DAHA HIZLI AMIGA'LAR
Retro bilgisayar
Profesyonel amaçlarla Amiga kullanımı ülkemizde de yerleşmeye başladı. Amiga'nın animasyon gibi profesyonel alanlarda az kullanılmasının sebebi, hızının yeterli olmamasıdır.
Bildiğiniz gibi Amiga 7.14 MHz hızında asenkron çalışan bir bilgisayar. Asenkron, değişik birim hızları farklı olsa bile, aletin çalışmaya devam etmesi demek. Bu özellik de Amiga için çeşitli hızlandırıcı kartların yapımına imkan veriyor. Bilgisayarın grafik ve ses gibi birimleri normal hızlarında çalışırken, 68000 işlemcisinin işlemlerini takılan kart üzerindeki işlemci devraldığı için, 68000'e düşen tüm işlemler kat kat hızlanırlar.
Hızlandırıcı kartlar (transputer boards, turbo-cards) basit bir mantıkla çalışırlar. 68000'e gidecek her komut kendilerine gelir. Kartların üzerinde Motorola 68xxx ailesinden gelen bir işlemci mutlaka bulunur. Bu ya 68010, 68020, 68030 ya da 68040'tır. Ayrıca kart üzerinde bulunabilen ve 68881 ya da 68882 olan aritmetik işlem birimi de, hızı önemli miktarda artırır. Kart üzerinde kullanılan işlemcilerin en önemli özellikleri, bir komutu işlerken iki-üç komut ilerisini görüp, ona göre kendini hazırlamalarıdır.
68020, 68030 ve 68040'ı, 68000 ve 68010'dan ayıran özellik ilk grubun 32 bitlik işlemci olmaları. Amiga içinde yer alan 68000 ve istenildiğinde bunun yerine kullanılan 68010, 16 bitlik işlemcilerdir. Bu, bilgisayar içinde yer alan bilgi hatlarının 16 biti aynı anda aktarabilmesi demektir. Bu da bir seferde $ffff yani 65536 farklı bilgi gönderilebilmesidir. 32 bitlik işlemcilerde, bu değer ilk önce bir birimden geçirilerek 32 bit'e çevriliyor, ardından da gerekli işlemler yapılıyor.
Üzerinde 68020 ya da 68030 işlemcisi bulunan bir hızlandırıcı kart, genelde 16, 20 ya da 33 MHz hızlarda çalışabilir. Amiga 500 ve Amiga 2000'lerin elektronik dizaynları farklı olduğu için, kartları ayrı ayrıdır. Fakat Amiga 2000, daha pro-
DAHA HIZLI AMIGA'LAR
fesyonel kullanıcılar için düşünüldüğünden kart çeşidi fazla. Fakat Amiga 500 için de kart çeşidi giderek artıyor.
İlk tanıtacağım kart, Amiga 500 için dizayn edilmiş, fakat Amiga 2000 için de benzeri üretilen bir kart. İki kartın da çalışma hızları ve elektronik devreleri aynı.
Professional-030-Board adından da anlaşılacağı gibi 68030 mikro-işlemcisine sahip. Kart kullanılarak, Amiga'nızın verimi yaklaşık %600-%700 artıyor. Kart 20 ile 33 MHz hızlarında üretilmiş. Karttaki aritmetik işlemci, 68882. Bu işlemcinin özelliği, normal hızdayken bile Amiga'nın aritmetik işlemlerini hızlandırması. Üst hızlarda çalışırken de asenkron çalışma sisteminden kaynaklanan bir hız artışı söz konusu. Kartın verimini daha da artırmak için, bu kart için özel olarak üretilmiş 1 ya da 4 MByte'lık ek hafıza kartları kullanılıyor. Normal ek hafıza kartı kullanılmamasının sebebi, bu kart üzerindeki RAM çiplerinin 32 bitlik statik RAM olmaları. Statik RAM'ler, erişim hızlarının normal dinamik RAM'lere göre daha yüksek olması nedeniyle tercih edilirler.
Kartın bilgisayara montajı gayet basit; Amiga 500'de bilgisayarın altındaki kapağı açarak kartı buradaki boşluğa yerleştirmek ve kapağı tekrar kapamak yeterli. Fakat kart Amiga 2000'e takılırken biraz daha dikkatli olunmalı. Hatta Amiga'nın hardware'i hakkında detaylı bilgisi olan bir kişiye yaptırmak daha akıllıca. Amiga 2000'in ana plaketi üzerindeki 68000 işlemcisi sökülerek kart üzerine takıldıktan sonra, kartı önerilen yere takmak gerekir.
Kartın hızı hakkında kısa bir bilgi isterseniz, aşağıdaki değişik programlardaki hız farkını inceleyin.
DevPac Assembler ile normalden 2.5 katlık bir hız artışı yaratan kart, Lattice C'de de aynı hız farkını göstermekte. Sculpt-Animate 4D isimli animasyon/raytrace programıyla %200'lük hız farkı elde edilmiş durumda. Turbo Silver ile gayet kompleks ve çok karışık bir animasyon normalde kart olmadan 10-12 saat sürerken, kart takıldıktan sonra aynı işlem 1 saatten kısa bir sürede yapılmıştır. Ayrıca Interceptor ve Flight Simulator II'de de bir hayli hesaplama kullanıldığından, bu gibi oyunlar çok akıcı olarak çalışmaktadırlar.
Şimdi tanıtacağım iki kart, sadece Amiga 2000 için hazırlanmış. Bu kartlarda, Amiga'nın multi-tasking özelliğini korumak için normal işlemcilerin yanısıra MC68851 çipi kullanılmış. Bu çipin görevi, aynı anda çalışan değişik programlar aynı hafıza bölgelerine erişmeye çalıştıklarında, bunları sıraya koymak.
İlk kartımız, Commodore firmasının üretmiş olduğu A-2630 kartı. Hız artış oranı yaklaşık normalin 12 katı. Kart 68882 aritmetik işlem birimini kullanarak sorun yaratmadan 25 MHz hızda çalışabiliyor. Kart üzerinde ayrılmış yerlere 32 bitlik RAM çipleri takılarak 2, 4 ya da 8 MByte hafıza da kullanılabilmekte. Kart, A-2000'e takılabilen Unix emülasyon kartıyla da sorunsuz olarak çalışabiliyor. A-2000'in içindeki genişletme yuvalarından birine takılan kartın değişik programlardaki hızı aşağıdadır:
Sculpt-Animate 4D'de Audi Quattro arabasının komple ekran olarak hesaplanması için gerekli süre 75 dakika. Normalde böyle detaylı bir grafiğin hesabı yaklaşık 1-1.5 gün sürer. HAM modunda bir resmi Page Stream programına aktarmak 31 saniye alırken Sculpt-Animate 4D ile hazırlanan grafiğin Page Stream'e aktarılması ve bunun hesaplanarak HP LaserJet II ile basılması 206 saniye sürmüştür. Lattice C'de hazırlanan ve hem library hem de include dosyaları kullanan bir iş programının çalışmaya hazır duruma getirilmesi ise sadece 44 saniye sürmüştür.
Bir diğer kart, Impact-A3001 adı verilen ve 50 MHz hız ile multi-tasking olarak çalışmaya izin veren bir ürün. Kart üzerinde 68030 işlemcisi ve 68882 aritmetik işlem birimi sayesinde 50 MHz gibi bir hız elde edilmiş, isteyenler daha ucuz olan 28, 33 ya da 40 MHz hızlarda çalışan tiplerinden alabilirler. Kartın verimini artırmak için, 4 ya da 8 MByte kapasiteli 32 bitlik hafıza kartı eklenebilir. Bu ek hafıza kartları 68030'un burst adı verilen bir çalışma modunu da destekliyor. Kart üzerinde bulunan hard-disk kontrol birimiyle harddiskten saniyede 700 KByte/sn. gibi bir hızla veri akışı sağlanabilmekte. Kartın asenkron olarak dizayn edilmiş olması da, bu kart için bir artı puan. Bu sayede, birçok hızlandırıcı kart ile sorunlu çalışan genlock birimleri de bu kartla hiç sorun olmadan rahatlıkla çalışabiliyor. İstendiğinde kart için ekstra olarak hazırlanan bir hard-disk de almanız mümkün. Bu harddisk'in kapasitesi isteğe göre 40 ya da 80 MByte kapasiteli. Kullanılan hard-disk, Quantum'un üretmiş olduğu AT için hazırlanan hard-disk. 40 MByte'lık harddisk'in erişim hızı 11, 80 MByte olanın ise 19 msn.'dir. Her iki hard-disk'te de 64 KByte'lık bir okuma tamponu bulunuyor. Bu hızlandırıcı kartı tüm birimleri ile alırsanız, A-2000 içindeki genişletme yuvalarını kullanmanız gerekmez.
Bu kartla elde edilen hızlar ise kısaca şöyle: Sculpt-Animate 4D ile yukarıdaki resim 59 dakikada hesaplanmıştır. HAM resmin Page Stream'e aktarılması ise 27 saniye sürerken HP LaserJet II kullanılarak basım yapılması için gerekli toplam süre 195 saniyedir. C'de hazırlanan iş programı 41 saniyelik bir işlemden sonra çalışmaya hazır hale gelmiştir.
Artık üstün hızlarda çalışan yeni bir bilgisayar nesli hızla ilerlemekte. A-3000, ilavesiz 25 ve 33 MHz'lik hızları ile şu sıralar Avrupa ve Amerika'da piyasanın çalkalanmasına sebep oldu.
Biraz hızlanmaya ne dersiniz?