SOUNDSCAPE PRO-MIDI STUDIO 1.4
Retro bilgisayar
Bu aya kadar olan yazılarda Soundscape'in nasıl kullanıldığını, MIDI ile Amiga'nın nasıl birarada çalıştırıldığını, şarkılarının nasıl çalındığını öğrendik. Bu ayki yazımızda ise, kayıt işleminin nasıl yapıldığını ve kaydedilen dataların nasıl değiştirilebileceğini göreceğiz.
MÜZİK KAYDETME
(RECORDING) Müzik kaydedilmesi Soundscape'in en hoşa giden ve güçlü olduğu yönlerden biridir. Gerçek bir kayıt stüdyosundaki olanakların ve rahatlığın sizin için bilgisayarınıza getirildiğini düşünebilirsiniz. Soundscape'in Tape Deck modülü kayıt işlemleri sırasında müzik stüdyolarındaki mixerlerin ve çok kanallı teyplerin yerini tutmakta ve bu görevin altından başarıyla çıkmaktadır.
Şarkıları kaydetmeden önce Track kavramını ve onları nasıl düzenleyebileceğimizi öğrenmeliyiz.
Track şarkıları oluşturan parçalara verilen addır. Trackleri müzik stüdyolarında kullanılan makara bantlara benzetebiliriz. Bu parçaların birleştirilmesi veya aynı anda çalınmasıyla şarkımız oluşur. Tabii tracklerin kopyaları alınabilir (makara bantın kopyasının çıkarılabileceği gibi), yeni bir track oluşturulabilir (yeni bir makara bantın teybe takılabileceği gibi), silinebilir (makara bantın silinmesi gibi) ve bir yerden başka bir yere hareket ettirilebilir. Soundscape'te bir giriş modülünden gelen datalar tracklerin üzerine kaydedildiği için, kaydedilecek her bölüm için mutlaka bir track oluşturulmalıdır.
Tape Deck'teki Track Listesi bölümündeki altı komut trackler üzerindeki yapılabilecek işlemler için kullanılabilir.
1> Create komutu: Bu komut, yeni bir track yapmak için kullanılır. Yaptığınız track'e otomatik olarak "No Name" adı verilir. Bu adı değiştirmek isterseniz, Track kontrol kutusunun üzerindeki yazıya klikleyerek adı istediğiniz gibi değiştirebilirsiniz.
2> Dupe komutu: Bu komut o anda seçilmiş olan (seçme işlemi Track Listesinde istediğiniz track'in üzerine kliklemek yoluyla yapılmaktadır) track'in bir kopyasını çıkarır.
3> Top komutu: Bu komut ise seçilmiş olan track'i Track Listesinin en üstüne çıkarır.
4> Delete komutu: Bu komut seçilmiş olan track'i siler.
5> Save komutu: Track Listesindeki tüm track'leri diskete kaydetmeye yarar.
6> Load komutu: Daha önce Save komutuyla diskete kaydedilmiş tracklerin yüklenmesini sağlar.
TRACK'LERİN KAYDI
HAZIRLANMASI Yeni bir şarkının kaydının yapılabilmesi için önce kayıt yapılacak track'leri hazırlamanız gerektiğini söylemiştim. Şimdi kayıt yapmak için bir track'in nasıl hazırlandığını adım adım inceleyelim.
1> Create komutunu seçerek Track Listesinde yeni bir track hazırlayın ve ismini yukarıda anlatıldığı gibi istediğiniz şekilde (on iki karakteri aşmamak üzere) değiştirin.
2> Track kontrol kutusunun sol üst köşesindeki çalışma modunu gösteren kutuya içinde "Record" yazana kadar basın.
3> Bu kutunun hemen altındaki sembol, bu track'in girişinin nereden olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla dikkat ederseniz, değişik track'lerin değişik girişleri olabilmektedir. Buradan ya MIDI sembolünü ya da bilgisayarın tuşlarını kullanacaksanız, Console Keyboard sembolünü seçin (seçme işlemi sembollerin üzerine istediğiniz giriş modülünün sembolü çıkana kadar kliklemeyle yapılmaktadır).
4> Bu sembolün hemen altında bulunan rakamlar ise giriş kanal numarasını belirtmektedir. Örneğin burası 8'e ayarlanmışsa o track sadece sekizinci kanaldan gelen bilgileri kaydeder. Tabii kaydedebilmesi için, giriş modülünün de bilgileri sekizinci kanaldan yollaması gerekir. Dolayısıyla eğer bir MIDI klavyesi kullanıyorsanız, MIDI klavyenin MIDI yollama kanalıyla
SOUNDSCAPE PRO-MIDI STUDIO 1.4
Track kontrol kutusundaki giriş sembolünün altındaki rakamın aynı olması gerekmekte. Bu seferlik siz bu numarayı 1'e ayarlayın ve MIDI klavyenizin bilgi gönderme kanalının da 1 olduğundan emin olun (eğer bunun nasıl ayarlandığını bilmiyorsanız, MIDI klavyenizin kullanım kılavuzuna bakmanızda yarar var).
Böylece bir track'i kayıt için hazırlamış oldunuz. Bu arada unutmamanız gereken bir şey de, bir track'e kayıt yapmak için onun track listesinin en üstünde olması gerektiğidir. Dolayısıyla birden fazla track'in olduğu bir şarkıda (genellikle bütün şarkılar) kayıt yapılacak track'in seçildikten sonra Top komutuyla track listesinin en üstüne çıkarılması gerekmektedir.
KAYIT YAPMAK Kayıt yapılacak track'ler hazırlandıktan sonra, kayıt işlemini gerçekleştirmek için Tape Deck penceresindeki kontrolleri kullanmalısınız. Şimdi bunları da adım adım görelim:
1> Önce Record düğmesine basarak kırmızı hale gelmesini sağlayın. Bu düğme basılı olmadan Tape Deck hiçbir kayıt işlemi gerçekleştiremez. Dolayısıyla bu, aslında kullanıcıyı kazalara karşı korumak için geliştirilmiş bir yöntem.
2> Şimdi baştan çalma düğmesine basarak kaydı başlatın ve MIDI klavyenizden bir şeyler çalın. Çalmayı bitirdiğinizde Stop düğmesine basarak kaydı durdurun.
3> Record düğmesine tekrar basarak onun kapalı duruma geçmesini sağlayın.
Kaydını yaptığınız bölümü dinlemek için, önce kayıt yaptığınız track'in çalışma modunu Play'e ayarlayın ve baştan çalma tuşuna basın.
Programda kayıt yapmak için kullanılan Step Time Recording adı verilen sayaç, sizin manuel olarak ilerlettiğiniz ve çalınması zor olan yerler için hazırlanmış bir modda bulunmaktadır.
KAYDEDİLEN TRACK'LERİN
DEĞİŞTİRİLMESİ Kaydettiğiniz track'lerin bazılarında değişiklik yapmak isterseniz, Track kontrol kutusunun hemen altındaki Sequence yazısına klikleyerek Edit Sequence penceresini açmanız gerekli. Bu pencerede alınan her data (ki bu dataların her birine event denmektedir) alındığı zamana göre bir sıra içinde yukarıdan aşağıya bir tabloda gösterilmektedir. Event'lerin gösterildiği bu bölüme event listesi denmektedir. Event listesindeki her event aşağıdaki düzene göre yazılmaktadır.
1> Event'in alındığı andaki sayaç değeri 2> Event'in türü (türler hakkında ayrıntılı bilgi için Amiga Dünyası Sayı 3 Amiga&MIDI adlı yazıya bakabilirsiniz)
3> Event'le ilgili bir data 4> Event'le ilgili ikinci bir data (bazı Event türlerinde yoktur)
5> Event'le üçüncü bir data (bazı Event türlerinde yoktur).
Event listesindeki herhangi bir event'i seçmek isterseniz, üzerine kliklemeniz yeterlidir. Bir event'i seçtikten sonra onlar üzerinde aynı track'lere benzeyen işlemler yapabilirsiniz. Bunlar:
1> Create komutu: Bu komut, seçilen event'in bir kopyası olan yeni bir Event oluşturur ve onu seçilen Event'in hemen altına koyar.
2> Delete komutu: Bu komut, seçilen Event'i siler. 3> Save komutu: Bu komut, o anda Event listesindeki her şeyi diskete kaydeder.
4> Load komutu: Daha önce diskete kaydedilmiş Event listesini yüklemeye yarar.
5> Copy, Use, Q'tize komutları: Bu komutlar, programın ileri seviyelerde kullanılan komutları. Onun için onları anlamak için programın kitabını okumanızda fayda var.
EVENT DATALARININ
DEĞİŞTİRİLMESİ Seçtiğiniz bir Event'in datalarını, bu pencerenin Event Data Bölümü olarak adlandırılan sol alt köşesindeki değerleri değiştirerek düzenleyebilirsiniz. Her Event önce bir başlangıç zamanı içerir. Bu değer, Event'le ilgili mesajın alınması sırasında sayacın gösterdiği değerdir. Event Data Bölümünün en altındaki Next değeri, o Event'in başlangıcı ile diğer Event'in başlangıcı arasındaki sayaç farkını göstermektedir. Bu değeri değiştirerek iki Event'i birbirine daha yakın veya uzak hale getirebilirsiniz. Doğal olarak bu Event’in türüyle de ilgili bazı değişiklikler de yapılabilmektedir. Aşağıdaki liste her Event'in Event listesinde gösteriliş şeklini ve datalarıyla ilgili bilgileri göstermektedir (bu datalar arasında bütün türler için ortak olan Time ve Next değerleri bulunmaktadır).
1> Note on/off türü:
(başlangıç zamanı) Nt (nota harfi) (oktav)(nota uzunl.)
Note on/off hangi notaların çalındığını kaydetmeye yarayan bir MIDI data türüdür.
Bu türün dataları: Nota(Note): 0'dan 127'ye kadar bir rakam. Bu rakam kaydedilen notanın hangisi olduğunu belirtir. Örneğin 60 sayısı dördüncü oktavdan do notasına karşılık gelmektedir.
Hız(Velocity): 0'dan 127'ye kadar bir rakam. Bu rakam tuşa basılış hızını gösterir.
Nota uzunluğu(Length): Notanın başlangıcından sonuna kadar geçen sayaç değer farkını gösterir.
2> Poly Pressure türü:
(başlangıç zamanı) Pp (nota)(basınç)
Poly Pressure basınca duyarlı klavyelerde basınç değişikliklerini kaydetmek için kullanılır.
Bu türün dataları: Nota(note): 0'dan 127'ye kadar bir rakam. Bu rakam kaydedilen notanın hangisi olduğunu belirtir. Örneğin 60 sayısı dördüncü oktavdan do notasına karşılık gelmektedir. Değer ne kadar büyük olursa nota o kadar yüksek oktavdan olur.
Basınç(pressure): 0'dan 127'ye kadar bir rakam. Bu değer nota kaydedildiği andaki basınç değeridir. Değer ne kadar yüksek olursa basınç o kadar fazladır.
3> Control Change türü:
(başlangıç zamanı) Cc (sayı)(değer)
Control Change klavyenin ayarları ile ilgili değişiklikleri kaydetmeye yarar.
Bu türün dataları:
Sayı(number): Kontrol numarası
Değer(value): Değiştirilen numaranın ayarlanacağı değer.
4> Program Change türü:
(başlangıç zamanı) Pc (program numarası)
Program Change çalım sırasında değiştirilen enstrümanların numaralarını kaydetmek için kullanılır.
Bu türün dataları: Program numarası (Patch): 0'dan 127'ye kadar bir sayı. Bu sayı enstrüman numarasını gösterir.
5> Mono Pressure türü:
(başlangıç zamanı) Mp(basınç)
Mono Pressure, basınca duyarsız klavyelerde genel basınç değerini kaydetmek için kullanılır.
Bu türün dataları: Basınç (Pressure) : 0'dan 127'ye kadar bir rakam. Bu değer klavyenin genel basınç değeridir. Değer ne kadar yüksek olursa basınç o kadar fazladır.
6> Pitch Wheel türü:
(başlangıç zamanı) Pw(eğim)
Pitch Wheel, klavyelerdeki modülasyon veya frekans değişiklikleri için kullanılan tekerleğin değişimlerini kaydetmek için kullanılır.
Bu türün dataları: Eğim (eğim): 0'dan 16384'e kadar bir değer. 8192 değeri tekerleğin hiç hareket ettirilmediğini, bu değerden büyük olanların sağa, küçük olanların ise sola eğildiğini gösterir.
Bu türlerin dataları gerekli olan bölümlere gerekli datalar girilerek değiştirilebilir. Data girme işlemi datanın değerine klik edilerek değiştirilmesi yoluyla yapılmaktadır.
Evveett! Bu yazı dizisinin sonuna vardık. Doğal olarak Soundscape'te daha birçok özellik (örneğin transpose, quantize, song creation, MIDI-echo, trigger, v.b.) var. Fakat onları bir dergide tamamıyla yazmak oldukça uzun sürecek bir iş. Amacım sadece programla ilgili genel bilgi vermek olduğundan, biraz yüzeysel bir yazı dizisi oldu. Ama bazı şeyleri sizin çalışmanıza bırakmanın en iyisi olduğunu düşünüyorum. Eğer programla ilgili her bilginin olduğu bir kitap isterseniz programın kullanım kılavuzunun piyasada bulunduğunu belirteyim. Hoşça kalın.