AMIGA DOS

• Disket ve kaset

Eğer Amiga'nızı Workbench 1.3 işletim sistemi ile kullanıyorsanız, 1.3 ile gelen bazı ilginç özellikleri fark etmiş olabilirsiniz. Bu özelliklerden biri de RAD disk. RAD kısaltması Recoverable (geri çağrılabilir) RAM disk anlamına geliyor. RAD'ın özellikleri Amiga resetlendiğinde veya Guru mesajı alındığında çoğu kez içeriğinin silinmemesi. Ayrıca Amiga, RAM diskten boot edebiliyor. Buna karşılık RAM disk'in içeriği resetleme sırasında kayboluyor. Fakat her iki disk'in de bir ortak yönü var: bilgisayarın kapatılmasıyla sakladıkları bilgiler yok olur.

RAD'ın hızı hard disk'ten yüksek RAM disk'ten düşüktür. Hard disk'ten hızlı olması doğrudan bellekten okuma ve yazma yapmasından ileri gelmekte. RAM'a göre yavaşlığı ise dinamik olmamasından ve fiziksel bir sürücüyü simüle ederek çalışmasından (RAD'ı normal bir disk gibi formatlayabilirsiniz ve asla READ/WRITE hatası vermez) kaynaklanıyor.

RAD'ın RAM'a göre bir başka dezavantajı daha var. RAD'ın içeriği boş bile olsa bellekte kapladığı alan sabit kalıyor. RAM disk ise daima %100 dolu gözüktüğü halde sadece içindeki bilgi kadar bellek kaplar.

RAD'ı çalıştırmadan önce birkaç ufak işlem yapmalısınız. Devs directory'si içindeki mountlist dosyasında RAD ile ilgili aşağıdaki bilgiler yer almakta.

RAD: Device = ramdrive.device Unit = 0 Flags = 0 Surfaces = 2 BlocksPerTrack = 11 Reserved = 2 Interleave = 0 LowCyl = 0 ; HighCyl = 35 Buffers = 5 BufMemType = 1 # Önce RAD'ın ne kadar büyük olacağına karar verin. Eğer RAM belleğiniz çoksa (2MB'dan yukarısı) 880K'lık bir RAD açarak bir disk'in tümünü örneğin Workbench'i buraya kopyalayabilirsiniz. Sonuçta jet hızıyla çalışan bir Workbench'iniz olur. Bunun için:

- ED DF0:devs/mountlist yaptıktan sonra tabloda gösterilen RAD'la ilgili bilgileri bulup 21 olan HighCyl seçeneğini 79 yapın ve mountlist'i bu şekliyle kaydedin (ESC X).

- Bilgisayarı kapatıp 30 saniye bekleyin. - Bilgisayarı açıp CTRL-D ile bilgisayarı durdurun. MOUNT RAD: ve SYSTEM/DISKCOPY DF0: to RAD: name "RAD-WB" komutlarından sonra aşağıdaki komutu girin.

1>PATHRAD:CADD 
1>ASSIGNC:RAD:C

1>ASSIGNS:RAD:S 
1>ASSIGNL:RAD:L 
1> ASSIGN LIBS: RAD:LIBS 
1> ASSIGN DEVS: RAD:DEVS 
1> ASSIGN FONTS: RAD:FONTS 
1> ASSIGN SYS: RAD: 
1> LOADWB 
1> ENDCLI 
Bu işlemlerden sonra hızlı Work- 
bench'in keyfini çıkarabilirsiniz. İsterse- 
niz Amiga'yı bir kere resetleyin. Startup- 
sequence'in ne kadar hızlı çalıştırıldığına 
tanık olacaksınız.

Tabii herkesin 2MB RAM'ı olmayabilir. 512K da zaten bilgisayarın kendisine zor yetiyor. O halde 1 MB Amiga'sı olanların RAD ile neler yapabileceklerini görelim.

Tamamen dolu bir disketi 1MB'lık bir Amiga'da RAD'a kaydedip çalıştırmak imkansız ancak bütün disketlerin Workbench gibi tıka basa dolu olduğunu zannetmeyin. Böyle program disketleri sayesinde, siz de RAD'dan boot etmenin ve çalışmanın zevkine varabilirsiniz. 1MB'lık Amiga'da aşağı yukarı 70 track'lık bir RAD disk oluşturabilir. Bu da 35 cylinder demek. Acaba 35 cylinder'in saklayabileceği bilgi kaç KB eder?

(35*2*11*512)/1024 = 385K Bu arada track, sector ve cylinder kavramları size yabancı geliyorsa Amiga Dünyası, Sayı 2, Amiga Dost yazısına başvurun.

385K'nın basit bir hesapla 880K'nın %43'ünden biraz fazla olduğu bulunabilir. Yani sonuç olarak biz en fazla %43 oranında dolu disketleri RAD'dan çalıştırabiliriz. Bir disketin % kaç dolu olduğunu anlamak içinse CLI içinden şu komutu verebilirsiniz:

1> info df0: + Buna göre disketin içeriğinin RAD:'a sığıp sığmayacağını anladıktan sonra şu işlemleri yapın:

- Yukarıdaki 880K RAD örneğinde olduğu gibi mountlist dosyasına girin ve HighCyl seçeneğini 35 yapın ve bunu kaydettikten sonra bilgisayarı kapatarak 30 saniye bekleyin. - Bilgisayarı açın ve CTRL-D yaptıktan sonra MOUNT RAD: ve SYSTEM/FORMAT drive RAD: name RAD (komutu yazdıktan sonra ENTER tuşuna basarak formatlamayı başlatın.)

- COPY DF0: all RAD: quiet + komutunu verip Workbench disketini sürücüden çıkartıp RAD'a kopyalanacak disketi takın. Bir kaç saniye bekleyip RETURN tuşuna basın. Kopyalama işlemi bittiğinde disketi sürücüden çıkartıp Amiga'nızı resetleyin.

Eğer bilgisayarı kapatmadan RAD'ı silmek isterseniz

1> assign RAD: unmount komutunu verebilirsiniz.

KOMUTLAR

LOADWB Format: LOADWB [DELAY] [-DEBUG] Workbench ekranını yükleyip başlatmak için LOADWB komutu kullanılır. Orijinal Workbench startup-sequence dosyasında sonlarda yer alan komutlardan biri olan LOADWB komutunun açtığı Workbench penceresini DOS'u kapatmadan görebilmek için ENDCLI komutunu vermeden Workbench'in önünde duran CLI penceresini küçültebilirsiniz.

DELAY seçeneği Workbench ekranı açılmadan önce LOADWB komutunun üç saniye beklemesini ve disket okuma işleminin bitmesini sağlar. Böylece Workbench ekranının çıktığını görüp, sürücünün çalışması devam ederken, yanlışlıkla disketi çıkarma hatası önlenmiş olur.

-DEBUG seçeneği ile Workbench'i yüklediğinizde menü çubuğunun en sağında Debug ve Flushlibs adlı iki seçeneğin yer aldığını göreceksiniz. Bu seçenekler sadece iki Amiga'yı (veya Amiga ile başka bir bilgisayarı) seri bağlantıyla birbirine bağladığınızda kullanılabilir. Debug seçeneği ROMWack adlı bir hata düzeltici test programını çalıştırır. Böylece iyi assembler bilenler Guru hatası veren bir Amiga'da sorununun nereden kaynaklandığını, ROMWack yardımıyla diğer Amiga'dan anlayabilirler. Flushlibs ise RAM bellekte hazır olan fakat o anda kullanılmayan tüm kütüphane, font vb.'yi silerek Workbench'in mümkün olduğu kadar bellek kazanmasını sağlar.

Örnek:

1> loadwb delay 1>endcli LOCK Format: LOCK sürücü [ON|OFF] [PASSKEY] Bu komutla hard diskinizin tümünü veya istediğiniz partition'larını kayda karşı korumalı (write-protect) hale getirebilirsiniz. Komutu çalıştırabilmek için hard diskinizin FFS (fast file system) ile çalışıyor olması gereklidir.

PASSKEY seçeneğini bir password kelimesi olarak tanımlayabilirsiniz. Bir password kullanarak koruma işlemi yaptığınızda, korumayı kaldırabilmek için yine aynı password'ü vermelisiniz.

Örnek:

1> lock dhl: on şifre (kayıt mümkün 
değil)

1> lock dh1: off şifre (kayıt mümkün) MOUNT Format: MOUNT araç [FROM dosya-adı] Amiga'ya yeni araçlar bağlamak ve Amiga'nın bunları tanımasını sağlamak

için MOUNT komutu kullanılır. Amiga ilk açılışta şu araç adlarını tanır:

Df0:,PRT:,SER:,RAW:,RAM:,CON: Amiga'ya bağlanacak yeni bir araçla ilgili bilgiler devs directory içindeki mountlist dosyasında mevcutsa MOUNT araç adı komutunu verebilirsiniz. Bu şekilde Amiga'nın tanıyabildiği araçlardan bazıları:

AUX: Seri port bağlantısını destekler. PIPE: Bir task'ın başka bir task'tan bilgi almasını sağlar. RAD: Fiziksel bir sürücü gibi çalışan RAM Disk. NEWCON: Con türü pencerelere shell penceresi özelliklerini (satırları kursorla editleme, önceki komutları kursorla geri çağırma (history buffer)) kazandırır.

SPEAK: Amiga'nın konuşma sentezleyicisini aktif hale getirir.

FROM dosya seçeneğiyle MOUNT komutunun, herhangi bir araçla ilgili bilgileri FROM ile belirtilen dosyadan okumasını sağlayabilirsiniz. Bu argümanı belirtmezseniz MOUNT komutu Mountlist dosyasına bakar.

Örnek:

1 > mount rad: NEWCLI Format: NEWCLI [PENCERE ÖZELLİKLERİ] [FROM dosya-adı] NEWCLI komutu, yeni bir pencerede, yeni bir task numarasıyla yeni bir CLI başlatır. Böylece Amiga'yı, CLI'den multitasking kullanma olanağına sahip olursunuz. Multitasking çalışma ile ilgili fazla bilgi için Amiga Dünyası Sayı 6, Amiga Dost yazısına bakın. Pencere özellikleri seçeneğine bir örnek verecek olursak:

1> newcli con:30/30/230/130/pencere Yeni pencere 200 piksel genişliğinde ve 100 piksel yüksekliğinde olacaktır.

FROM dosya-adı seçeneği, NEWCLI komutunu verip yeni bir CLI penceresi başlattıktan sonra, dosya-adı ile belirttiğiniz script dosyasının otomatik olarak çalıştırılmasını sağlar. Her NEWCLI komutunda S directory'si içindeki CLI-Startup dosyasının çalıştırıldığını daha önce belirtmiştik (Bakın: Amiga Dünyası, Sayı 5, Amiga Dost). Eğer script dosyası başka bir directory içinde yer alıyorsa path adını dosya adının başına eklemeyi unutmayın.

Örnek:

1 > newcli from s/basla NEWSHELL Format: NEWSHELL [PENCERE ÖZELLİKLERİ] [FROM dosya] Yeni bir shell penceresi ve ortamı başlatmak için NEWSHELL komutunu kullanabilirsiniz. Ancak NEWCLI komutundan farklı biçimde aşağıdaki noktalara dikkat etmeniz gerekli.

- Öncelikle MOUNT NEWCON: komutuyla yeni açılacak pencerenin newcon özelliklerine sahip olmasını sağlayın.

- Daha sonra RESIDENT CLI L:Shell-Seg System komutuyla shell-segment handler'ını bellekte hazır hale getirin.

Yukarıda verdiğimiz iki komut orijinal Workbench 1.3 startup-sequence dosyasında yer almaktadır ve Workbench yüklenirken bu komutlar da çalıştırılır.

S directory'si içindeki Shell-Startup dosyası, DOS işaretinin (prompt) nasıl olacağını belirler ve her NEWSHELL komutunda çalıştırılır.

Pencere özellikleri ve FROM dosya-adı seçenekleri, NEWCLI'ye benzer biçimde, yeni bir SHELL penceresinin istenen boyutlarda ve adı belirtilen dosya çalıştırılarak açılmasını sağlar.

Örnek:

1>newshell PATH Format:

PATH [SHOW] [directory ADD] [RESET] PATH komutu, diğer komut ve dosyaları bulmak ve yüklemek için DOS'un izleyeceği yolu (path) görmenizi, değiştirmenizi veya yeni yollar eklemenizi sağlar.

PATH komutunu argümansız veya SHOW seçeneği ile verecek olursanız DOS'un komut için bakacağı directory'lerin listesini alırsınız. Bu listedeki directory'lerin sırası aynı zamanda bakılma sırasını da belirtir.

Eğer DOS'un bir komut için bakacağı yolu kendiniz belirlemek isterseniz ADD seçeneğini kullanabilirsiniz. Örneğin:

1> path ram:c add komutundan sonra vereceğiniz komutlar için RAM diskteki C directory'sine bakılır. ADD seçeneği burada opsiyoneldir ve yazmasanız da olur.

RESET seçeneği ile eski path'leri silip bunların yerine yeni path'ler ekleyebilirsiniz. Örnek:

1> path reset df0:c ile RAM:c olan eski path iptal edilir ve df0:c yeni path olarak kullanılmaya başlanır.

PROMPT Format: Prompt işaret karakteri Bu komut DOS işaret karakterini değiştirir. CLI'nin orijinal karakteri task numarası ve onun arkasından gelen büyüktür işaretidir (1>).

PROMPT komutunun arkasına yeni DOS işaretini yazı olarak yazabilirsiniz. Eğer yazıda karakterlerin arasında boşluk varsa bu yazıyı çift tırnak içinde girin. Örnek:

1>prompt "komutu girin:" DOS işaretini PROMPT %N> yazarak eski haline getirebilirsiniz. Eğer SHELL kullanıyorsanız PROMPT "%n.%S> " komutuyla hem task numarasını hem de hangi directory içinde olduğunuzu (CD) görebilirsiniz.

Bu aylık da bu kadar. Önümüzdeki ay yeni komutlarla buluşmak üzere hoşçakalın.