Sayfa 64

Bir satranç partisini açılış, oyun ortası ve oyun sonu diye üç bölüme ayırabiliriz. Genellikle oyun ortasını ve oyun sonunu kendi yeteneklerimizle ya da yaptığımız pratiklerle geliştirebiliriz. Ama açılışlar için bunu söylemek çok zor. Çünkü açılış sırasında yapılacak bir hata bizi oyun ortasına ve oyun sonuna götürmeyebilir. Bu da daha satranç yeteneğinizi sınayamadan maçı kaybetmek demektir. Açılışın genel fikri az hamle ile maksimum gelişmeyi sağlamak ve avantajlı duruma geçmektir. Sağlıklı bir açılış için gerekli bazı kurallar vardır; öncelikle temel ilke piyonlar sürüldükten sonra atlar ve filler hemen oyuna sokulmalıdır. Daha sonra rok yaparak taşların gelişimi tamamlanmalıdır. Açılışta çok gerekmedikçe her taş bir kere oynanmalıdır. Aktif ve işlek taşlarımız bulunmadıkça hücuma başlanmamalıdır. Taşların geliştirilmesi merkeze (c4, c5, d4, d5 kareleri) yönelik olmalıdır. Kısaca, açılıştaki her hamlenin bir amacı olmalıdır. Satranca yeni başlayanların çok sık yaptıkları hatalardan biri de çoban matı girişimidir. (Çoban matı: 1. e4 e5 2. Fc4 Fe5 3. Vh5 Ac6 4. Vxf7 mat) Halbuki çoban matının çok kolay müdafaası vardır. Doğru bir savunma ile (Örneğin siyahın 3. hamlesindeki Ac6 yerine Ve7 hamlesi) şah kurtarılır ve ortalarda dolaşan vezire hafif aletlerle (fil ve at) hücum edilir. Şu kuralı da unutmamakta fayda var; Açılış safhası tamamlanmadan ve eğer çok gerekmiyorsa vezirle oynanmaz. Açılış teorisini üç ana gruba ayırabiliriz. 1- Merkezi doğrudan kontrol eden açılışlar (c4 - d4 gibi) 2- Merkezi dolaylı yoldan kontrol eden açılışlar (c4 - Af3 gibi) 3- Düzensiz açılışlar. Çoğunlukla oyun gücüne güvenen oyuncular tarafından kullanılır. (g3, f4, Ac3, b3 gibi) Şimdi bazı açılış örneklerini ve isimlerini öğrenmeden önce şu açıklamayı yapmakta yarar var. Açılışlar üzerine yabancı dillerde, ciltlerce kitaplar yazılmıştır. Bazı geniş kapsamlı açılışların her devam yolu için yazılmış kitaplar bulunmaktadır. Biz bu köşede çok oynanan ve bilinen açılışlardan basit örnekler vereceğiz. (Bunları geliştirmek ve ilerletmek için yazımızın sonunda bir telefon numarası bulacaksınız. İlgilenenler arayabilir.) BAZI AÇILIŞ İSİMLERİ ve HAMLELERİ İlk hamleyi beyaz yaptığına göre açılışı yönlendiren beyazdır. Beyazın yaptığı iki açılış hamlesi ile başlıyoruz. Eğer beyaz 1. e4 hamlesi ile başlarsa, siyahın karşılık olarak yaptığı bazı hamlelerin ve açılışların ismi aşağıdadır. 1. e4 e6 Fransız savunması (e6 siyahın yaptığı hamledir.) 1. e4 c5 Sicilya savunması. 1. e4 c6 Karokan savunması. 1. e4 g6 Şah-Hint savunması. 1. e4 Af6 Alehin savunması,

Beyaz oyuna d4 hamlesi ile başlarsa; 1. d4 d5 Vezir Gambiti ya da Tarraş veya Slav savunması. 1. d4 f5 Hollanda savunması. 1. d4 Af6 Nimzo Hint, Vezir Hint gibi. Yukarıda sadece çok azını saydığım açılış örneklerinden temel açılış prensiplerini taşıdığı için öncelikle İspanyol açılışı ile başlıyoruz.

a ON O

a cd e f g h

İspanyol açılışı, Ruy Lopez olarak da bilinen açılışın tarihi 16. yy.'a kadar gidiyor. İspanyol açılışının satrançta en çok kullanılan açılışlardan birisi olması da ilgi çekicidir. 1. e4 Beyaz bu hamle ile vezir ve filin yolunu açıyor. Aynı zamanda e4 ve d5 karesini kontrol ediyor. 1. ... e5 Siyah aynı amaçları devam ettirirken beyazın 2. d4 hamlesi ile merkezi ele geçirmesine engel oluyor. 2. Af3 beyaz atı ile merkeze yöneliyor. d4 ve e5 karesine baskı yapıyor. 2. ... Ac6 Bu hamle ile siyah beyazın baskılarına karşı atak ile cevap veriyor. 3. Fb5 Beyazın amacı e5 karesine baskı yapmak. 3. a6 Siyahların beyazın niyetini belirlemek için yaptığı bir hamle. 4. Fa4 Beyaz geri çekilerek gerilimi sürdürüyor. (4. Fxc6 dxc6 5. Axe5 Vd4 hamlesi ile siyah üstünlük sağlar.) 4. ... Af6 siyahlar gelişmeyi sürdürüyor. 5. 0-0 Beyaz bu hamle ile e4'teki piyonu bırakıyor, beyaz daha sonra e5 olarak eşitleyebilir.