Bilgisayarla İstanbul'un haritası çıkarılıyor
ları yapılıyor. Fotoğrafta veya sayısallaştırılacak noktalarda görünmesi istenen yerlerin koordinatları hesaplanıyor, paftası çıkarılacak bölgenin fotoğrafta ve yersel ölçümlerde gerçek koordinatları belirleniyor. Daha sonra bu bilgiler bilgisayara aktarılıyor. O zaman fotoğraftaki her türlü optik deformasyonlar, gerekli tüm dönüşümler, yeryüzünün katmanlar, birinde yalnızca evler, birinde yollar, birinde bitki örtüsü, bir diğerinde topografik özellikler olmak üzere değişik grafik bilgileri içeriyor. Çalışmalarının dünyanın en büyük sayısal harita üretim projesi ve Türkiye'deki ilk profesyonel bilgisayar destekli tasarım (CAD) projesi olduğunu belirten MNG A.Ş. Genel Müdürü Zeki Sagay: “Ekipman olarak bakıldığında, Avrupa'da ve Orta Doğu'da sekiz tane analitik kıymetlendirme cihazına sahip olan özel bir fotogrametri merkezi yok. Proje disiplinlerarası bir iş. Programcısı, planlamacısı, trafikçisi ve küreselliği v.s., bilgiler hep bilgisayardaki programlar tarafından düzenleniyor ve sayısallaştırılıyor. Bilgiler sayısallaştırılırken kimi yerde topografya gereği görülemeyen ayrıntılar için MNG şirketi, İstanbul'da beş ekip oluşturdu. Ekipler Ankara'dan gönderilen paftalara göre eksikleri belirleyip orada bütünlüyor. Arazide fiilen çalışan bu ekipler Total Station denen veri kayıt cihazlarıyla donanmış ölçü aletleriyle edindikleri bilgileri, modemler kanalıyla Ankara'ya iletiyorlar. Burada da bilgiler bilgisayarda işlenip çizim haline dönüştürülüyor. Konu ile ilgili bilgi aldığımız MNG Şirketi Genel Müdürü Zeki Sagay, projenin yersel çalışmalarının bittiğini, 1987 Eylül ayı içinde 15 bine yakın hava fotoğrafının çekildiğini ve bunların içinden yaklaşık beş bin tanesinin seçildiğini söyledi. Bugüne kadar, ikiyüz kilometre kare harita üretimi yapıldı. Geriye kalan yediyüz kilometre kareye yakın miktarın da belirlenen süreden ön-
KARŞILAŞILAN SORUNLAR
Teknolojinin yeni olması nedeniyle eleman eğitiminin ciddi bir problem olduğu projede analitik kıymetlendirme cihazını kullanan elemanların şirkette eğitildiği belirtiliyor. Yine de elemanların İngilizce bilgilerinin yeterli olmaması, cihazla haberleşmede önemli bir sorun yaratmış. Bunun üzerine bütün menüler ve komutlar Türkçeleştirilmiş. Zamanın da kısıtlı olması nedeniyle, sistemi profesyonel olarak üretime sokmak için, şirketin genel müdürü dahil, projeyi aktif olarak yürütecek olan kişilerin yurt dışında eğitim görüp, döndüklerinde birikimlerini çalışanlara aktardığı bildiriliyor. Eğitim çalışmaları nedeniyle üretim ancak belli bir zamandan sonra başlayabildi. Projede karşılaşılan diğer bir sorun da ilk defa bu kadar büyük bir sayısal harita üretimi yapılması nedeniyle, uzun süre bir program oluşturulamaması ve işin standardının belirlenememesi. Bununla ilgili olarak MNG Genel Müdürü: “Bütün bu sorunlara rağmen el birliğiyle ve ortak çalışma ile belli bir yere geldik. Kendi standardımızı tayin ettik ve kendi standardımızla harita standartlarının çelişmemesini sağladık.” dedi. PROJEDE KULLANILAN DONANIM VE YAZILIMLAR MNG'nin harita üretmek için oluşturduğu sistem gerek yazılım, gerekse donanım bakımından oldukça kapsamlı. Çalışmalarda 32M Byte ana bellek, 2,2 G Byte disk ve 2 teyp ünitesinden oluşan çift merkezi işlem üniteli Intergraph sistemi kullanılıyor. Altı adet IBM PS/2'nin akıllı uç olarak kullanıldığı sisteme 6 terminal, 8 analitik kıymetlendirme cihazı ve 2 adet iş istasyonu bağlı. Haritaları çizdirmek için sistemde iki adet Benson-1625 ve Benson-1835 model çiziciler bulunuyor. Oldukça gelişkin programlardan oluşan yazılım paketleri ise temel grafik yazılımı (IGDS), hiyerarşik veri tabanı yönetimi (DMRS), sayısal arazi modeli sistemi (DTM), Hawai nirengi dengeleme yazılımı (PATMR) gibi, çeşitli 9 adet paketten oluşuyor.
AMIGA EXTRA
AMIGA TOPTEN: 11— OPERATION WOLF