullanım Kolaylığı
Zoom Zoom'da Çalışma
Dot Matrix Printer Çıktısı
Printer'a Deneme Çıktısı
Dil Çalışma Katı Sayısı
Maximum Yol Kalınlığı NEWIO V3.0
Var (şema çizildik ten sonra)
Çok kolay Var Var Var Var Almanca 2 0.007 Inch
PROBOARD PRONET
Var (çizim sırasında)
Kolay Var Yok Yok Var İngilizce 4 0.05 Inch
PCLO-CAD V1.5
Var (çizim sırasında)
Zor Var Var Yok Yok İngilizce 2 0.03 Inch zayn edilebilmesi de. önemli dezavantajlarının yanında bulunmaktadır. Özet: NewlO_V3.0 amatörlerin ve profesyonellerin kolayca kullanabileceği bir program. Belli bir deneyim süresinden sonra baskılı devre dizaynı bu programla bir zevk halini alıyor. Eğer çok büyük çıktılar almayı düşünmüyorsanız. (Örneğin bir televizyonun baskılı devre kartı gibi...) tavsiye edebileceğim bir program.
PROBOARD+PRONET: Pozitif: AutoRoute fonksiyonu çok iyi ve çok zekice çalışmakta. Dört katlı baskılı devre dizaynı yapabilmeniz, programa artı puan kazandırıyor. Ama en önemli özelliği, bir şematik programı olan PRO-NET adlı programda hazırlanan elektronik devre şemalarını, direk olarak okuyabilmesi ve şemadan baskılı devre oluşturabilmesidir. Ekran düzeni ve mouse'un akıllıca kullanımı, programı anlaşılır hale getirmektedir. Maximum çalışma alanı hafızayla orantılı olarak artmaktadır. Çıktı kalitesinin yüksek olması ve library kullanımı, programın profesyonelliğini arttıran öğelerdendir.
Negatif: Program dot matrix printer'a çıktı vermiyor. (Sadece test çıktısı verebiliyor). Delik içi kaplama modu yok. High Resolution'da çalışma zorunluluğu gözleri yoruyor. Zoom modunda çalışamamak, bazen kafanızı monitörün içine kadar sokmanızı gerektiriyor. Ve pad'lerin sadece daire tipinde olması da bir eksiklik olarak görülebilir. Özet: Program profesyonellere yönelik olarak düşünülmüş bir yazılım. Sadece laser printer ve plotter'a çıktı vermesi bunu kanıtlıyor. AutoRoute fonksiyonu çalışma anında insanı hiç sıkmıyor. Ayrıca şemadan baskılı devre çıkarabilmesi çok çok iyi bir özellik. Eğer cidden profesyonel olarak çalışmak istiyorsanız ve laser printer veya plotter gibi profesyonel araçlarınız varsa, bu programla uğraşmanızın sizin için yararlı olacağına inanıyorum.
PCLO-CAD V1.5: Pozitif: Zoom modunda çalışma, mouse tuşlarının kullanımının çok iyi olarak düşünülmüş olması. High-Res ve Med-Res modları, autoroute fonksiyonunun kalitesi ve maximum çalışma alanının büyüklüğü pozitif yanları.
Negatif: Printer'a çıktısı olmaması. Library'lerinin bulunmayışı, işlem hızının yavaş olması, kullanımının sıkıcı ve zor olması, programı öteki programlarla karşılaştırıldığında çok kötü pozisyonda bırakıyor.
Özet: PCLO-CAD, AMIGA'da çıkan ilk çizim programlarından biri. Bu bakımdan ilkel bir yazılım olması kaçınılmaz. Sadece plotter'a çıktı vermesi işleri zorlaştırıyor. Ama yeni gelen versiyonunda birçok eksikliğin düzeltilmiş olduğuna inanıyorum.
GENEL OLARAK AMIGA'daki baskılı devre programları yeterli ve hatta kullanıcıya gereğinden fazlasını vermekte. IBM'deki programlarla karşılaştırıldıklarında, bunlardan aşağı kalmamakla birlikte, birçok bakımdan üstün ve boy ölçüşebilecek pozisyonda.
NEWIO V3.0'I KULLANMAK BU
KADAR KOLAY MI?
Aşağıdaki açıklamaları okuduktan sonra, NewIO'yu kullanmanın hiç de zor olmadığını göreceksiniz. Hatta biraz pratik ve deneyim sahibi olduktan sonra, çok kısa sürede, bir profesyonel kadar iyi kullanabileceksiniz.
NewIO açıldığında, karşımıza yedi adet menü çıkar. Bunlar:
Layout Menue: Devre elemanlarının yerleştirildiği ve yolların çizildiği ana menü. F6 tuşuyla çağrılabilir.
Grund Menue: Devre ebatları, yazı yazma, kopyalama, silme gibi işlemlerin yapıldığı menüdür.
Disk Menue: Disk operasyonlarının yapıldığı bölümdür.
Druck Menue: Printer'a test çıktısı almak için kullanılır.
Router Menue: Yolların otomatik olarak bulunmasını sağlayan, AutoRoute menüsüdür.
Bauteil Menue: Library'lerin oluşturulduğu, yüklendiği ve save edildiği menüdür.
Ende: Çıkış. Şimdi her menüyü detaylı olarak inceleyelim.
LAYOUT MENUE Baustelle: Hangi katta işlem yapıldığını gösterir. L: Alt kat, B: Üst kat, G: Yazı katı. Mousestep: Mouse'un çözünürlüğüdür. 1:1 standarttır. Burada Mouse'un her adımı 0.05 inch'tir. Çözünürlük 4:1 ile 1:32 arasında değişebilir. Setmode: Set: Normal yol çizimi ve eleman yerleşimine izin verir. DK: Delik içi kaplamaya uygun yol çizimi. LÖ: Çizilmiş bir yolu veya elemanı silmek için kullanılır. Umw: Çevrim işlemidir. İşaretlenen yol, isteğe göre Route veya Normal olarak değiştirilir.
Richtung: Yerleştireceğiniz devre elemanının baktığı yön belirlenir.
L-Winkel: Yolun uyması gereken açı, 90, 45 veya frei (serbest) olarak belirlenir. Bu mod yolların çizimi sırasında kolaylık sağlar.
L-Breite: Kullanacağınız yolun kalınlığıdır. Daha önceden saptanmış standartlara uygun değerler içerir olmakla beraber, M tuşu vasıtasıyla, siz de istediğiniz değerleri girebilirsiniz. LeiterBahn:
Norm: Bu çizim modunda, çizilen yol
Autoroute'a sokulduğu zaman değişmez, çizildiği gibi kalır. Yolun eğimi L-Winkel'deki değere bağımlıdır. Rout: Çizilen yol. Autoroute fonksiyonuna sokulabilecek haldedir. İki pad arasını direkt olarak çizerseniz, autoroute en uygun yolu bulmaya çalışacaktır. Ankn.: Çizilmiş yolları, istediğiniz gibi biçimlendirebilirsiniz. Schie.: Ankn.'ye benzemekle beraber, yolu deforme etmeden biçimlendirir. Br.: Yazı katına çizim yapmamızı sağlar. Leiterzug: İki nokta arasında bulunan bir yol kombinasyonunu, kopyalamamızı sağlar. Komut seçildikten sonra yolun başına ve sonuna kliklenerek yol kopyalanır. Daha sonra yerleştirmek istediğiniz noktaya klikleyerek işlemi tamamlayabilirsiniz. Löt-Typ.:
Rund: Pad tipi daire olarak belirlenir. Quad: Pad tipi kare olarak belirlenir. Lang: Pad tipi elips olarak belirlenir. SMD: Pad, dikdörtgen olarak belirlenir. Lötauge: Pad boyutlarının seçimi ve pad'in kata basımı buradan yapılır. Pad boyutları standarttır. Ama isterseniz, mouse bu komutun üzerindeyken, M tuşuna basarak istediğiniz büyüklükleri girebilirsiniz. İlk değer deliğin dış çapı, ikincisi
Şemadan direkt yol bulma
Makro Kullanımı Library'ler Hız Ekran Modları
Çıktı Kalitesi
Delik içi Kaplama Modu
Pad Çeşitleri
Çıkış Birimleri
Maksimum
Çalışma Yüzeyi Yok Var Var Çok iyi 640*512 640*256 Çok iyi Var Daire-Kare Dikdörtgen Elips
Printer Plotter Laser
Hafıza ile
Orantılı
Var Var Var İyi 640*400 İyi Yok Daire Plotter Laser
Hafıza ile
Orantılı
Yok Yok Yok Kötü 640*400 640*200 Çok iyi Yok Daire Plotter Hafıza ile
Orantılı ise iç çapıdır.
BauteilTyp: Buradan Library'lere ulaşabilir ve istediğinizi seçebilirsiniz.
Bauteil: Library elemanlarını buradan çağırıp, basabilirsiniz.
Potential: Karmaşık bir devrede, çizilmiş bir yolun, nerelere ulaştığını görmek için kullanılır.
Hauptmenü: Esas menüye çıkış.
GRUND MENÜ Mousestep: İşlevi layout menüdeki işleviyle aynıdır.
Seite: Buradan alt kat, üst kat ve yazı katının ışık şiddeti ayarlanır.
Rahmen Set: Şemanızın ebatları belirlenir.
Raster: Ekranda Grid (mavi noktalar) olup olmayacağı seçilir.
Makro: Buradan daha önceden hazırlamış olduğunuz makroları yükleyebilirsiniz. Eğer bir makroyu save etmek istiyorsanız, save seçeneğini seçip, ekrandan bir clip (parça) alınız, bu clip herhangi bir şey olabilir. Örneğin sizin hazırladığınız bir kondansatör veya bir devre şeması vs. program sizden bir file ismi isteyecek ve bu clip'i macro olarak save edecektir.
Schieben: 'Move' anlamındadır. Ekranın belirlediğiniz bir bölümünü kesip istediğiniz yere yerleştirir.
Kopieren: "Copy" anlamındadır. Ekranın belirlediğiniz bir bölümünü, istediğiniz yere kopyalar.
Prüfen: System ile ilgili bilgileri verir. Örnek: kullanılan Pad sayısı, alt ve üst katlardaki yol sayısı, kesişen yol sayısı gibi...
Richtung: Yazacağınız textin yönünü belirler.
TextSeite: Textin hangi kata yazılacağı seçilir.
Textgröße: Textte kullanılan harflerin büyüklüğü ayarlanır. M tuşu vasıtasıyla istediğiniz büyüklüğü sağlayabilirsiniz.
Text: Yazı menüsüdür. Yazacağınız yazıyı SET komutuyla buradan yazar veya LO komutuyla, yine buradan silersiniz. Yazınızı PSET ve AND komutlarıyla lojik işleme tâbi tutabilirsiniz. Löschen: Silmek anlamındadır. ALLES komutuyla ekranın tümünü, TEILW komutuyla seçeceğiniz bir bölümünü silebilirsiniz.
DISK MENÜ Laden: Load Speichern: Save Löschen: Delete Umbenennen: Rename Laufwerk: Dir komutuyla aynı anlamda.
Name: Çalışmakta olduğunuz şemanın ismini buradan girebilirsiniz.
DiskStatus: Disketin içinde ne kadar boş alan olduğunu gösterir.
BauteilLib: Library'leri buradan yükleyebilirsiniz.
Voreinst: Preference'ları save etmenizi sağlar.
BAUTEIL-BIB Set.Mode:
Aufl: Library elemanını yeniden belirlemeye yarar. Neu: Belirlenmiş bir library elemanını silip, yerine yenisini koymanızı sağlar. I.O: Library'deki elemanı siler. BauteilTyp: Library ve Library elemanlarını seçmenize yarar.
Bauteil: Seçilen library elemanı. Setmode'daki işlemlere buradan sokulur.
Bau.Name: Library elemanının ismi değiştirilir.
Bib.Name: Library'nin ismi değiştirilir. Laufwerk: Dir komutudur. Bibliothek: Library'nin disk operasyonları buradan yapılır.
ROUTER MENUE (Parametredir) Auflösung: Yolların birbirine yakınlık derecesi.
(Parametredir) Router Box: Yol hesabı sırasında oluşturulan hesap alanının sınırlı kalıp kalmayacağı buradan belirlenir. (Parametredir) Potentiale: Yol bulmaya, kısa yolları bulmakla başlanıp, başlanmayacağı saptanır. Seite:
L: Sadece alt katı hesapla. B: Sadece üst katı hesapla. I.B: Alt ve üst katları hesapla. L<—>B: Eğer alt kattan geçen yol kesişiyorsa, o yolu üst kattan geçir. (Tersi de geçerlidir.) DK: Delik içi kaplama modu. Winkel: 90 veya 45. Yolların dönüşlerinde yapacakları maximum açı. ParStart: Yukarıda parametre olarak girilen değerlere bağlı olarak hesap yapılır. Hesap işlemi bu komut veya autostart komutuyla başlatılır. AutoStart: Neu IO, bu modda, yol bulma hesaplamaları sırasında kendi parametrelerine bağlı kalır. Sperr Box: Ekranda oluşturacağımız alanlardan yol geçmemesini sağlar.
DRUCK MENUE Seite: Hangi katın basılacağı belirlenir. HardCopy: Printer cinsi belirlenir. Epson=9pin. Nec ise 24 pin printerları temsil eder. Buradan hızlı bir şekilde test çıktısı alınır.
NewIO'da Bazı Tuşlar HELP: Çalışmakta olduğumuz menüdeki tuşların işlevlerini gösterir.
DEL: Çizim sırasında en son yapmış olduğumuz işlemi siler.
YÖN TUŞLARI: Ekranı sağa, sola vs. oynatır.
F1: High-Res moduna geçilir. F2: Med-Res moduna geçilir. F3: Ekranı yeniden çizer.
K4: Çalışmakta olduğumuz katı değiştirir. K5: Çizim yapma, silme gibi modları aktive eder.
K6: Layout Menu K7: Grund Menu F8: Disk Menu F9: Bauteil Menu F10: Router Menu ESC: PAL modunu devreye sokar. Çizim yapacağınız zaman, menüler aşağıya inerek kaybolur ve şemanız bütün monitörü kaplar.
TAB: Mouse'un adımlarını milimetre olarak gösterir.
-: Mouse'un bulunduğu koordinatları orijin olarak kabul eder.
A: Mouse'u yavaşlatmaya yarar. S: Mouse pointer'ını, en yakın pad'in merkezine götürür.
BS: Pad'ler hakkında kısa bilgiler verir.
1-7: Zoom faktörleri. SPACE: Sol mouse tuşuyla aynı işi görür. Nümerik Klavyede: 7-4: Alt katın ışık miktarı. 8-5: Üst katın ışık miktarı. 9-6: Yazı katının ışık miktarı.
PRINT DRUCKER BÖLÜMÜ
Laden ile devrenizi yükledikten sonra, ekrana bir test resmi çıkacaktır.
Sol üst köşedeki gadget, baskılı devrenizin çerçevesini belirler. Altındaki gadget çıktının kaça kaç olacağını saptar. Üçüncü gadget ise ne cins çıktı alınacağını ortaya koyar.
Burada: Layout: Yolların şeması. Lötstop: Maske şeması. Bohrplan: Delik şemasıdır. Sağda bulunan gadgetlerden: Lötseite: Alt katın şeması. Bauteilseite: Üst katın şeması. Gehäuseseite: Yazı katının şemasıdır. Sağ üstte bulunan gadgetler ise:
Leiterbahn: Yollar. Lötauge: Library'e dahil olmayan Pad'ler ve elemanlar.
Bauteil: Library elemanları. Yukarıdaki seçeneklerden istediğiniz formları seçiniz. Printer veya Plotter'ı tercih ettikten sonra START'a klikleyerek yaptıklarınızın sonucunu bekleyiniz. Bu programla ne kadar çok çalışırsanız, o kadar iyi öğrenirsiniz.
Parameter Bölümünden yol kalınlığı, printer, plotter çeşitleri gibi dataları ayarlayabiliyorsunuz.
Gelecek aya görüşmek ümidiyle, hoşça kalın.