PREFS? PREFERENCES?

Prefs

Prefs

Şüphesiz Prefs çekmecesi Workbench'te karıştırması en zevkli olan çekmecedir. Ekran renkleri, pointer'ın şekli, zaman, mouse hızı v.s. yani sistemin tüm özellikleri buradan değiştirilir. Commodore firması son senedir sürekli ilerleme kaydetti. A500PLUS'dan sonra A600, daha sonra da mükemmel AGA'lar A1200 ve A4000 geldi. Haliyle bu yeni modellerin sistemleri de yenilendi. Önce Kickstart V 2.xx serisi ve daha sonra 3.xx serisi kullanıldı. Dolayısıyla bu yeni Amiga'ları satın alınca, paketin bir köşesinde bulunan disketlerdeki Workbench serisi de değişti. 1.3 Amiga alanlara 2 disket (Workbench ve Extras) veriliyordu. 2.0 Amiga alanlar 1 disket daha karlı oldu (Fonts disketi). 3.0 Amiga alanlar ise hepten köşeyi döndü çünkü tam beş disketten oluşan bir paket verildi (öncekilere Locale ve Storage disketleri eklendi.) Bunu anlatmanın da en iyi yolu, üçünü

CopyPrefs Font IControl Input Locale Overscan Palette Pointer * Preferences Printer PrinterGfx PrinterPS ScreenMode Serial * Sound Time WB Pattern birbiriyle karşılaştırmak. Tabii bu yazıda ilgi alanımız Prefs üzerinde odaklanıyor. Kısacası Amiga'nızın ince ayarını nasıl yapacağınızı anlatıyoruz. Evet Başlıyoruz. Bir Not: Herhangi bir değişiklik yapmadan önce, lütfen üşenmeyin ve Workbench disketinin bir kopyasını çıkarın. Ondan sonra ne isterseniz yapabilirsiniz (tabi kopyasıyla). Presets Çekmecesi: Açıklamalara geçmeden önce sadece 1.3'de bulunmayan bir yenilikten bahsetmek istiyorum, Prefs çekmecesinde sadece bir alt çekmece var, O da Presets. İstediğiniz ayarlamaları yapıp değişik modları kullanabilmek amacıyla kullanılan bu çekmeceye kaydettiğiniz her konfigürasyon daha sonra bir mouse darbesi ile yeniden aktif edilebilir. Tek yapmanız gerek şey ise yapılan ayarlamalar bittikten sonra sürekli Use kullanıp kaydederken Project menüsündeki Save As kullanıp bu tür sistem konfiglerinin bulunduğu Pre-

* * * ik Kk * * * Kk * * 4 * sets'e herhangi bir isim altında kaydetmek. Eh, artık Prefs'e geçelim mi? Eğer 2.0 WB kullanıyorsanız, Prefs çekmecesinden herhangi bir programı yükleyip, sağ düğmeye basınca karşınıza üç adet menü çıkar. Bu menüler bütün programlar için geçerli. Edit ve Options. 3.0 kullanıcıları da buna benzer bir menü o Tex fark Options yerine Settings kullan

(1)Presets Çekmecesi

Tablo 1

Menülerimiz Project,

PROJECT MENÜSÜ:

OPEN: Yeni WB'lerde (2.0 ve 3.0), herhangi bir tercih ayrı ayrı saklanır.

Bunlar Preset kaydedilip aktarılır. Ama s directory'sine dosyası başka bir diskete de kaydedilebilir ve buradan yüklenebilir. SAVE AS: Yukarıda bahsettiğim kayıt işlemini gerçekleştirir. Yapılan hiç bir değişikliği dikkate almadan editörden çıkar. EDİT MENÜSÜ: RESET TO DEFAULT: Sistemde kayıtlı bulunan ayarlara geri dönülür, yani her şeyi bulaş haline getirdiğinizde doğru dürüst bir görüntü alınabilmesini sağlar. LAST SAVED: Yaptığınız tüm değişiklikler göz ardı edilerek son kayıt edilen konfigürasyon yüklenerek kullanıma geçirilir. RESTORE: Tüm ayarları ilk yüklendiği hale getirir. OPTİONS veya SETTİNGS MENÜSÜ: CREATE ICONS?: Eğer bu seçenek seçilmişse, (bunun için yanında bir çentik olması lazım) programın dosyası ikonlu olarak kaydedilir. Faydası mı ne? Eğer bu ikonu seçerek yükleme yaparsanız ayarlamalarınızla birlikte editöre de direk ulaşabilirsiniz. Gelelim programlara, ufak bir açıklama; yeşil başlıklar altındaki açıklamalar sadece 1.3, mavi başlıklar sadece 2.0 ve kırmızı başlıklar ise sadece 3.0 versiyonuna ait açıklamalardır. Siyahlar, genel başlıklardır. COPY PREFS: Diskette kayıtlı bulunan systemconfiguration dosyasını başka bir diskete kopyalar. Ayrıca bu işlem yapılırken T directory'sine, yardımcı bir prg yazılır. Bu ikonu RAM'a atarak çalıştırırsanız, WB disketinizin orijinal halinde kalmasını sağlarsınız. FONT: Bu editörün 3.0 versiyonu hiçbir yenilik getirilmemiş. 2.0 ile aynı. Tek fark 3.0'da, butonlar kaldırılmış, yerine gadget'lar (değişebilen dörtköşe kutular) getirilmiş. Kullanacağınız fontların Fonts:'da olması lazım. Üç ayrı yere, üç ayrı font yüklenebilir. Bu yerler sırasıyla, Workbench ikonlarının, ekranın ve sistemin yazı tipleri. Sadece, ikon fontlarının rengi ve font arkaplanı değiştirilir. Arkaplanını değiştirmek genelde WB Pattern kullanıldığı zaman faydalı oluyor. (Pattern'in ne olduğu ise biraz ilerde yazıyor, acele etmezseniz öğreneceksiniz.) CONTROL:

Sisteme ait bazı kontrolleri yapmak için kullanılıyor. Verify Timeout: Bazı programlar, siz üstünde uğraşırken sistemden birtakım şeyler isteyebilir. Bu arada sistem de ondan bazı mesajlar bekler. Bu olay makinayı kitlenmeye sürükler. Verify time out ile bir zaman dilimi verip, bu zaman dilimi kadar sistemi kontrol ederek, eğer sistemde bir terslik varsa kurtulmasını sağlarsınız. Normalde bu süre 1 saniyedir (ki bu ihtimal oldukça düşük, kafayı fazla yormayın). Command Keys: Ekranları öne-arkaya atmayı, requester'lara cevap vermeyi klavyeden yapmak isterseniz, sol Amiga tuşu ile birlikte kullanmak istediğiniz harfleri buraya yazın ve kaydedin. Mouse Screen Drag: Sol Amiga tuşuna parmağınızı basılı tutun. Bu arada sol mouse düğmesini de bırakmayın ve mouse'ı aşağı sürün. Ekranın aşağı sürüklendiğini göreceksiniz. İşte bu işlemin ekranın herhangi bir yerinde yapılabilmesini sağlamak için bir tuş kullanılması gerekiyor. Buradan bu tuşun hangisi olmasını istediğinizi belirliyorsunuz. Coercion: Buradaki seçenekleri kullanmanız için, Screen modunun Productivity durumunda olması şart. Productivity modu, Multi-scan veya VGA monitörünüzün daha yüksek frekansta çalışmasını sağlar. Mesela farklı frekansta iki screen açmışsınız. Ve arkada duran screen düşük frekansta çalışıyor. seçeneği arkadaki screen'in bozulmasını engeller. Preserve Colors ile de ekranın orijinal renklerinin kullanılması sağlanır. Uygun olanı, ikisinin de seçilmesi. Miscellaneous Flags Screen menu snap: Eğer kullandığınız ekran görünen çözünürlüğün üstündeyse mouse'unuzu ekranın dışına doğru kaydırınca ekranın kalan bölümlerine gidebilirsiniz fakat sağ tuşa basınca menü bölümünün bulunduğu yere geri dönebilmeniz için bunun seçili olması gerekir. Aksi taktirde sol tuşa bassanız dahi menünün olduğu yere gitme zorunluluğu vardır. Text gadget filter: Klavyeden yazı yazarken size bazı kolaylıklar bu seçenekle sağlanıyor. Control tuşuyla beraber bazı tuşlara basınca bir takım fonksiyonlar çağrılıyor. Bunlar: : Return ile aynı görevi yapar. Ctrl+H : Silme tuşuyla aynı görevi yapar. : O anki satırı siler. : Takipçinin sol tarafında kalan tüm karakterleri siler. Ctrl+K : Takipçinin sağ tarafında kalan tüm karakterleri siler. : Takipçiyi satır başına getirir. Ctrl+Z : Takipçiyi satır sonuna getirir. Bu seçeneği seçmediyseniz, yine yukarıdaki fonksiyonlara sahipsiniz. Fakat bu sefer de, sol Amiga tuşunu da bu iki tuşa eklemek lazım.

Mode Promotion: Non-Interlaced VGA monitörlerdeki titremeyi kaldırır. Video çıkışı alacaksanız, oldukça faydalı bir seçenek. INPUT:

Mouse ve klavye ayarları bu programdan yapılır. Mouse Speed: Mouse'ın hızını ayarlar. Sayı büyüdükçe hız artar. Acceleration: Mouse'u kullanırken lineer bir hız artışı istiyorsanız bu seçeneği kullanmalısınız. Bu mouse'u dar bir alanda kullanacaksanız, yüksek çözünürlükte çalışıyorsanız veya mouse'unuzun çözünürlüğü düşükse kullanılmalı. Double Click: Programları yüklemek için ikonlara üst üste iki kez kliklemek gerektiğini biliyorsunuz. İşte buradan bu kliklerin aralığının ne kadar olmasını istediğinizi ayarlıyorsunuz. Bu ayarı, Show ile görebilir, Test ile deneyebilirsiniz. Eğer test sonucu Too Slow çıkıyorsa rakamı büyütün ve istediğiniz ayara getirip kaydedin. Key repeat delay & rate: Klavyenin hız ayarları da buradan yapılır. Yalnız bunun ayarı bir tuşa basılı tutulduğunda ne kadar zaman sonra basılan karakterin tekrarlamaya gireceğini ayarlarsınız. Eğer zaman aralığını kısa tutarsanız normal yazım hızınızda basılan karakterler üçer beşer tane olabilir. Yine show ve test opsiyonları mevcut. Keyboard Type: Kullanmak istediğiniz klavye tipini seçmek içindir. En uygunu US klavye. Maalesef, Türkçe klavye henüz uluslararası bir standarta oturmadığı için, burada yer almıyor. Ancak uygun bir TK keymap ile bu sorunu halledersiniz yalnız bir de Topaz fontuna ihtiyacınız var. Not: İstediğiniz klavye tipi,

Devs:keymaps directory'sinde bulunmalıdır. Eğer yoksa, Storage disketinizin keymaps directory'sinden temin edebilirsiniz. Ancak TK'yı bulamazsınız. Sonuç: Artık startup'ta, devs/keymaps ve setmap ile boğuşmaya gerek yok. LOCALE:

Bu editör ile Amiga'nın sizinle konuşma dilini seçiyorsunuz (tabii ki konuşmuyor, yani menüler ve mesajlar seçtiğiniz dilde beliriyor). İtalyanca konuşan bir Amiga'yı deneyin, tuhaf. Ama işin güzel yanı ülkeyi seçince, o ülkeye ait standart kalıplar da Workbench'te kullanılıyor. Mesela ölçü sistemleri, para birimleri, telefon numaraları, sayı formatları (1.000 yerine 1,000 gibi). Hah, bir de GMT (Greenwich saati sabit alınarak) zaman ayarı yapılabiliyor. Sonuç: Çok iyi. Ama Türkçe locale olmadığı için, bizim için yeterince gereksiz. OVERSCAN: Eğer kullandığınız Workbench size dar geliyorsa, bu editöre bir uğrayın. Buradan kullandığınız monitöre bağımlı olarak, text ve grafik ekranının boyutlarını, mouse yardımıyla genişletir veya sağa-sola, yukarı-aşağı kaydırabilirsiniz. Tabii kullanabileceğiniz en büyük ekranı kullanmak hakkınız, ancak en iyi sonucu aldığınız miktarda açmak en makulü. PALETTE

BEİ ÜN

Ekran renklerini buradan ayarlıyoruz. Edit menüsüne bir madde daha eklenmiş. Presets: Buradan çikolata, okyanus, şarap gibi bazı renkler, otomatik olarak seçilebiliyor. Aralarında gerçekten hoş ayarlar da var. Tabii en rahat hangisinde görüyorsanız onu seçin. Ben şampanyaya bayıldım ama uzun süre kullanamadım ve sonunda yine klasik gri ekrana geri döndüm. Slider Color Model: Yeni bir menü maddesi daha. RGB (Red Green Blue), kırmızı, yeşil ve maviyi karıştırma, HSV (Hue Saturation Value) ise seçilen rengin parlaklığını ve doygunluğunu ayarlama opsiyonu. Bunlar farklı iki ayar sistemi. Ancak HSV ile ayarlama yapmak biraz daha zor olmasına karşın daha etkili.

Multicolor Settings: Eğer Workbench'te kullandığınız renk sayısının dörtten fazla olmasını istiyorsanız bunu seçmelisiniz. Show Sample: Yeni hazırladığınız palet sonucunda, oluşacak yeni görüntüleri buradan seyredebilirsiniz. Sonuç: Eee, ne de olsa artık 256 renk aynı anda kullanılabiliyor. Bu yüzden palet editörü de ona göre dizayn edilmiş. POİNTER:

| Restore Clear

| | ResetColor

| set Point İ

WORKBENCH 2.0 |

Pointer şeklini değiştirmeye yarar. Matris: Pointer'ı yaratmak için 16x24'lük bir matris kullanılır. 4 renklik paletten 3'ünü değiştirebilirsiniz. Restore: Matristeki Pointer'ı ilk haline getirir. Clear: Matrisi siler. Reset Colors: Pointer renklerini ilk haline getirir. Set Point: Pointer'ın üzerindeki etkin noktayı seçmeye yarar (normalde okun ucunda olan noktayı). Matris: Pointer çizmek için, 16x24 noktalı bir matrise sahipsiniz. Yüksek çözünürlüklü bir Pointer'da yaratmak mümkün. Bu sefer de boyutlar ikiye katlanıp 32x48 oluyor. Normal/Busy: Değişen gadget'i (gecit olarak okunur) ile, Pointer'ın meşgul durumundaki görüntüsünü de çizebiliyorsunuz. Test: Yaratılan pointer bu sayede deneniyor (adından da anlaşılıyor sanki). Edit Menüsü: Yeni maddelerimiz var. Bunlar klasik cut (kesme), copy (kopyalama), paste (ekleme), erase (silme) ve undo (en son yapılan işlemi düzeltme) gibi opsiyonlar. Load Image: IFF bir resmi yükleyerek, onu bir pointer gibi kullanabilme, gerçekten harika, böylece Dpaint ile çizip burada kullanmak mümkün.

PREFERENCES: Preferences, prefs directory'sindeki tüm menülere analık yapar. Ancak bu programa yeni modellerde rastlamak mümkün değil çünkü gerek kalmamış. Tıpkı bir programın ana menüsü gibidir, Preferences yardımıyla diğer editörlere ulaşabilirsiniz. Bunun yanısıra editörlerde olmayan bir takım seçenekler de var. Şimdi bunları inceleyelim: Reset All: Mesela preferences'i yüklediniz. Bir takım değişiklikler yaptınız, sonra hoşunuza gitmediğini farkettiniz. İlk hale getirmek istiyorsanız, bu işlemi gerçekleştirin. Last Saved: Daha önce Save ile kaydettiğiniz değişiklikleri yükler. Time: Tarih ve saat ayarını oklar yardımıyla yapabilirsiniz. Change Serial: Serial editörüne geçiş sağlar. Fazla bilgi için bkz Serial. Text Size: WB ekranında bir satırda kaç harf olsun sorusuna cevap. CLI: WB'i, mouse ile kullanmanın dışında, klavyeden de kullanma imkanı sağlar. Tabi ki On ise. Workbench Colors: WB'te kullanılacak renkleri seçmek için. Key Repeat Delay: Bunu biryerden hatırlıyorum, daha önce yazdım galiba. Key Repeat Speed: Bir tuşa bastıktan sonra tekrarlanma hızı buradan yapılıyor. Workbench Interlace: Yüksek çözünürlükte çalışmak için. Mouse Speed: Mouse'ın hız ayarı. Double Click Delay: Bu ayar ile, iki basım arasındaki sıklığı ayarlıyoruz. Change Printer: Printer editörüne geçiş. Bkz printer. Edit Pointer: Pointer editörüne geçiş. Bkz Pointer. Save: Yapılan değişiklikler kaydedilir. Use: Yapılan değişiklikler diskete kaydedilmeden sistemde kullanılır. Cancel: Sanki hiçbir şey yapılmamış gibi sisteme geri dönülür. Sonuç: 1.2 Amigalarda kullanılan prefs ile sadece pointer'ı değiştirmek için, tüm editörleri yüklemeniz gerekirdi. Yine bu hamallığı yapmak isterseniz, durmayın seçin. 3.0 kullanmadığından yazacak bir şey yok. | PRINTER: Printer Port: Printer'ı bilgisayarın hangi portuna bağladıysanız, (seri veya paralel) burayı da ona göre ayarlamanız lazım. Paper Type: Printer'a taktığınız sayfa cinsi. Fanfold veya Continuous: Şu uzun bitmeyen kağıtlar. Single ise tek bir sayfa. Paper size: Taktığınız kağıdın ölçüleri. Bunları tablo 2'de görebilirsiniz.

Kağıt Ölçüleri (En cm.) Boy(cm.)

Narrow Tractor 241 Wide Tractor

454 210 148 216 216

DIN A4 DIN A5 U.S. Letter U.S. Legal

Print Pitch: Bir satırdaki karakterler arasındaki sıklığı buradan ayarlıyoruz. Bir inch başına yazılacak karakter sayıları, 10, 12 veya 15 olabiliyor. Print Spacing: Satırlar arasındaki sıklığı da buradan seçiyoruz. Inch başına düşen satır sayısı 6 veya 8 olabilir. Print Quality: Printer'ın yazım kalitesi. Letter çok iyi, Draft kötü ama hızlı. Paper Length: Bir sayfadaki satır sayısı. Left-Right Margin: Kağıtta sağdan ve soldan ne kadar boşluk bırakılacağı buradan seçilir. 1.3 Workbench'in Printer Graphics diye bir editör ikonu yok. Ama bu iş için, Printer editöründe, Change printer ikonuna sahip. Bu ikon altındaki açıklamaları diğer versiyonlarla aynı olduğu için, Printer Graphics editöründe bulabilirsiniz.

PRINTER GRAPHICS:

Grafik basarken gerekli ayarlamaları bu-

: Taydan yapacaksınız.

Dithering: Grafikleri değişik yoğunluklarda basarak, resmin tek bir renk yerine grinin tonlarında basılmasına yarar. Scaling: Basacağınız resmin büyütülüp büyütülmeyeceği. Image: Pozitif veya negatif seçimi. Aspect: Yatay ve dikey baskı seçimi. Shade: Renkli, tek renkli veya gri tonlamalı baskı seçimi. Threshold: Basımı kağıda koyu yapmak için bu sayı yüksek olmalı. Haliyle düşük değerler, açık basım yapar. Density: Baskı yoğunluk ayarı. Her printer'ın kullanamayacağı bu seçenekte eğer değer küçükse hızlı basım yapılır. Smoothing: Resmin sert hatlarını ovalleştirerek, resmin daha yumuşak görünme- | sini sağlar. Ama baskıyı yavaşlatır.

Center Picture: Resmi sağdan soldan ortalar. Color Correction: Basımda kullanılacak kırmızı-yeşil-mavi karışım kombinasyonu buradan ayarlanır. Böylece renkler doğal haline daha yakın olabilir. Left Edge: Resim basılırken sol taraftan bırakılacak boşluk. Limits Type: Bunun sayesinde resmin çıktısı farklı boyutlarda basılır. PRINTERPS: Eğer bir laser printere sahipseniz, buraya uğramanız gerekecek. Driver Mode: Basım çıktısı, post-script veya post-through gibi iki şekildedir. Post-Script modunda basılacak karakterler veya şekiller, laser moduna çevrilip basılır. Diğer modda ise, normal grafik baskısı yapılır. Copies: Her bir sayfadan kaçar kopya yapılacak. Paper format: Göz atınız tablo 2. Horizontal-Vertical DPI: Inch başına düşen nokta sayısı (DPI) arttırılırsa, daha kaliteli bir çıktı alınır. Tabii printer'ınızın limitleri aşılamaz. SCREEN MODE: WB 1.3 kullanıcılarının sahip olmadığı bu editör, kullandığınız monitöre bağımlı olarak, ekran çözünürlüğünü ve renk sayısını ayarlamanıza yarar. WB 1.3 sahiplerinin bu konuda yapılabilecekleri tek şey preferen-

| ces'ten Interlace'i seçmek.

Display Modes: Kullanabileceğiniz ekran çözünürlükleri. Buna ait tabloyu 4. sayımızdaki AGA adlı yazıda (sayfa 16) bulabilirsiniz. Colors: KS 2.04 maksimum 16 renk kullanırken, KS 3.00 sahipleri için bu sayı 256. Auto Scroll: Yarattığınız screen ekrana göre büyükse, mouse'u screen'in gözükmeyen tarafına doğru sürdüğünüzde, gözükmeyen yerleri de görebilirsiniz.

SERIAL:

Modem veya network bağlantıları seri porttan yapılır. Buna ait ayarlamalar da buradan yapılır. Baud Rate: Modeminize uygun hızı buradan seçeceksiniz. Gerçi bütün terminal programları kendi bünyesinde bu ayarı da bulundurur. Input Buffer Size: Transfer verileri için hafızada ayrılan buffer (tampon) miktarı. Handshaking: Modem ile bilgisayar arasında anlaşma modu. Xon/Xoff software, RTS/CTS ise hardware yoluyladır. Parity: Bir başka kontrol sistemi daha. Gerekli ayarlama için kullanacağınız cihazın kitaplarını karıştırmalısınız. Bits/Char ve Stop Bits: Transfer sırasındaki data gönderme sistemi. Anlaşacağınız cihaza göre değişir. Sonuç: Aslında bunları öğrenmenin tek yolu bir modem sahibi olmanızdır. Hatta birçoğuna hiç ihtiyacınız bile olmayacak.

SOUND: WB ekranında bir hata yaptığınız zaman ekranda bir renk değişimi oluşur. Eğer bu parıltı yerine bir ses veya bip sesi duymak isterseniz bu editöre uğrayın. Ses tipiniz bip ise, pitch ve length ile tonunu ayarlarsınız. - Eğer sampled sound ise bir ses yüklenebilir.

WBPATTERN: Kullanılan screen, WB penceresi ve normal pencerelerin arkasına çeşitli desenler veya normal IFF resimler buradan konulur. Evet, sanırım şimdilik bu kadar. Sıra size geldi, en iyi Workbench'i yapana Commodore bir Amiga 600 verecekmiş.. Yalandan kim ölmüş ki. Takıldığınız yerlerde doğru cevapları Acil Servis'ten edinebilirsiniz. Sonuç: Eh, Prefs'i de öğrendiğinize göre, gönlünüze göre bir WB kullanma zamanınız geldi de geçiyor bile.

HAKAN AKBAŞ