AEGIS SONIX
Retro bilgisayar.... Evet, melodilerle fıkır fıkır kaynayıp da bir türlü içlerindeki müzisyen ruhu ortaya koyamayanlar!!! İşte
Sizi Merhabalar!!! Umarım hepinizin keyfi yerindedir. Şu zamana kadar sizlerle tanıştırdığım müzik programlarının çoğu, yarı amatör, yarı profesyonel düzeyde idi. Bu durumun bu şekilde olmasının başlıca sebebi, bu programların çoğunun Türkiye'de pek tanınmaması idi. Sizleri onlarla ne kadar kaynaştırabiliyorum, onu bilemem. Ama bundan sonra müzik yazılarımız hem yeni başlayanlara, hem de çoktan başlamış olanlara hitap eder düzeyde olacak. İşte AEGIS SONIX de bunlardan sadece biri...
AEGIS SONIX'in meziyetlerini öğrenmeden önce onun hakkında biraz konuşmak istiyorum.
SONIX, şu zamana kadar hem kendine ait sesleri hem de örneklenmiş sesleri kullanabilen, kullanıcıya en yakın program. Bence yeni başlayanlar için gerçekten ideal bir program. Ama müzik bilgimizin en az okulda almaya çalıştığımız teori kadar olması gerekmektedir. Bu da, müzikte kullanılan yazım işaretlerinin ne anlamlara geldiğini bilmek, biraz da kulak sahibi olmak demektir. Ama "İçim melodilerle dolup taşıyor!!" diyorsanız; bunların hepsini öğrenmek sizin için hiç de zor olmasa gerek. Armoni bilgisi olanlar için söylenecek zaten bir şey yok.
Artık sizi SONIX'le tanıştırma faslına geçebiliriz.
SCREENS: SONIX, ayrı ayrı 3 sayfadan oluşan bir program. Bu menüde mevcut 3 ayrı ekranın isimleri bulunmaktadır. Eğer hangi ismin sol tarafında küçük bir çentik varsa o anda mutlaka o çentikli ekranda çalışmalarımızı sürdürüyoruz demektir. Bu ekranlardan ilki, aynı zamanda da açılışta hemen karşımıza çıkan "SCORE" (Tk. Partisyon) ekranıdır.
SCORE EKRANI: Müzik parçamızın notalarını bu ekranda bir araya getireceğiz. İsterseniz hazır bu ekran hakkında konuşurken buraya ait komutları ve parametreleri de inceleyelim.
Ekranda ilk göze batan başlıca özellik, notaların direkt yazılabilmesi için bir "PORTE"nin bulunmasıdır. Bu yeni başlayanlar için daha iyi bir yöntem. Çünkü Amiga'ya müzik açısından hakim olabilmenin en güzel yolu, piyasada bulunan popüler parçaların notalarını bu gibi programlara aktarıp bol bol pratik yapmaktır. Bunun için de notaları doğrudan porte üzerine taşımak oldukça pratik. Ancak ilerde kendi bestelerinizi ortaya çıkarmaya başladığınız zaman, bu yöntem sizi bir hayli kısıtlamaya başlayacaktır.
Peki, diyelim ki notaları yazmaya başlayacağız. Notaları ve ilgili müzik işaretlerini nereden bulacağız..? Bütün bu işaretlerin hepsi hemen bu portenin altında soldan sağa doğru dizilmişlerdir. En sondaki "Trompet" şekli, disketten enstrümanları seçmenizi sağlayacaktır. Bu Trompet sembolünün hemen yanında belirli notaları ve barları seçilmiş hale getirmek için kullanacağınız bir komuta ait sembol bulunmaktadır. Bu seçme işlemi yazılmış notaları bir yerden başka bir yere taşımak için veya topluca kesip atmak için kullanılacaktır.
Müzik ile ilgili işaretlerin hemen altında, "Bar"ları sola veya sağa kaydırmak için gerekli olan sürgü bulunmaktadır. Bunu mouse'un sol butonunu kullanarak yapabilirsiniz.
Şimdi sıra ekranın alt kısmında bulunan komut ve parametrelere geldi.
Volume: Müzik parçasının ses seviyesini ayarlar (Aynı teyp, disk çalar ve radyolarda olduğu gibi).
Tempo: Müzik parçasının çalım temposu, bu parametrenin mouse yardımıyla değiştirilmesi sayesinde ayarlanır.
Transpose: Üzerinde çalıştığımız parçanın anahtarını bir başka anahtara uyarlamak için notaların hepsine diyez ya da bemol koyarız. Bu zahmetli işlemi, transpose parametresini değiştirerek de yerine getirmemiz mümkün.
Tüne: Tıpkı transpose işlemini çağrıştırır. Aradaki fark, burada notaların değerlerinin değil tınılarının değiştirilmesidir.
Play: Müzik parçamızı dinlememizi sağlar. Stop: O anda çalmakta olan parçayı durdurur. Repeat: Play komutu ile aynı işi yapar; fakat müzik parçasının sonuna gelindiğinde, otomatik olarak yeniden başa dönülür.
Şimdi ekranın sağ alt köşesinde 1, 2, 3, 4 diye Amiga'nın dört ses kanalını belirten rakamlar göreceksiniz. İşte bunlar notaları yazarken değiştirmeniz gereken bir takım anahtarlardır diyebiliriz. Biliyorsunuz Amiga'nın dört ses kanalı mevcuttur. Bu durumda, bir kanala ait notaları yazarken üzerinde çalıştığımız kanalı açıp diğerlerini kapatmamız gerekir ki, porte üzerinde karışık bir takım olaylar cereyan etmesin. Rakamların hepsi birer kutu içerisindedir. Bu kutulardan biri siyah durumda ise, o kanal nota yazımına elverişli konumda demektir. Eğer bir kaç kanal birden nota yazımına elverişli konumda ise, hiç uğraşmayın aynı anda bir kaç kanala birden nota yazamazsınız. Kutulardan biri mavi renkteyse; o kanal kayıt konumunda değil, dinleme konumundadır. Ancak bütün kayıt işlemleri bittiğinde mavi renkte bir kanal varsa, parçanın icrası sırasında o kanaldaki sesler % 50 daha az çıkacaktır. Bu olayı dikkate alarak ilk önce tüm kanalları siyah konuma getirebilirsiniz.
Unutmadan, bu ekranda Amiga'nın 4 ses kanalından hariç MIDI (Musical Instruments Digital Interface) kullanabilen elektronik müzik aletleri için 4 adette MIDI kanalı ayrılmıştır. Bu kanallara ait sayfaya geçebilmek için, notaların yazıldığı portenin hemen altında "I" (1) ve "II" (2)
olarak belirtilmiş iki Romen rakamı göreceksiniz. Bunlardan 1 numaralı olanı Amiga'ya ait kanalları, 2 numaralı olan kutu ise MIDI kanallarına ait sayfayı gösterir.
Şimdi sıra diğer "Pulldown" komutlarına geldi.
PROJECT: NEW: Eğer yeni bir müzik parçası üzerinde çalışmak istiyorsanız, ilk önce bu komutu kullanmanız gerekiyor.
LOAD: Daha önce disketinizde "SCORES" directory'sine kaydetmiş olduğunuz müzik parçalarını bu komutla tekrar çağırabilirsiniz. Yeri gelmişken belirtmek istiyorum; SONIX bütün ses ve parça dosyalarını ancak belirli directory'ler içinde görebilir. Müzik parçasını disketten yüklerken ilk önce parçada kullanılan enstrümanları yükler, daha sonra da müzik bilgilerini yükler. Bundan ötürü, eğer o müzik parçasına ait enstrümanlardan biri disketten silinmişse veya bir okuma-yazma (READ/WRITE) hatası varsa program size o enstrümanı yükleyemediğine dair bir mesaj verecektir.
SAVE: Üzerinde çalışmakta olduğunuz parçaları bilgi kayıt ortamlarına bu komut aracılığıyla aktarabilirsiniz.
SAVEAS...: Eğer bir müzik parçasını ilk kez kaydedecekseniz, bu komutu kullanmalısınız.
REVERT: Eğer dinlemekte olduğunuz veya üzerinde çalışmakta olduğunuz parçayı kaza eseri bozarsanız korkmayın, bu komut ile disketten tekrar sağlamını çağırabilirsiniz.
DELETE: Bilgi kayıt ortamlarından kaydedilmiş müzik parçalarını silmek için kullanılır.
ABOUT SONIX: Program hakkında kısa tanıtım ve o sırada boş kalan hafıza miktarını gösterir.
QUIT: Programı terk etmek için kullanılır.
EDIT: CUT: Daha
önce seçilmiş olan nota grubunu parçadan söküp atar.
COPY: Seçilmiş olan nota grubunu hafızada özel bir yere kopyalar.
PASTE: Hafızaya kopyalanmış olan nota grubunu kursor'un bulunduğu yerden itibaren araya sokar.
CLEAR: Seçilmiş olan nota grubuna ait notaların hepsini siler.
PLAY: Parçayı dinlememizi sağlar. REPEAT: Parçayı hiç durmadan çalar.
OCTAVE UP: Seçilmiş olan nota grubunun nota değerlerini topluca bir oktav yükseltir.
OCTAVE DOWN: Seçilmiş notaların değerlerini bir oktav alçaltır.
HALF STEP UP: Seçilmiş olan notaların değerlerini yarım ses yükseltir.
HALF STEP DOWN: Seçilmiş olan notaların değerlerini yarım ses alçaltır.
OPTION: SIGNATURES: Bu komut ile farklı bir pencereye geçeceksiniz. Burada parçanın ölçüsünü ve anahtarını tanımlayabilirsiniz. Tabii ki bu işi ilk başta yapmanız gerekir.
MIX DOWN: Bu komut ile Amiga'nın ses kanalları ve MIDI kanallarına ait tüm ses şiddeti seviyelerini tıpkı Mixer'lerde olduğu gibi ayarlayabilirsiniz.
KEYBOARD SAYFASI: Herhangi bir sayfadayken Amiga'nın klavyesinde bulunan tuşları kullanarak melodiler yakalayabilirsiniz. Keyboard sayfasında Amiga'nın tuşlarında hangi notaların bulunduğunu görebilirsiniz. Bu sayfadayken, Amiga'nın tuşlarına istediğiniz nota değerlerini de atayabilirsiniz. Bunu nasıl yapacağız..? İlk önce değiştirmek istediğimiz tuşa ait kutucuğu, mouse'un sol butonu ile "Select" (Tk. Seçmek) edelim. Artık bu kutu, siyah renktedir. Tuşlu çalgıları temsil eden klavyeden istediğimiz notaya bastığımız zaman, tuş artık yeni nota değerini alır.
Bu sayfadaki menü komutları ise şunlar:
Instrument: Bilgi kayıt ortamından (sadece Disket) enstrüman yüklemenizi sağlar.
Volume: Yüklediğiniz enstrümanın ses seviyesini değiştirebilirsiniz.
INSTRUMENTS SAYFASI: En önemli sayfaya geldik. Bu sayfada, örneklenmiş sesler haricinde kendi isteğimize göre enstrümanlar da yaratabileceğiz.
Aegis SONIX; bütün enstrümanları iki kısma ayırır:
1- Herhangi bir ses örnekleyici sayesinde örneklenmiş ve SONIX formatında kaydedilmiş sesler,
2- Aegis SONIX tarafından üretilen sesler.
Bu sayfaya ilk defa geçiyorsanız, ekranda hiçbir şey olmadığını göreceksiniz. Bunun sebebi, hafızada hiçbir enstrümanın yüklenmiş olmamasıdır. Bu yüzden, ilk önce bir enstrüman yüklememiz gerekiyor. Eğer örneklenmiş bir ses yüklemişseniz, karşınıza farklı bir sayfa; SONIX enstrümanı yüklemişseniz, daha ayrıntılı bir sayfa çıkacaktır.
Şimdi 1. şıkkı ele alalım........ Örneklenmiş enstrüman sayfasında şunlar bulunmaktadır:
VOLUME: O anki ses şiddeti seviyesini değiştirir. VIBRATO: Sesin genel frekansını vibrasyona sokar. Burada;
SPEED => vibrasyon hızını değiştirir. DEPTH => vibrasyon şiddetini ayarlar. DELAY => sesin vibrasyona başlamasını geciktirir.
ENVELOPE GENERATOR: Burada sesin zarf grafiğini değiştiren parametreler göreceksiniz. Parametrelere ait rakamların anlamları ise şunlar:
1—>ATTACK: Ses seviyesinin zaman içerisinde yükselme hızını ayarlar.
2 —> DECAY : Ses seviyesi, en tepeye yükseldikten sonra aniden düşme gösterebilir. Bu düşüşün derecesini ayarlayabilir veya sesin yükseldikten sonra düşmemesini sağlayabilirsiniz.
3 —> SUSTAIN : Ses seviyesinin aynı seviyede kalmasını, yani uzamasını sağlayan parametredir. 4 —> RELEASE : Ses seviyesinin giderek düşmesini sağlar. Bu parametreler, sağdan dört (RATES) ve soldan dört (LEVELS) olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. LEVELS: Bu grupta A.D.S.R parametrelerinin ulaşacağı seviyeler belirtilir. Örneğin sesin ulaşacağı en yüksek seviye gibi. RATES:
Bu grupta, A.D.S.R parametrelerine ait işlemlerin ne kadar uzunlukta süreceği belirtilir. Diyelim ki sesin yavaş yavaş yükselmesini istiyoruz. Bunun için 1 numaralı RATES parametresini düşürerek ses seviyesinin en tepeye ulaşma değerini uzatmamız gerekir.
Envelope Generator ile birkaç pratikten sonra mutlaka bu parametrelere olan hakimiyetiniz artacaktır.
Artık SONIX'e ait enstrüman editörünün bulunduğu sayfaya geçebiliriz.
ENSTRÜMAN EDİTÖRÜ SONIX, bu sayfada size temelde sentetik olan, fakat oldukça kaliteli sesler ve enstrümanlar yaratabileceğiniz bir ekran sunmaktadır. Tabii ki bu ekranı açabilmemiz için, ilk önce disketten daha önce kaydedilmiş bir SONIX enstrümanını yüklememiz gerekiyor. Enstrüman yüklendikten sonra "NEW" komutunu kullanıp yeni enstrüman tasarlamaya koyulabilirsiniz.
Şimdi yavaş yavaş ekrandaki parametreleri inceleyelim. Daha sonra Pulldown menü komutlarına bir göz atacağız.
WAVEFORM: Ekranda ilk göze çarpan "WAVEFORM" penceresidir. Burada;
OSCILLATOR: Sesin temel dalga şeklini gösterir. "OSCILLATOR" yazısına mouse'un sol butonunu kullanarak işaretçi ile dokunacak olursanız, o sırada gördüğünüz grafik sesinizin temel dalga şeklidir.
LFO: Low Frequency Oscillator kelimelerinin kısaltmasıdır. Anlamı doğrusal yapıda frekans osilatörüdür. Ortaya çıkardığınız sesin tınısı (bağıl frekansı) buradaki grafiğe göre değişmektedir. LFO grafiğini görmek için, tıpkı OSCILLATOR bahsinde anlatılanları uygulamanız kafidir.
OK: Gerek OSCILLATOR, gerekse LFO grafiklerinde herhangi bir değişiklik yaptığımızda mutlaka bu komutu kullanmalıyız. Aksi takdirde grafik tekrar eski halinde kalır.
UNDO: Sesin yapısı ile ilgili grafiklerde bir yanlışlık yaparsanız bu komut ile tekrar eski haline döndürebilirsiniz.
AMPLITUDE: Bu pencerede sesin genliğini yani ses seviyesi şiddetini tanımlayacağız.
VOLUME: Ses seviyesinin yüksekliğini ayarlar. EG ON - OFF: EG (Envelope Generator)'yi aktif veya pasif konuma getirir. EG ON konumunda iken sesin ses şiddeti değişimi Envelope Generator'ündeki değerlere bağlıdır.
LFO:
Buradaki parametre; sesin zaman içerisinde değişime uğrayan ses şiddeti, LFO'daki grafiğe yüzdesel olarak bağlanır.
FREQ(UENCY): Daha evvelce "LFO; sesin bağıl frekansını yani tınısını etkiler." demiştik.
LFO:
İşte buradaki LFO parametresi biraz önce bahsettiğim etkileşimin yüzdesel olarak değerini gösterir.
PORT(AMENTO): Üzerinde çalıştığımız sesin tınısını kaydırmak için kullanılır. Buradaki parametrenin değeri bu etkileşimin yüzdesel olarak değerini gösterir. Pratikte enstrümanı çalarken; her çalınan nota, tınısını bir evvelki notanın tınısını başlangıç alarak kendi öz tınısına kadar kaydırır. Buna da müzikte Portamento ya da Slide denir.
FILTER: Bu pencerede bulunan değerler sesi tamamen bir "PARAMETRIK EQUALIZER" gibi etkilemektedir. Tüm parametreler sayesinde seste oluşan bir takım sayısal parazitler yok edilebilir.
FREQ(UENCY): Sesin temel frekansında bulunan bir takım harmonik sesler bu parametre ile örtülebilir veya yüzeye çıkarılabilir.
Bu defa sesin tonu, Envelope Generator'ündeki parametrelere göre ayarlanır.
LFO:
Bu parametre, sesin genel ton değişim grafiğini LFO'nun grafiğinden almasını yüzdesel olarak belirtir.
WAVE: Bu pencerede bulunan komutlar, o anda "WAVEFORM" penceresinde bulunan grafiğin 2. veya 3. dereceden harmoniğini alır.
HARM:
Bu pencerede iki komut vardır. Bunlardan ilki olan "2ND", ikinci dereceden harmoniğini, öteki yani "3RD" üçüncü dereceden harmoniğini alır.
AMT (Azimut):
Bu parametre ile elde edilen yeni grafik parametre değerine göre çarpıtılır.
PHASE: Bu pencerede, sesimizin frekansının fazı zaman içinde belirli bir hızda ve belirli bir şiddette kaydırılır. Pasif bir "FLANGER" diyebiliriz.
SPEED: Faz kaymasının hızını belirtir. DEPTH: Faz kaymasının şiddetini belirtir. LFO: İşte bu pencerede, sesin tınısının LFO grafiğinden ne tarzda etkilenmesi gerektiğini tanımlayacaksınız.
LFO ON - OFF - ÖNCE: Sesin tınısı LFO grafiğini takip ederek değişmektedir. Bu değişim;
ON konumunda devamlı, OFF konumunda hiç, ÖNCE konumunda ise bir kere olmak üzere cereyan eder.
SPEED: Sesin tınısı belirli bir hızda LFO grafiğine bağımlıdır. İşte bu parametre bu hızı ayarlar.
DELAY:
Bu parametrede sesin tınısının LFO'yu takip ederek değişmesi buradaki değere göre uygulanmaktadır.
Ekran komutları bu kadar. Şimdi sıra PULLDOWN MENÜ komutlarında;
PROJECT: NEW:
Yeni bir ses tasarlamak için kullanılır. LOAD:
Bilgi kayıt ortamlarından kaydedilmiş enstrümanları çağırmak için kullanılır.
SAVE: Bilgi kayıt ortamlarına enstrüman kaydetmek için kullanılır.
SAVE AS...: Bilgi kayıt ortamlarına ilk defa enstrüman kaydederken bu komutu kullanmanız gerekir.
REVERT:
Üzerinde çalıştığınız ses üzerinde herhangi bir tahrip yaparsanız, bu komut ile disketten tekrar eski enstrümanı çağırabilirsiniz.
DELETE:
Bilgi kayıt ortamlarından daha önce kaydedilmiş enstrümanları bu komut ile silebilirsiniz.
WAVEFORM: Bu menüde bulunan tüm seçenekler; "WAVEFORM" penceresindeki adlarına uygun olarak grafik çizerler.
SQUARE: Bir KAREDALGA şekli çizer. SİNE: SİNÜS eğrisi çizer. TRIANGLE: Üçgen dalga şekli çizer. RAMP UP:
Yukarı doğru bir eğri çizer. RAMPDOWN: Aşağıya doğru bir eğri çizer. Evet sayın müzik severler, bu aylıkta buraya kadar. Artık sizi SONIX ile baş başa bırakıyorum. HOŞÇA KALIN !!!!
