PROWRITE 2.5

• Ofis programları
• Haberler ve fuarlar

Bilgisayarların en yaygın kullanım alanları arasında kelime işlem uygulamaları önemli bir yere sahip. Oldukça geniş bir kesime hitap eden kelime işlem programları, klasik daktilonun pabucunu dama attılar bile. Bugün, yeni çıkan gelişmiş daktiloların bilgisayarlar örnek alınarak tasarlanması bunun çarpıcı bir göstergesi. Gerçi bilgisayar, daktilodan daha pahalı bir yatırım, ancak bilgisayarınız varsa, neden onun bu üstün özelliğinden yararlanmayasınız? Ev bilgisayarları artık kısa bir mektup veya not yazımından uzun araştırma raporları hazırlamaya kadar değişik isteklere en mükemmel bir biçimde yanıt verebiliyorlar. Elbette, Amiga'nın kelime işlem konusunda sunduğu olanaklar normal bir ev bilgisayarının çok ötesinde. Aynı zamanda bir özellik de sistem penceresindeki Prowrite Utilities adında yeni bir çekmece içine Ramstart ve System Mover adlı iki yeni araç konmuş olması. Bu araçlardan Ramstart otomatik olarak bir RAMdisk yaratıyor. System Mover ise bir diskten başka diske font, printer sürücüsü vb. sistem dosyalarını transfer etmede kullanabileceğiniz yararlı bir araç.

Diğer program disketinde Prowrite'ın kendisi, Flow adlı bir programın demosu, Amiga'daki değişik kelime işlem programları ile hazırlanmış dosyaları Prowrite formatına dönüştüren Fileconvert adında başka bir araç ve özel seçimli Prowrite ikonları (bunlardan biri yüksek çözünürlükte titremeyi azaltan sönük renkte ekran yükleyen Dim Colors) bulunuyor. Fileconvert şimdilik yalnızca Scribble, Textcraft ve TextcraftPro dosyalarını orijinal halleriyle (tabları, boşlukları, fontları vb.)

AMIGA, SON DERECE GELİŞMİŞ

KELİME İŞLEM PROGRAMLARI SAYESİNDE SIRADAN BİR YAZICIYLA

BİRLİKTE BİLE OLDUKÇA ÜRETKEN

BİR SİSTEM. BU SİSTEME ALIŞTIKTAN SONRA KLASİK SİSTEM YANİ

DAKTİLO MAKİNASI ÇEKİCİLİĞİNİ

PROWRITE 2.5

BÜYÜK ÖLÇÜDE YİTİRİYOR.

da masaüstü yayıncılıkta da iddialı olması, Amiga'yı bu alanda da diğer bilgisayarlardan üstün kılıyor. Amiga'nın en popüler kelime işlem yazılımlarından biri olan Prowrite'ın son versiyonu ise bu savı doğrulayan nitelikte bir program.

Amiga için ilk Prowrite (Prowrite'ın daha önceden PC ve Macintosh için yazılmış versiyonları da var.) 1987'de Kanada'daki bir yazılım şirketi olan New Horizons'un programcısı James Bayless tarafından yazıldı. Bundan sonra birer yıl arayla geliştirilen 2.0 ve 2.5 versiyonlarının sonuncusu, bu yılın başında piyasaya sunuldu. Amiga'nın pencereleri, menüleri, üstün grafikleri, multitasking çalışması vb. yeteneklerinden yararlanan Prowrite'ın son versiyonunda en profesyonel kelime işlem programlarının sahip olduğu özellikler de yer alıyor. Bu yazıda hem genel olarak Prowrite 2.5'i anlatacak, hem de önceki versiyonlarla olan farklarından bahsedeceğiz.

Prowrite 2.5, tek disket halindeki önceki versiyonlarından farklı olarak, iki diskette yer alıyor ve çift sürücülü bir sisteme göre hazırlanmış. Ek sürücüsü olmayanlar (özellikle programı ve fontları yüklerken) sık sık disket değiştirmek zorunda kalacaklar. Ancak Prowrite 2.5'i tek disket haline getirerek bu sıkıcı prosedürden kurtulmak mümkün. Bunun nasıl yapılacağını merak ediyorsanız, yazının sonuna bakın.

İki Prowrite disketinden biri sistem, diğeriyse program disketi olarak kullanılmakta. Sistem disketinin büyük bir kısmı Workbench disketinin bir kopyası ve içinde DOS komutlarının tümü, Prowrite'ın ihtiyaç duyduğu kütüphaneler, çok sayıda printer sürücüsü ve font bulunuyor. Sistem disketinin ikonunu kliklediğinizde Workbench'teki sistem penceresinin bir benzeri açılıyor. Burada system, preferences, empty ve trashcan ikonları var. System çekmecesini klikleyince CLI, Disk-Copy, Format, FastMemFirst, SetMap ve Fixfonts araçları önünüze geliyor. Ayrıca yeni (aynı kalarak) Prowrite formuna getirebiliyor. Prowrite araçlarının nasıl kullanılacağı Prowrite'ın kendisi kullanılarak hazırlanmış yazı dosyalarında yeterli biçimde anlatılmakta. Aslında Program disketinde iki tane ayrı Prowrite programı mevcut. Biri yüksek çözünürlük (Prowrite), diğeriyse orta çözünürlükte (Prowrite.MR) çalışan Prowrite'ı temsil eden iki ikondan, istediğiniz Prowrite'ı yükleyebiliyorsunuz. Eğer çok kaliteli bir monitöre ve ek belleğe sahipseniz alışılmış ekran titremesi ve bellek açlığı gibi sıkıntılar duymadan yüksek çözünürlüğü kullanabilirsiniz. 512K'lık Amiga'larda yüksek çözünürlükteki Prowrite'ı yükleyebiliyorsunuz, ancak birkaç cümle yazdıktan sonra bellek yetersiz kalıyor. Orta çözünürlükteki Prowrite ile 512K'lık bir Amiga'da sayfalarca yazı yazmak mümkün.

Prowrite'ı, ikonuna klikleyerek yüklediğinizde üstte standart bir menü çubuğu ve onun altında da bir Workbench penceresine benzeyen yazım penceresi ekrana gelecektir. Bu andan itibaren Prowrite ile daktilo kullanıyor gibi yazı yazmaya başlayabilirsiniz. Prowrite 2.5'te yazım penceresi, alt alta ve yan yana duran oklarda görüldüğü gibi yakında çıkacak olan Workbench 1.4 formatına uygun olarak hazırlanmış. En başta yazım penceresi tam sayfa boyutuna yakın bir büyüklükte, ancak bu boyutu isterseniz sağ alt köşedeki pencere boyutunu değiştiren seçenekle Workbench'te olduğu gibi ayarlayabilirsiniz. Diğer bütün pencere özellikleri Workbench'inkilerle aynı. Menü çubuğunda Project, Edit, Search, Character, Paragraph ve Document adlı menüler bulunuyor. ASCII editör programlarının menülerini andıran bu menüler elbette onlara göre daha kapsamlı. Şimdi bu menüleri tek tek inceleyelim. PROJECT

New: Yeni bir yazım penceresi açma. Prowrite'ı kullanırken Amiga'nın multitasking olmasından yararlanarak birden fazla yazı üzerinde çalışabilirsiniz. New ile yeni bir pencere açtığınızda daha önce açılmış pencereler, yeni pencerenin arkasında oldukları gibi kalırlar. Mouse ile pencerenin sağ üst köşesindeki seçeneklere klik yaparak istediğiniz pencereyi ön plana getirebilirsiniz. Diğer işlemlerin tümü ön plandaki yazım penceresi esas alınarak yapılır.

Open: Kayıtlı bir doküman yükleme. Open seçeneğinden sonra ekranda kendi içinde ikiye ayrılmış özel bir pencere görülür. Hemen üst pencereye disketin içeriğinin genel bir listesi (root directory), alttakine ise Prowrite dosyalarının adları yazılır. Bu pencereden Enter seçeneği ile değişik directory'lere, Disk seçeneği ile de değişik sürücülere erişebilirsiniz. Pencereye bir directory yüklenmekte olduğu bir sırada da Disk seçeneğiyle bu yüklemeyi kesip diğer sürücülere (DF0, DF1, DH0, RAM) girebilirsiniz.

Close: Yazım penceresini kapatma. Eğer pencereye bir şeyler yazmışsanız program pencereyi kapatmadan bu yazdıklarınızı diskete kaydetmek isteyip istemediğinizi soracaktır.

Get Pict: Kayıtlı bir resim yükleme. Resimleri yüklerken önce yazı dosyaları için açılan pencerenin aynısı açılır, fakat bu pencerede dosya adları yerine IFF formatındaki resimlerin adları yazılıdır. Bundan sonra başka bir seçenekle herhangi bir çözünürlükteki resim tam gölgeli, yarım gölgeli veya normal olarak yazım ekranına getirebilir ve mouse yardımıyla ekranın istenen bir kısmına götürerek çevresine yazı yazabilirsiniz.

Save: Yazım penceresindeki dokümanı diskete kaydetme. Doküman en son Save As ile verdiğiniz dosya adıyla otomatik olarak kaydedilir. Eğer daha önce dokümanı Save As ile özel bir isim altında kaydetmediyseniz, doküman, diskete "Untitled" adıyla kaydedilir.

Save As: Dokümanı bir dosya ismi vererek kaydetme. Dosya ismi aynı zamanda yazım penceresinin adıdır. Tek bölümlü bir pencereden dokümana özel bir isim verilerek, ekrandaki haliyle veya sadece yazı olarak (standart ASCII) diskete kaydedilir.

Revert: Yazım ekranındaki dokümanı sonradan yapılan değişiklikleri iptal ederek, disketten yüklendiği zamanki ilk haline geri çevirmek için kullanılır.

Page Setup: Baskı öncesi sayfa hazırlıkları. Bu seçenekle çıkan pencereden dokümanı bastıracağınız sayfanın boyutlarını (A4 veya 132 kolon printer kâğıdı vb.) seçebilir veya Prowrite 2.5'teki bir yenilik olan custom seçeneğiyle, sayfa boyutlarını kendiniz belirleyebilirsiniz. Bu pencerede görülen diğer iki yenilik, No Gaps Between Pages -sayfa başları ve sonlarına eklenen yarım inç'lik boşluğu iptal etme ve Print Density- standart modda baskı yaparken inç başına nokta sayısını (DPI) ayarlayabilme özellikleri. Ayrıca pencerenin üst tarafında baskı yapacağınız yazıcının modeli yazılıyor.

Print: Dokümanı kâğıda basma. Basımdan önce ekrana gelen pencereden baskı kalitesini Standart, NLQ ve Draft (son iki seçenek, yazıcının kendi fontlarına göre baskı yapmasına izin verirken standart modda yazıcı, ekranda görülen bütün fontları aynı şekilde kâğıda geçirir) olarak seçebilirsiniz. Yine bu penceredeki başka bir seçenekle dokümanın tamamını veya belli sayfalar arasını istediğiniz sayıda basabilirsiniz. Yazım penceresinin sol alt köşesindeki sayfa numarası, basım sırasında, o an basılmakta olan sayfanın numarasını belirtir.

Print Merge: Farklı dosyalar halindeki dokümanları arka arkaya basma. Open seçeneğindeki gibi açılan pencereden basılmalarını istediğiniz dokümanları seçebilirsiniz.

Save Prefs: Prowrite'ı kullanırken programın seçenekleri üzerinde yaptığınız değişiklikleri kaydetme. Ekran renkleri, kâğıt ölçüleri vb. sürekli kalan seçenekler Workbench ekranındaki Program penceresi içine ayrı bir ikonla kaydedilirler ve daha sonra Prowrite Prefs adlı bu ikondan Prowrite'ı bu şekliyle yükleyebilirsiniz.

Quit: Prowrite'ı terketme. Bu seçenekle Prowrite'tan çıkıp Workbench ekranına geri dönersiniz. Close seçeneğinde olduğu gibi programdan çıkmadan önce dokümanınızı kaydetmek isteyip istemediğiniz sorulacaktır.

EDIT Cut: Mouse ile seçtiğiniz herhangi bir yazı parçasını yazım penceresinden alarak clipboard'a (yazının geçici olarak saklandığı özel bir bölge) koyma. Yazıyı seçerken önce yazı parçasını başına sol mouse tuşu ile kliklemeli ve tuşu bırakmadan işaretçiyi yazı parçasının sonuna götürmelisiniz. Ayrıca yazının başında iki klik yaparsanız ilk kelimeyi üçüncü klikle de bütün satırı seçersiniz. Bundan sonra seçtiğiniz yazı parçasını Cut ile Clipboard'a taşıyabilir veya diğer menülerdeki (Character, Paragraph) seçeneklerle yazı üzerinde değişiklikler yapabilirsiniz.

Copy: Yazı parçasını yazım penceresinden almadan clipboard'a koyma. Clipboard'a konacak yazı parçasını mouse ile Cut'ta olduğu gibi belirledikten sonra, menüden Copy'yi seçin.

Paste: Cut veya Copy ile clipboard'a konmuş yazıyı kursor'un bulunduğu yerden itibaren yazım penceresine yazma.

Erase: Yazı parçasını silme. Copy Format: Bir dokümanın paragraf, tab, sayfa genişliği vb. özelliklerini clipboard'a kopyalama. İstediğiniz özelliklere sahip dokümanın yer aldığı yazım penceresini aktif hale getirdikten sonra (yazım penceresinin herhangi bir yerine klik yaparak), bu seçeneği seçebilirsiniz.

Paste Format: Clipboard'ta yer alan yazım penceresi özelliklerini başka bir dokümana uygulama. Bu seçeneği kullanmadan önce Paste yapacağınız yazım penceresini aktif hale getirmelisiniz.

Select All: Dokümanın tümünü clipboard'a konulacak duruma getirme. Böylelikle dokümanın başından sonuna kadar sol mouse tuşu basılı olduğu halde gitmek zorunda değilsiniz. Bu seçenek özellikle dokümanın genelinde bir değişiklik (font, satır aralığı, paragraf tipi vb.) yaparken size yararlı olacaktır.

Show PT: Yazım ekranında RETURN'le geçilmiş yerleri (paragraf aralıkları ve sonları) gösterme.

Show Ruler: Sayfa başı cetvelini gösterme. Yazım penceresi ilk olarak, üst kısımdaki cetvelle beraber ekrana gelir, ancak isterseniz bu seçenekle cetveli kaldırabilir ve yazım penceresinde daha fazla yer kazanabilirsiniz. Bu, Prowrite 2.5'in yeni bir özelliği.

Ruler: Sayfa başı cetvelinin ölçüleri. CM, inç vb. birimlerle gösterilebilen bu cetvel, Prowrite 2.5'te standardizasyonu sağlayan bir yenilikle, kâğıdın yazıcılar tarafından kullanılmayan sol ve sağdan 1/4 inçlik kısmını ekranda göstermiyor. Cetvelin altındaki boşlukta da bazı araçlar var. Sol iki yanda duran delta şeklindeki belirteçler satır uzunluğunu, yana bakan ok ise paragraf boşluğunu ayarlamakta kullanılıyor.

Adjust Colors: Ekran renklerini ayarlama. Sekiz ayrı rengin gösterildiği özel bir pencerede ayrıca renkleri orijinal durumlarına döndüren bir reset seçeneği bulunuyor. Prowrite 2.5'te bu seçenek Characters menüsünden alınıp Edit menüsüne konulmuş.

SEARCH Find: Kelime arama. Bu seçenekle çıkan pencerede aradığınız kelimeyi (kelime için ayrıca Whole Word'ü işaretlemelisiniz) veya karakter dizisini yazın. Find ikonunu seçtiğinizde dokümanınız taranır ve istediğiniz kelimeler veya diğer kelimelerin içinde aradığınız karakterler bulunur. Arama işlemleri kursor'un bulunduğu yerden itibaren yapıldığı için, dokümanın tümünde bir arama yapacaksanız kursor'u dokümanın başına koymanız gerekiyor.

Find Next: Doküman içinde aynı şekilde yazılmış diğer kelime ve karakterleri bulma ve Find işlemine devam etme.

Change: Kelime bulup değiştirme. Aradığınız karakter ve kelimelerin değiştirmek istediğiniz hallerini bu seçenekle çıkan pencereden girebilirsiniz. Bundan sonra dokümandaki bütün kelimeler yeni halleriyle bir kerede (CHANGE ALL) veya tek tek bulup sırayla (CHANGE THEN FIND) değiştirilebilir.

Go To: Dokümanın istenen bir sayfasına gitmek.

Plain: Düz yazı tipi. Bold: Şişkin yazı tipi. Italic: Eğik yazı tipi. Underline: Altı çizgili yazı tipi. Superscript: Üslü yazı tipi. Subscript: Tabanlı yazı tipi.

Font: Yazı karakteri seçimi. Prowrite ekran fontlu bir kelime işlem programı olduğu için, ekranda aynı anda değişik fontları istediğiniz puntolarda gösterebilir ve standart modu kullanmak şartıyla bunları yazıcıda bastırabilirsiniz. Üstelik Prowrite ile, FED'de (Font Editör) kendi hazırladıklarınız dahil olmak üzere (örneğin Türkçe fontlar) bütün standart Amiga fontlarını kullanmanız mümkün. Font seçeneği size font adlarının ve puntolarının gösterildiği bir pencere açacaktır. Burada seçtiğiniz font, bellekte hazır değilse, disketten belleğe yüklenir.

Prowrite ile grafikli yazılar dizayn edebilirsiniz.

Color: Yazı karakteri rengi. Bu renk, ekran rengi için kullanılan sekiz renkten biri olmak zorunda.

PARAGRAPH Left Aligned: Sola dizili paragraf. Centered: Ortalanmış paragraf. Right Aligned: Sağa dizili paragraf. Justified: Sol ve sağdan dizili paragraf. Line Height: Satır yüksekliği. Yazıcılarda da DIP switch şeklinde bulunan bu seçenek, satırların sayfa üzerinde birbirlerine yakınlıklarını ayarlar.

Single Space: İki yazı satırı arasında tek satır aralık.

1.5 Space: 1.5 satır aralık. Double Space: Çift satır aralık. Space Before: RETURN'den önce tek satır aralık.

Tab Type: Tab tipi. Left, Center (Prowrite 2.5'te var), Right ve Decimal olan bu seçenek TAB tuşuna bastığınızda kursor'ün otomatik gideceği yerleri belirtiyor. Bu yerleri ayrıca cetvelin altındaki boşluğu klikleyerek yerleştireceğiniz oklarla belirleyebilir, daha sonra da bunları sol mouse tuşu ile tutup yazım penceresine doğru aşağı çekerek kaldırabilirsiniz.

Sort: Satır ve paragraf sıralama. Mouse ile seçtiğiniz satırları bu seçenekle alfabetik olarak düzenleyebilirsiniz.

DOCUMENT Edit Document: Doküman üzerinde çalışma.

Edit Header: Özel başlık notu yazma. Edit Footer: Özel dipnot yazma. Show Header: Başlık notunu doküman içinde gösterme.

Show Footer: Dipnotu doküman içinde gösterme.

Title Page: Baş sayfa seçimi. Insert Page Break: Yeni sayfa açma. Date: Tarih koyma. Time: Saat koyma. Tarih ve saat gibi özelliklerin aradan zaman geçtikten sonra kendi kendine değişmelerini istemiyorsanız yukarıdaki seçme işlemi sırasında Alt tuşunu basılı tutun.

Item Formats: Sayfa numarası, saat ve tarih yazımlarının değişik tiplerini seçme. Prowrite 2.5, bu konuda geniş bir seçim imkanı sunuyor.

Spelling Check: İmla kontrolü. Prowrite 2.5 tam 100.000 kelimelik bir sözlüğe sahip. Eğer yazınızda imla hataları olduğundan şüpheleniyorsanız, Find seçeneğine benzer biçimde, program kendi sözlüğü yardımıyla tanımadığı kelimeleri size gösterecektir. İsterseniz Change ile bu kelimeleri doğru yazılışları ile değiştirebilir, eğer kelime doğru olduğu halde sözlük yanlış gösteriyorsa, Save ile kelimeyi kaydederek sözlüğe ekleyebilir veya Suggest seçeneği ile imlası yanlış kelimenin doğru yazılmış hali olabilecek kelimeleri inceleyebilirsiniz. İmla kontrol hızı Amiga'daki diğer bütün kelime işlem programlarından daha yüksek.

Spelling Check Continous: Sürekli imla kontrolü Prowrite 2.5'in yeni ve önemli bir özelliği olan sürekli kontrol, dokümanı yazım anında gerçek zamanlı olarak kontrol eder. Bunun için bu seçeneği aktif hale getirin. Yazımda bir hata yapacak olursanız ekran parlayacak ve size bunu haber verecektir.

Document Info: Doküman hakkında bilgiler Prowrite 2.5'te daha önceki Prowrite'larda yer alan karakter, kelime, satır, paragraf, resmi ve sayfa sayısının gösterimine ek olarak cümle sayısı ve dokümandaki kelime ve cümle uzunlukları (ortalama karakter ve kelime olarak) gösteriliyor.

Prowrite 2.5'in diğer üstünlüklerini de ayrıca belirtecek olursak bunlar; önceki Prowrite versiyonlarına göre çok daha yüksek yazma hızı (Prowrite 2.5, on parmak yazanları eskiden olduğu gibi arkadan takip etmeyen gerçek zamanlı bir klavyeye sahip), NLQ ve draft modunda aynı zamanda resim basımı (bir tek topaz fontu kullanmak şartıyla), Text only (ASCII text) kayıtlarında BBS standartından oluşuyor.

Prowrite, Amiga kelime işlem programları içinde en kapsamlısı olmasa da, en fazla prodüktiviteye dönük olanlarından biri. Kolayca Türkçeleştirilebilen program her türlü isteğinize (okuduğunuz tanıtım yazısı da Prowrite'ta hazırlandı) yanıt verecek kalitede.

Tek Diskette Prowrite 2.5 nasıl oluşturulur Önce Sistem ve Program disketlerinin bir kopyasını çıkartın ve aşağıdaki işlemleri bu kopyalar üzerinde yapın. Burada yapacağımız iş startup disketi olan Sistem disketine Prowrite'ı ve (kullanmak istiyorsanız) sözlüğü aktarmak olacak. Prowrite'ın kendisi, 170.000 bayt uzunluğunda bir program. Sistem disketinin büyük bir kısmı Workbench'te yer aldığından kullanmadığınız yazıcı sürücülerini, sistem araçlarını ve Dos komutlarını silerek (delete) Prowrite'ın sığabileceği kadar bir yer açabilirsiniz. Bu işlemi Diskmaster veya Climate gibi programlarla kolayca yapmak mümkün. Printer sürücüleri Devs directory'sindeki Printer altdirectory'si içindedir. Dos komutlarını C directory'sinde, sistem araçlarını da system directory'sinde bulabilirsiniz. Bunlardan başka bir şeyi silmemelisiniz (özellikle de libs dosyalarını) ancak yeriniz yetmiyorsa ve sık sık kullanmıyorsanız Prowrite Utilities araçlarını boş yeri bulunan başka bir diskete transfer edebilirsiniz. Bundan sonra hangi Prowrite'ı (orta veya yüksek çözünürlükte) kullanacaksanız Program disketinden o Prowrite'ın ikonunu Sistem disketinin pencerelerinden birine taşıyın. Böylece Prowrite'ı ikonu ile beraber program disketinden sistem disketine kopyalamış olursunuz. Artık sistem disketinden bu Prowrite ikonuna klikleyerek Prowrite'ı doğrudan yükleyebilirsiniz. Eğer Crunch yapmayı (dosyaları sıkıştırma) biliyorsanız ve yeterli belleğiniz varsa 170.000 baytlık Prowrite, 130.000 bayt'a kadar sıkıştırılabilir.